Xây dựng không phép có thể bị phạt tới 160 triệu đồng, tái phạm tới 1 tỷ đồng

Chính phủ đã ban hành Nghị định 339/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng, quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật, quản lý, phát triển nhà và kinh doanh bất động sản.

Nghị định có hiệu lực từ ngày 26/8/2026. Điều 25 quy định cụ thể mức xử phạt đối với các hành vi vi phạm của chủ đầu tư về trật tự xây dựng.

Theo Nghị định 339/2026/NĐ-CP, tổ chức thi công công trình thuộc diện phải có giấy phép xây dựng nhưng chưa được cấp phép có thể bị phạt tới 160 triệu đồng. Hình minh họa được tạo với sự hỗ trợ của AI.

Xây dựng không phép bị phạt tới 160 triệu đồng

Đối với hành vi tổ chức thi công công trình chưa được cấp giấy phép xây dựng trong trường hợp pháp luật quy định phải có giấy phép, mức phạt được xác định theo từng loại công trình.

Cụ thể, xây dựng nhà ở riêng lẻ bị phạt từ 60 - 80 triệu đồng.

Đối với nhà ở riêng lẻ trong khu vực bảo vệ I của di tích, khu vực di sản thế giới, khu vực bảo vệ II của di tích, vùng đệm của khu vực di sản thế giới hoặc công trình xây dựng khác, mức phạt từ 80 - 100 triệu đồng.

Công trình phải lập Báo cáo kinh tế - kỹ thuật bị phạt từ 120 - 140 triệu đồng; công trình phải lập Báo cáo nghiên cứu khả thi bị phạt từ 140 - 160 triệu đồng.

Xây dựng sai giấy phép có thể bị phạt tới 140 triệu đồng

Nghị định cũng quy định xử phạt đối với hành vi tổ chức thi công công trình không đúng nội dung giấy phép xây dựng được cấp.

Đối với trường hợp được cấp giấy phép xây dựng mới, mức phạt từ 30 - 40 triệu đồng áp dụng đối với nhà ở riêng lẻ.

Nhà ở riêng lẻ tại khu vực bảo vệ di tích, di sản thế giới và các khu vực liên quan theo quy định hoặc công trình xây dựng khác bị phạt từ 50 - 70 triệu đồng.

Đối với công trình phải lập Báo cáo kinh tế - kỹ thuật, mức phạt từ 100 - 120 triệu đồng; công trình phải lập Báo cáo nghiên cứu khả thi bị phạt từ 120 - 140 triệu đồng.

Với trường hợp sửa chữa, cải tạo, di dời công trình hoặc xây dựng có thời hạn nhưng thi công không đúng nội dung giấy phép được cấp, mức phạt cao nhất là 110 triệu đồng.

Cơi nới, lấn chiếm có thể bị phạt đến 220 triệu đồng

Hành vi xây dựng cơi nới, lấn chiếm diện tích hoặc không gian đang được tổ chức, cá nhân khác quản lý, sử dụng hợp pháp hoặc thuộc khu vực công cộng, khu vực sử dụng chung cũng bị xử phạt.

Mức phạt đối với nhà ở riêng lẻ từ 80 - 100 triệu đồng.

Đối với nhà ở riêng lẻ tại khu vực bảo vệ di tích, di sản thế giới theo quy định hoặc công trình xây dựng khác, mức phạt từ 100 - 120 triệu đồng.

Công trình phải lập Báo cáo kinh tế - kỹ thuật bị phạt từ 180 - 200 triệu đồng; công trình phải lập Báo cáo nghiên cứu khả thi bị phạt từ 200 - 220 triệu đồng.

Trường hợp tổ chức thi công công trình không đúng quy hoạch đô thị và nông thôn được phê duyệt, mức phạt cao nhất có thể lên tới 200 triệu đồng.

Thi công làm lún, nứt công trình lân cận bị phạt đến 120 triệu đồng

Chủ đầu tư tổ chức thi công không đúng biện pháp thi công được phê duyệt, không bảo đảm an toàn cho công trình liền kề, gây lún, nứt hoặc hư hỏng công trình hạ tầng kỹ thuật, công trình lân cận, gây sụp đổ hoặc có nguy cơ gây sụp đổ nhưng chưa gây thiệt hại về sức khỏe, tính mạng của người khác cũng bị xử phạt.

Đối với nhà ở riêng lẻ, mức phạt từ 30 - 40 triệu đồng.

Đối với nhà ở riêng lẻ thuộc khu vực bảo vệ di tích, di sản thế giới theo quy định hoặc công trình xây dựng khác, mức phạt từ 50 - 60 triệu đồng.

Công trình phải lập Báo cáo kinh tế - kỹ thuật bị phạt từ 80 - 100 triệu đồng; công trình phải lập Báo cáo nghiên cứu khả thi bị phạt từ 100 - 120 triệu đồng.

Tái phạm, mức phạt có thể lên tới 1 tỷ đồng

Nghị định quy định mức xử phạt cao hơn đối với trường hợp tiếp tục thực hiện hành vi vi phạm sau khi đã bị lập biên bản và người có thẩm quyền yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm.

Đối với công trình phải lập Báo cáo kinh tế - kỹ thuật, mức phạt từ 400 - 500 triệu đồng; công trình phải lập Báo cáo nghiên cứu khả thi bị phạt từ 500 - 600 triệu đồng.

Trường hợp đã bị xử phạt đối với một số hành vi vi phạm quy định tại Điều 25 mà tái phạm nhưng chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự, công trình phải lập Báo cáo kinh tế - kỹ thuật có thể bị phạt từ 400 - 800 triệu đồng.

Đối với công trình phải lập Báo cáo nghiên cứu khả thi, mức phạt từ 800 triệu đồng đến 1 tỷ đồng.

Có thể bị buộc phá dỡ công trình vi phạm

Ngoài phạt tiền, Nghị định 339/2026/NĐ-CP quy định các biện pháp khắc phục hậu quả tương ứng với từng hành vi.

Đối với một số trường hợp xây dựng sai giấy phép, xây dựng không phép hoặc vi phạm về hồ sơ thiết kế khi công trình đang thi công, chủ đầu tư bị buộc thực hiện thủ tục đề nghị cấp giấy phép xây dựng, điều chỉnh giấy phép, điều chỉnh dự án đầu tư xây dựng hoặc điều chỉnh thiết kế theo quy định.

Trường hợp hành vi vi phạm đã kết thúc, công trình hoặc phần công trình xây dựng vi phạm thuộc các trường hợp được quy định có thể bị buộc phá dỡ.

Đối với hành vi xây dựng không đúng quy hoạch; cơi nới, lấn chiếm; tiếp tục vi phạm sau khi bị lập biên bản hoặc tái phạm theo quy định, Nghị định quy định biện pháp buộc phá dỡ công trình, phần công trình xây dựng vi phạm.

Nghị định cũng nêu rõ, trường hợp xây dựng không đúng nội dung giấy phép được cấp nhưng không thuộc trường hợp phải điều chỉnh giấy phép xây dựng theo quy định của pháp luật về xây dựng thì không bị coi là hành vi xây dựng không đúng nội dung giấy phép và không bị xử phạt vi phạm hành chính.