Xây dựng Ninh Bình trở thành trung tâm kinh tế biển trọng điểm của Bắc Bộ

Một góc biển Giao Ninh, xã Giao Ninh. Ảnh: Ngọc Linh

Định hình không gian kinh tế biển đa ngành

Nghị quyết số 16-NQ/TU, ngày 12/2/2026 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về “Chiến lược phát triển kinh tế biển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” xác định xây dựng vùng ven biển trở thành cực tăng trưởng khu vực Đông Nam của tỉnh; có sự liên kết chặt chẽ với các vùng động lực trong tỉnh và khu vực.

Không gian phát triển được định hướng trên các trụ cột: Công nghiệp, cảng biển, logistics, đô thị, du lịch, nuôi trồng và khai thác thủy sản gắn với chế biến. Trong cấu trúc đó, công nghiệp, cảng biển và logistics giữ vai trò tạo động lực cho không gian sản xuất ven biển. Hiện tại, các khu công nghiệp (KCN) Rạng Đông, Hải Long, Minh Châu đang được đầu tư xây dựng; các KCN Lạc Xuân, Thịnh Tân, Kim Sơn, Thanh Hương được lập hoặc hoàn thiện quy hoạch, thủ tục đầu tư. Đặc biệt, Khu kinh tế Ninh Cơ được xác định là một trung tâm trong không gian phát triển chung, gắn với mạng lưới KCN, cảng biển, dịch vụ và đô thị ven biển.

Theo đồng chí Đỗ Xuân Tú, Phó Giám đốc Sở Công Thương, các khu vực sản xuất công nghiệp được bố trí gắn với cảng biển và trung tâm logistics là cơ sở hình thành chuỗi sản xuất - hậu cần liên tục. Tuy nhiên, hiệu quả của chuỗi này phụ thuộc vào khả năng kết nối giữa khu sản xuất, cảng biển, đường thủy, đường bộ và các đầu mối giao thông liên vùng. Vì vậy, cùng với mở rộng không gian công nghiệp, yêu cầu tăng trưởng xanh đang được đặt ra ngay từ khâu lựa chọn dự án. Theo đó, tỉnh ưu tiên công nghiệp hỗ trợ, công nghệ cao và những ngành phù hợp với điều kiện vùng ven biển như: Cơ khí, đóng tàu, năng lượng tái tạo, chế biến nông sản, thủy sản; đồng thời xem xét đến các yếu tố về công nghệ, nhu cầu sử dụng đất, điện, nước và khả năng kiểm soát chất thải.

Nếu công nghiệp, cảng biển và logistics tạo các đầu mối tăng trưởng mới thì nông nghiệp, thủy sản tiếp tục được tổ chức lại trên cơ sở khai thác đặc trưng của vùng ven biển. Theo Đề án cơ cấu lại ngành Nông nghiệp giai đoạn 2026-2030, khu vực này được định hướng hình thành các vùng sản xuất hàng hóa, ứng dụng kỹ thuật, tăng liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân… Tại xã Giao Minh, dự án xây dựng vùng lúa hữu cơ đã được tỉnh chấp thuận và đang thực hiện thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư. Dự án cũng được doanh nghiệp phối hợp xây dựng đồng thời tại xã Giao Ninh. Cùng với đó, chuỗi chăn nuôi liên kết và sản phẩm mật ong sú, vẹt tại Vườn quốc gia Xuân Thủy đang khai thác điều kiện tự nhiên, sản phẩm đặc trưng của vùng ven biển.

Đối với thủy sản, Dự án xây dựng hạ tầng vùng nuôi trồng thủy sản Giao Thủy đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường phê duyệt chủ trương đầu tư với quy mô khoảng 300ha tại hai xã Giao Hòa, Giao Phúc và có tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 400 tỷ đồng, chưa bao gồm chi phí giải phóng mặt bằng. Dự án hướng tới hình thành vùng sản xuất giống, nuôi ngao, tôm tập trung, bổ sung hạ tầng và tăng khả năng kiểm soát môi trường vùng nuôi.

Bên cạnh không gian sản xuất, lợi thế biển cũng mở thêm hướng phát triển cho du lịch Ninh Bình. Từ hệ thống sản phẩm tập trung chủ yếu ở vùng di sản, sinh thái nội địa, không gian du lịch đang được mở rộng tới cửa sông, bãi biển và rừng ngập mặn… Đồng chí Bùi Văn Mạnh, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Du lịch cho biết: Du lịch biển là một mảnh ghép trong hệ thống sản phẩm du lịch Ninh Bình. Khi giao thông được kết nối thuận lợi, du khách có thể kết hợp tham quan di sản, sinh thái với nghỉ dưỡng biển, qua đó có thêm lựa chọn trong hành trình và kéo dài thời gian lưu trú tại tỉnh. Để từng bước hình thành sản phẩm cho không gian mới này, tỉnh đã ban hành Kế hoạch phát triển du lịch biển giai đoạn 2026-2030. Năm 2026, lần đầu tiên tỉnh tổ chức Mùa du lịch biển Ninh Bình tại Thịnh Long; đồng thời xây dựng chương trình công bố bộ nhận diện thương hiệu và bộ sản phẩm du lịch cộng đồng ven biển. Ngành Du lịch cũng rà soát chất lượng điểm đến, đánh giá môi trường tại 8 bãi biển bằng chỉ số BQI...

