Xây dựng diện mạo đô thị văn minh, hiện đại

Dự án cải tạo và chỉnh trang tuyến kênh Tham Lương-Bến Cát-Rạch Nước Lên nay đã hiện rõ hình hài, cải thiện bộ mặt đô thị khu vực phía bắc thành phố. (Ảnh: QUÝ HIỀN)

Chỉnh trang đô thị ven kênh

Thực hiện chỉ đạo của chính quyền thành phố, gần hai tháng qua, Ủy ban nhân dân phường Hiệp Bình huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, kêu gọi các hộ dân sớm bàn giao mặt bằng thi công dự án đầu tư mở rộng Quốc lộ 13. Một trong bốn dự án khơi thông các trục “cửa ngõ” ra vào thành phố được đầu tư theo hình thức BOT (xây dựng-kinh doanh-chuyển giao), vốn đầu tư khoảng 21.000 tỷ đồng.

Vừa bàn giao mặt bằng cho địa phương tuần trước, gia đình ông Nguyễn Minh Trí tranh thủ sửa lại mặt tiền căn nhà để tiếp tục kinh doanh cây cảnh. “Dự án kéo dài đã 20 năm, giờ thành phố quyết tâm làm nên gia đình chúng tôi đồng lòng ủng hộ, thu xếp bàn giao, hỗ trợ địa phương có mặt bằng sạch để sớm khởi công”, ông Trí phấn khởi chia sẻ. Theo Ủy ban nhân dân phường Hiệp Bình, tính đến cuối tháng 7, toàn bộ hơn 1.000 hồ sơ thuộc diện thu hồi đất đã hoàn tất các thủ tục về thông báo thu hồi đất, đo đạc, kiểm đếm. Địa phương đã chi trả bồi thường trực tiếp cho 731 hồ sơ với gần 5.065 tỷ đồng, chiếm khoảng 80,65% tổng kinh phí bồi thường; thu hồi 31,1ha, tương đương 78,65% diện tích toàn dự án. Chính quyền phường cũng cam kết với thành phố phấn đấu hoàn thành bồi thường, giải phóng mặt bằng dự án trong quý III/2026.

Là dự án giải tỏa nhà trên kênh rạch, cải thiện môi trường và chỉnh trang đô thị có quy mô lớn nhất thành phố, dự án nạo vét, cải tạo rạch Xuyên Tâm (từ kênh Nhiêu Lộc-Thị Nghè đến sông Vàm Thuật) đã hoàn tất bàn giao mặt bằng với 2.910 trường hợp bị ảnh hưởng. Ghi nhận dọc chiều dài 6km tuyến kênh đi qua bốn địa phương, trước đây là hàng nghìn căn nhà cũ, ọp ẹp, bên dưới là dòng kênh đen ô nhiễm, rác thải quanh năm, bây giờ trở thành bãi đất trống, đơn vị thi công bắt đầu xây bờ kè, đường giao thông và hạ tầng song song.

Ông Vũ Ngọc Tuất, Bí thư Đảng ủy phường Bình Thạnh, cho biết: Với sự chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo thành phố, trong tháng 6, phường đã chi trả đền bù xong cho người dân; giao hết mặt bằng cho chủ đầu tư. Đây là dự án khi hoàn thiện hứa hẹn cải thiện toàn diện bộ mặt đô thị của khu vực đông bắc thành phố, xóa nhà tạm bợ hình thành trên kênh rạch.

Theo đó, dự án cải tạo tuyến kênh Tham Lương-Bến Cát-Rạch Nước Lên, sau hơn ba năm thi công nay đã hiện rõ hình hài. Dọc hai bên bờ kênh dài gần 64km trước kia là dòng nước tù đọng, đường đi nhỏ hẹp, bùn lầy, nay đã “thay da đổi thịt”. Hàng chục km bờ kè kiên cố được đầu tư xây dựng, đường ven kênh rộng rãi và khang trang được thảm nhựa cùng hệ thống cây xanh hình thành, rác thải được thu gom giúp không gian sống của hàng nghìn hộ dân dọc kênh đổi thay từng ngày.

Cải thiện căn bản môi trường sống

Tái thiết đô thị đã thay đổi đáng kể về kết cấu hạ tầng, đặc biệt tại các khu vực từng là “điểm nghẽn” nhiều năm của thành phố. Trong năm 2026, Thành phố Hồ Chí Minh đã khởi công nhiều dự án, công trình trọng điểm. Các dự án hạ tầng trải rộng trên các lĩnh vực giao thông, hạ tầng kỹ thuật, cảng biển với tổng mức đầu tư hơn 253.000 tỷ đồng, giúp thay đổi bộ mặt đô thị, mở rộng không gian phát triển mới và hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số của Thành phố Hồ Chí Minh.

Theo Sở Xây dựng, 6 tháng đầu năm 2026, thành phố đã khởi công ba đợt với 18 dự án hạ tầng chiến lược, tổng mức đầu tư hơn 770.000 tỷ đồng (khoảng 29 tỷ USD), với tốc độ tăng trưởng đạt hơn 8%. Các dự án này chính là những lát cắt chiến lược trong bức tranh hạ tầng tổng thể, phục vụ mục tiêu phát triển bứt phá của thành phố. Trong đó, tuyến cao tốc Hồ Tràm-Long Thành và đường vượt biển Cần Giờ-Vũng Tàu, cầu đường Bình Tiên và các nút giao đường cao tốc Bến Lức-Long Thành đã giải quyết khá trọn vẹn những điểm nghẽn giao thông nội đô, mở ra không gian phát triển mới về phía biển, đồng thời kết nối thành phố với Vùng kinh tế trọng điểm phía nam và Cảng Hàng không quốc tế Long Thành,...

Giám đốc Sở Xây dựng Trần Quang Lâm cho biết: Cùng với các dự án phát triển hạ tầng, từ nay đến năm 2030, thành phố lên kế hoạch giải tỏa khoảng 41.500 căn nhà trên và ven kênh rạch, giúp cải thiện căn bản bộ mặt đô thị, mang lại môi trường sống văn minh, hiện đại cho hàng chục nghìn hộ dân. Thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Thành phố Hồ Chí Minh đặt mục tiêu đến cuối năm 2030 sẽ di dời tối thiểu 50% số nhà trên và ven kênh rạch. Giai đoạn 1 sẽ triển khai 54 dự án, với gần 20.000 căn nhà, tổng vốn đầu tư hơn 149.510 tỷ đồng. Giai đoạn 2, gồm 63 dự án, tác động khoảng 21.600 căn nhà, tổng mức đầu tư dự kiến hơn 232.887 tỷ đồng.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được nhấn mạnh: Đề án chỉnh trang đô thị khu vực nhà ở trên và ven kênh, rạch là chủ trương lớn, có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, cải thiện môi trường và xây dựng diện mạo đô thị văn minh, hiện đại. Từ chủ trương đó, thành phố yêu cầu các sở, ngành, địa phương khẩn trương hoàn thiện các thủ tục chuẩn bị đầu tư, đẩy nhanh bồi thường, giải phóng mặt bằng để sớm triển khai các dự án; phân cấp, phân quyền trong quá trình tổ chức thực hiện; đơn giản hóa thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian lập, thẩm định và phê duyệt hồ sơ. Thành phố sẽ huy động tối đa nguồn lực xã hội hóa, hoàn tất thủ tục lựa chọn nhà đầu tư đối với các dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách; chủ động rà soát, phát triển nguồn quỹ nhà ở xã hội, nhà tái định cư, tạo điều kiện để người dân có sự lựa chọn nơi ở mới.