Xây dựng nếp sống văn minh trong tổ chức tang lễ

Đài hóa thân hoàn vũ tại Nghĩa trang nhân dân phía Nam (phường Phú Bài, TP. Huế).

Tập quán hằn sâu

Dự án Cơ sở hỏa táng Phúc Lạc Viên - Đài hóa thân hoàn vũ tại Nghĩa trang nhân dân phía Nam, phường Phú Bài, TP. Huế do Tổng Công ty cổ phần Hợp Lực đầu tư, đi vào hoạt động từ năm 2022. Với số vốn đầu tư gần 130 tỷ đồng trên diện tích 2,3ha, cơ sở được trang bị công nghệ tiên tiến, sở hữu 2 lò hỏa thiêu và định hướng mở rộng lên 6 lò trong thời gian tới cùng nhà lưu tro cốt rộng 668m2 diện tích sàn, bảo đảm công suất tiếp nhận từ 15 - 20 trường hợp/ngày.

Thế nhưng, sau gần 4 năm đi vào hoạt động, nơi đây mới chỉ tiếp nhận 543 trường hợp hỏa táng. Một con số quá khiêm tốn so với năng lực đáp ứng và công suất thiết kế ban đầu.

Ông Hoàng Anh Tuấn, Giám đốc Cơ sở hỏa táng Phúc Lạc Viên chia sẻ: “Tỷ lệ hỏa táng trên địa bàn TP. Huế thấp, nguyên nhân chính do thói quen chôn cất truyền thống ảnh hưởng quá sâu sắc và thực tế là đài hỏa táng cũng mới chỉ đi vào hoạt động vài năm trở lại đây”.

Ông Đ.T (83 tuổi, trú tại phường Thuận An, TP. Huế) bộc bạch: “Xưa bày thì nay làm thôi. Cha ông mình muôn đời quan niệm chết là về với đất, bây giờ muốn thay đổi việc này cần thời gian và ý thức của thế hệ trẻ”.

Ngoài thói quen, tập tục đã ăn sâu vào tiềm thức của một bộ phận người dân Huế, theo các chuyên gia, phong tục cúng kiếng phức tạp, kéo dài nhiều ngày cũng là lý do khiến việc chuyển đổi sang hình thức hỏa táng trên địa bàn gặp nhiều lực cản. Điều này cũng khiến doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực hỏa táng trên địa bàn rơi vào tình cảnh khó khăn, phải bù lỗ hằng tháng.

Cơ sở hỏa táng Phúc Lạc Viên - Đài hóa thân hoàn vũ tại Nghĩa trang nhân dân phía Nam luôn hoạt động dưới công suất thiết kế.

Thay đổi nhận thức từ gốc rễ

Để xây dựng lối sống văn minh đô thị trong việc tổ chức tang lễ, ngày 10/7 vừa qua, Hội đồng Nhân dân (HĐND) TP. Huế đã thông qua Nghị quyết số 30/2026/NQ-HĐND về chính sách hỗ trợ chi phí hỏa táng đến năm 2030 (có hiệu lực từ ngày 20/7). Theo đó, thành phố sẽ hỗ trợ 100% chi phí hỏa táng theo giá dịch vụ hỏa táng của cơ sở hỏa táng trên địa bàn.

Nghị quyết cũng quy định rõ điều kiện và thủ tục nhận hỗ trợ được điều chỉnh theo hướng thuận lợi nhất cho người dân. Đồng thời, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ xuống còn 3 ngày làm việc, giảm 2 ngày so với trước đây.

Việc ban hành nghị quyết nhằm bảo đảm cơ sở pháp lý để tiếp tục thực hiện chính sách hỗ trợ hỏa táng đến năm 2030, đồng thời khuyến khích người dân lựa chọn hình thức hỏa táng, góp phần xây dựng nếp sống văn minh trong việc tổ chức lễ tang.

Tại phường Mỹ Thượng, ông Nguyễn Hữu Toàn, Phó Chủ tịch UBND phường cho biết, địa phương đã chỉ đạo việc lồng ghép quy định thực hiện nếp sống văn minh vào phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”. Nội dung này cũng được cụ thể hóa bằng việc đưa tiêu chí “Đám tang không để qua 3 ngày” và khuyến khích đưa việc hỏa táng vào hương ước, quy ước của các làng văn hóa, tổ dân phố. Phường cũng phối hợp với các ban ngành, đoàn thể ở tổ dân phố tuyên truyền, vận động người dân hưởng ứng quy định về thực hiện nếp sống văn minh trong việc tổ chức tang lễ theo hướng trang nghiêm, tiết kiệm, phù hợp phong tục địa phương.

Ông Hoàng Anh Tuấn, Giám đốc Cơ sở hỏa táng Phúc Lạc Viên cho biết, gần đây, nhờ những chính sách đồng bộ của các địa phương, bước đầu đã có những tín hiệu lạc quan khi một số địa phương như phường Thuận Hóa, An Cựu, Phú Xuân, Vỹ Dạ, Thuận An, Hóa Châu, Mỹ Thượng, Kim Trà... bắt đầu ghi nhận tỷ lệ người dân lựa chọn dịch vụ hỏa táng cao hơn trước.

Dù vậy, theo đại diện Cơ sở hỏa táng Phúc Lạc Viên, để nghị quyết nêu trên đi vào đời sống, chính quyền các địa phương cần đẩy mạnh hơn nữa công tác vận động, tuyên truyền người dân thực hiện nếp sống văn minh trong việc tang. Đặc biệt, trong bối cảnh quy định mới yêu cầu đám tang không kéo dài quá 72 giờ, các cơ quan chức năng cần phối hợp thực hiện tốt các thủ tục cải cách hành chính liên quan, trọng tâm là việc cấp giấy khai tử kịp thời cho người dân để họ kịp hoàn thiện thủ tục hồ sơ hỏa táng.

Thay đổi một tập tục đã ăn sâu qua nhiều thế hệ khó có thể diễn ra trong ngày một ngày hai. Bên cạnh trợ lực từ chính sách, việc kiên trì tuyên truyền theo kiểu "mưa dầm thấm lâu", phát huy vai trò của các tổ chức đoàn thể tại cơ sở mới là “chìa khóa” quyết định để thay đổi nhận thức của người dân, hướng tới một đô thị Huế văn minh, xanh và bền vững.