Xây dựng Nghị định mới về xuất xứ hàng hóa: Đẩy mạnh phân cấp, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp

 Nghị định thay thế Nghị định 31/2018/NĐ-CP góp phần tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, bảo đảm tuân thủ quy tắc xuất xứ. (Ảnh minh họa: H.Nụ)

Cập nhật quy định, đáp ứng yêu cầu quản lý trong tình hình mới

Theo Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương, sau hơn 8 năm được ban hành, Nghị định số 31/2018/NĐ-CP đã đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành khuôn khổ pháp lý về xuất xứ hàng hóa. Các quy định tại Nghị định không chỉ phục vụ công tác quản lý nhà nước mà còn tạo căn cứ để doanh nghiệp xác định, chứng minh xuất xứ, qua đó tận dụng ưu đãi thuế quan theo các FTA mà Việt Nam tham gia.

Tuy nhiên, sau nhiều năm triển khai, bối cảnh pháp lý và thực tiễn hoạt động thương mại đã có những thay đổi đáng kể. Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, các yêu cầu trong quản lý xuất xứ hàng hóa cũng đặt ra nhiều vấn đề mới. Điều này đòi hỏi các quy định hiện hành phải được rà soát, cập nhật để bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật, đồng thời đáp ứng yêu cầu quản lý và hoạt động xuất nhập khẩu trong giai đoạn hiện nay.

Một trong những nội dung đáng chú ý đặt ra trong quá trình xây dựng Nghị định thay thế là yêu cầu phân cấp, phân quyền và xác định rõ trách nhiệm trong việc cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O), trong đó có vai trò của chính quyền địa phương. Việc phân định thẩm quyền, trách nhiệm rõ ràng không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện mà còn tạo điều kiện để giải quyết công việc gần với thực tiễn, giảm bớt khâu trung gian trong quá trình thực hiện thủ tục.

Cùng với đó, việc xây dựng Nghị định mới hướng tới cập nhật các quy định về xuất xứ hàng hóa, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu và khai thác hiệu quả các ưu đãi từ FTA. Đây cũng là cơ sở để tăng cường công tác kiểm tra, xác minh xuất xứ, kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi gian lận xuất xứ hàng hóa.

 Nghị định mới góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật về xuất xứ hàng hóa. (Ảnh minh họa)

Có thể thấy, yêu cầu thay thế Nghị định số 31/2018/NĐ-CP không đơn thuần là điều chỉnh một số quy định đã được ban hành, mà còn xuất phát từ đòi hỏi phải xây dựng khuôn khổ pháp lý phù hợp hơn với thực tiễn quản lý và hoạt động thương mại. Một hệ thống quy định rõ ràng, đồng bộ sẽ là nền tảng để vừa tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, vừa bảo đảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về xuất xứ hàng hóa.

Tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, bảo đảm tuân thủ quy tắc xuất xứ

Cũng theo Cục Xuất nhập khẩu, Nghị định mới sẽ tạo chuyển biến tích cực cả đối với doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước. Đối với doanh nghiệp, các quy định rõ ràng, minh bạch và phù hợp hơn với thực tiễn sẽ giúp doanh nghiệp chủ động chuẩn bị hồ sơ, xác định và chứng minh xuất xứ hàng hóa, giảm những vướng mắc không cần thiết trong quá trình đề nghị cấp C/O, qua đó tiết kiệm thời gian, chi phí và nâng cao khả năng tận dụng ưu đãi thuế quan từ các FTA.

Về phía cơ quan quản lý, Cục Xuất nhập khẩu sẽ tập trung tham mưu hoàn thiện các văn bản hướng dẫn thi hành, tăng cường phổ biến quy định mới, tổ chức tập huấn và hướng dẫn nghiệp vụ cho các cơ quan, tổ chức thực hiện cấp C/O cũng như cộng đồng doanh nghiệp. Đối với những vấn đề phát sinh trong thực tiễn, Cục sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan để kịp thời giải đáp, hướng dẫn và đề xuất điều chỉnh phù hợp.

Song song với đó, công tác kiểm tra, xác minh xuất xứ và phối hợp phòng, chống gian lận xuất xứ sẽ tiếp tục được chú trọng. Đại diện Cục Xuất nhập khẩu nhấn mạnh, tạo thuận lợi thương mại và bảo đảm tuân thủ quy tắc xuất xứ phải được triển khai đồng thời. Việc thực hiện tốt cả hai mục tiêu này sẽ góp phần giúp doanh nghiệp Việt Nam tận dụng hiệu quả các FTA, nâng cao sức cạnh tranh và phát triển hoạt động xuất khẩu theo hướng bền vững.

Việc xây dựng Nghị định thay thế Nghị định số 31/2018/NĐ-CP được triển khai gắn với quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật về xuất xứ hàng hóa, trong đó có dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đang được trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI. 

Do đó, việc xây dựng, ban hành Nghị định thay thế cần được tính toán đồng bộ với tiến độ xây dựng Luật, bảo đảm các quy định hướng dẫn thi hành có đầy đủ cơ sở pháp lý, phù hợp với các nội dung sửa đổi, bổ sung của Luật và kịp thời đáp ứng yêu cầu triển khai trên thực tế.

Định hướng là Nghị định thay thế sẽ được hoàn thiện để có thể ban hành và có hiệu lực đồng thời với Luật, trên cơ sở tiến độ thông qua Luật và quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Cách tiếp cận này nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, tạo cơ sở pháp lý liên tục cho việc thực hiện các quy định về xuất xứ hàng hóa, đặc biệt là các nội dung liên quan đến phân cấp, phân quyền và giải quyết thủ tục hành chính tại địa phương.