Một không gian kinh tế đa ngành trên cơ sở phát huy lợi thế biển đang được xác lập. Song, khả năng khai thác hiệu quả không gian kinh tế biển đều phụ thuộc trực tiếp vào hệ thống hạ tầng. Do đó, cùng với việc định hình các ngành, lĩnh vực, tỉnh đang ưu tiên nguồn lực đầu tư các công trình thiết yếu, tạo điều kiện thu hút các dòng vốn tiếp theo vào khu vực ven biển.

Đầu tư hạ tầng, tạo dư địa thu hút nguồn lực

Trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030, 16 xã ven biển được tỉnh bố trí 9.640 tỷ đồng; riêng năm 2026 khoảng 1.483,5 tỷ đồng. Nguồn vốn tập trung cho giao thông, đê điều, thủy lợi và hạ tầng thiết yếu, vừa phục vụ phát triển sản xuất, vừa bảo đảm dân sinh và phòng, chống thiên tai. Tính đến tháng 7/2026, một số dự án thủy lợi, đê biển đang thi công cơ bản đạt 99-100% tiến độ. Hiện tại, tỉnh tiếp tục chuẩn bị đầu tư các công trình nâng cấp, củng cố hệ thống đê biển, xử lý những đoạn đê xung yếu và Dự án tuyến đường từ ĐT.490 đến Cồn Xanh đang được lập báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư, bổ sung tuyến kết nối cho khu vực ven biển.

Một góc Khu kinh tế Ninh Cơ. Ảnh: Ngọc Linh

Bên cạnh đó, việc hoàn thiện hạ tầng các KCN đang tạo mặt bằng để tiếp nhận vốn đầu tư sản xuất. Tại KCN Dệt may Rạng Đông, đến tháng 7/2026, khối lượng xây dựng hạ tầng hoàn thành khoảng 70%, san lấp đạt 90%, các công trình giao thông và điện chiếu sáng đạt khoảng 60%; môđun nhà máy nước sạch công suất 28.330 m3/ngày đêm và dây chuyền xử lý nước thải công suất 5.000 m3/ngày đêm đã hoàn thành. Hiện có 7 dự án thứ cấp đã đăng ký đầu tư vào KCN này với diện tích đất cho thuê khoảng 90 ha, chiếm 27,6% diện tích đất thương phẩm; tổng vốn đăng ký của 7 dự án FDI đạt 476,7 triệu USD. Tiến độ đầu tư cũng đang được đẩy mạnh tại các KCN trong vùng. Như tại KCN Hải Long, chủ đầu tư đang san lấp mặt bằng và thi công một số tuyến giao thông nội bộ sau khi dự án khởi công tháng 2/2026; KCN Minh Châu giai đoạn I đang xây dựng hạ tầng kỹ thuật và đã có dự án thứ cấp đăng ký đầu tư; các KCN: Lạc Xuân, Thịnh Tân, Kim Sơn, Thanh Hương tập trung hoàn thiện quy hoạch, hồ sơ dự án và thủ tục lựa chọn nhà đầu tư hạ tầng.

Song song với quá trình hoàn thiện hạ tầng KCN, một số dự án sản xuất quy mô lớn đang được triển khai. Dự án Nhà máy thép xanh số 1 đã hoàn thành khoảng 70% khối lượng san nền; nhà đầu tư đang hoàn thiện hồ sơ thiết kế kỹ thuật và phòng cháy, chữa cháy. Dự án Nhà máy thép xanh Xuân Thiện đã hoàn thành san nền và đang thực hiện các bước thẩm định thiết kế. Đối với Dự án Nhà máy sản xuất ô tô tải chạy điện và máy công trình chạy điện, Sở Tài chính đã thẩm định việc điều chỉnh chủ trương đầu tư, tiếp tục rà soát trình tự, thủ tục theo chỉ đạo của UBND tỉnh.

Thực tế cho thấy, nhu cầu vốn đối với vùng ven biển rất lớn, trong khi ngân sách địa phương có hạn. Vấn đề đặt ra không phải mở rộng danh mục dự án, mà là xác định rõ thứ tự ưu tiên và khả năng cân đối nguồn lực. Vốn đầu tư công cần tập trung cho các tuyến giao thông kết nối, đê biển, thủy lợi, môi trường và những công trình mà doanh nghiệp khó có thể tự đầu tư… nhằm thu hút vốn ngoài ngân sách vào sản xuất, logistics, du lịch và dịch vụ.

Kinh tế biển được xác định là một hợp phần quan trọng trong cơ cấu kinh tế của Ninh Bình. Vì vậy, việc phát triển kinh tế biển được tỉnh triển khai đúng định hướng, gắn tăng trưởng với bảo vệ tài nguyên, môi trường và nâng cao đời sống người dân ven biển, không chỉ tạo thêm nguồn lực cho mục tiêu phát triển của địa phương mà còn đóng góp thiết thực vào chiến lược xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia mạnh về biển, giàu từ biển.