Xây dựng Hà Nội kỷ cương, văn minh, phát triển bền vững

Người dân xã Suối Hai được tạo điều kiện để gìn giữ, trao truyền giá trị văn hóa truyền thống. (Ảnh: KHUẤT DUYÊN)

Thành phố Hà Nội đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong xây dựng nếp sống văn minh; cải tạo, bảo vệ cảnh quan môi trường; nâng cao chất lượng hưởng thụ văn hóa; gìn giữ, phát huy văn hóa truyền thống... Để người dân không chỉ đồng thuận mà còn tích cực đóng góp nguồn lực to lớn vào công cuộc đó, gốc rễ của vấn đề nằm ở việc “dân biết, dân bàn”.

Động lực để "dân làm, dân thụ hưởng”

Những con đường quanh co bên núi Ba Vì trên địa bàn xã Suối Hai bây giờ trở thành những cung đường thưởng ngoạn cảnh đẹp với những nếp nhà sàn khang trang. Suối Hai có số dân khoảng 35 nghìn người thì có khoảng 7.000 người là đồng bào dân tộc Mường.

Đường vào các thôn Gò Sống, Bát Đầm, Ké Mới... rộng rãi, ô-tô chạy đến tận nhà sàn. Văn hóa Mường không chỉ được bảo tồn, mà còn được khai thác làm dịch vụ du lịch như homestay, ẩm thực, biểu diễn cồng chiêng cho khách du lịch.

Là một xã vùng xa, nhưng năm 2025, Suối Hai đã giành thắng lợi “kép”: Giải Nhất toàn thành phố trong cuộc thi “Xã, phường xanh-sạch-đẹp”; Giải Nhất cuộc thi “Thôn, tổ dân phố tiêu biểu”. Với người dân Suối Hai, “dân biết, dân bàn” là động lực trong bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa.

Đầu năm 2026, 100% thôn trên địa bàn đã tổ chức Hội nghị đại biểu nhân dân bàn về xây dựng đời sống văn hóa.

Những vấn đề như gìn giữ văn hóa cổ truyền, đưa nếp sống văn minh “về bản”, xây dựng những đường hoa... được đem ra bàn bạc, mổ xẻ; nhiều kiến nghị của người dân được cấp ủy, chính quyền quan tâm, giải quyết.

Đây là động lực để năm 2026, Suối Hai tiếp tục có những bước tiến mới. Hà Nội có bề dày truyền thống văn hóa, nhưng do tốc độ đô thị hóa nhanh, một số địa bàn có biến động dân cư lớn gây khó khăn cho xây dựng đời sống văn hóa.

Nhưng những năm gần đây, việc xây dựng đời sống văn hóa, nếp sống văn minh, gìn giữ cảnh quan đô thị... có nhiều chuyển biến tích cực.

Yếu tố quan trọng tạo nên sự thay đổi là việc “dân biết, dân bàn” qua các Hội nghị đại biểu nhân dân bàn về xây dựng đời sống văn hóa.

Năm 2026, toàn bộ 5.370 thôn, tổ dân phố đã tổ chức Hội nghị đại biểu nhân dân với gần 620 nghìn lượt đại biểu tham gia, thu hút 26.000 ý kiến. Tùy từng địa bàn mà nội dung hội nghị tập trung vào những vấn đề khác nhau.

Ở khu vực nông thôn, điển hình như Suối Hai, gìn giữ cảnh quan môi trường, văn hóa truyền thống là nội dung quan trọng; trong khi đó, ở khu vực đô thị như các phường Hoàn Kiếm, Cửa Nam, Cầu Giấy, Kim Liên, Hai Bà Trưng..., những vấn đề “nóng” được đem ra bàn thảo là: Xây dựng nếp sống gắn với trật tự đô thị, giữ gìn trật tự lòng đường, vỉa hè; đổ rác thải đúng nơi quy định; ý thức tuân thủ pháp luật giao thông...

Sau cấp thôn, tổ dân phố, toàn bộ 126 xã, phường tổ chức Hội nghị cấp xã, với những ý kiến được chắt lọc từ cơ sở. Các Hội nghị đại biểu nhân dân cấp xã luôn có sự tham gia của lãnh đạo cấp ủy, chính quyền để tiếp thu, ghi nhận và từ đó đưa vào các chương trình hành động của địa phương.

“Dân biết, dân bàn” là động lực để thúc đẩy “dân làm, dân hưởng thụ”. Nhân dân tích cực huy động nguồn lực đóng góp vào xây dựng, cải tạo môi trường; củng cố hạ tầng văn hóa, thể thao...

Tại phường Cầu Giấy, năm nay có 56/56 tổ dân phố tổ chức Hội nghị đại biểu nhân dân một cách bài bản, nghiêm túc.

Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc phường Lê Thị Thu Trang cho biết: “Khi hội nghị được tổ chức thực chất, đúng trọng tâm, thì sẽ thu hút được sự tham gia trách nhiệm, sáng tạo của nhân dân trong xây dựng đời sống văn hóa. Nhân dân không chỉ phản ánh, kiến nghị, mà sau đó chuyển hóa thành các hành động cụ thể. Nhiều mô hình tự quản xây dựng nếp sống văn minh hình thành, phát triển và lan tỏa”.

Trong khi đó, tại khu vực ngoại thành, nhân dân hăng hái đóng góp nguồn lực để cải tạo cảnh quan, môi trường, xây dựng thiết chế văn hóa. Điển hình như các xã: Phú Xuyên, Đại Thanh, Thư Lâm, Thiên Lộc...

Tại xã Thiên Lộc, 14 thôn đều có nhà văn hóa, điểm sinh hoạt cộng đồng. Người dân tích cực đóng góp nâng cấp cơ sở vật chất.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Thiên Lộc Nguyễn Hùng Dũng cho biết: “Toàn xã có 71 câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao. Điều đó cho thấy, xây dựng đời sống văn hóa không phải là hình thức, mà đang được triển khai bằng chính tinh thần 'dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra'. Những thiết chế văn hóa đều được vận hành khá hiệu quả”.

Góp phần tháo gỡ nhiều điểm nghẽn

Việc tổ chức Hội nghị đại biểu nhân dân bàn về xây dựng đời sống văn hóa vốn là một “đặc sản” của Hà Nội.

Năm 2026, thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, kết hợp thực hiện chỉ đạo của Thành ủy Hà Nội về tháo gỡ năm điểm nghẽn trong xây dựng, quản lý đô thị, các hội nghị được triển khai bài bản, sát với yêu cầu thực tiễn hơn.

Tại nhiều địa phương, những vấn đề “nóng” được thảo luận sôi nổi. Từ đặc trưng của xây dựng đời sống văn hóa, các hoạt động tháo gỡ điểm nghẽn được triển khai theo hướng “lấy xây để chống”.

Đối với vấn đề vệ sinh môi trường, phong trào làm đẹp cảnh quan môi trường khu vực trung tâm lẫn ngoại thành vốn đã phát triển nay tiếp tục nở rộ với các mô hình như: Ngõ phố xanh, Đường nở hoa, Vườn hoa tự quản... Vấn đề nan giải nhất với Hà Nội nhiều năm qua là trật tự vỉa hè, lòng đường.

Từ đầu năm 2026 đến nay những đổi thay diễn ra rõ nét nhất ở các phường trung tâm như: Ba Đình, Giảng Võ, Hoàn Kiếm, Cửa Nam, Đống Đa, Kim Liên, Tây Hồ... hay những khu vực mới “lên phố” như: Từ Liêm, Phúc Lợi, Long Biên...

Cùng với sự vào cuộc của lực lượng chức năng, qua vận động, tuyên truyền, nhiều người dân bước đầu hình thành thói quen tôn trọng vỉa hè với tư cách không gian của cộng đồng.

Thực tế triển khai đã xuất hiện nhiều ý tưởng mới, cách làm hay. Điển hình như phường Giảng Võ kiện toàn 50 Tổ tự quản cơ sở.

Phường Hai Bà Trưng tổ chức cho 100% tổ dân phố ký cam kết thực hiện Quy tắc ứng xử nơi công cộng. Phường Phúc Lợi hình thành mô hình “Phường phản biện-Tổ dân phố kiến tạo-Người dân tự quản”...

Tổ trưởng Tổ dân phố 29 phường Phúc Lợi Đào Thị Hồi cho biết: “Tổ dân phố 29 phấn đấu mỗi người dân là một tuyên truyền viên tích cực xây dựng nếp sống văn minh trên quan điểm: Muốn môi trường sạch, cần đồng thuận; muốn cảnh quan đẹp, cần tự giác...”.

Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn đánh giá: “Các Hội nghị đại biểu nhân dân bàn về xây dựng đời sống văn hóa ngày càng tập trung vào các lĩnh vực cấp thiết. Khi thông tin từ nhân dân được tiếp nhận đầy đủ, xử lý kịp thời thì hiệu quả quản lý, điều hành được nâng lên rõ rệt. Mong rằng chính quyền các cấp tiếp tục chủ động sử dụng kết quả hội nghị để nhận diện các vấn đề tồn tại trong quản lý; ưu tiên nguồn lực giải quyết các điểm nghẽn; nội dung thảo luận phải được chuyển hóa thành nhiệm vụ cụ thể trong chương trình công tác của chính quyền nhằm xây dựng Hà Nội kỷ cương, văn minh, hiện đại, phát triển bền vững”.