Xây dựng trường học không khói thuốc: Phát huy tính tự giác

Môi trường học đường an toàn tại Trường THPT Hàm Yên (Tuyên Quang).

Không dừng lại ở những biện pháp cấm đoán đơn thuần, nhiều trường học lựa chọn cách tiếp cận nhân văn, lấy giáo dục nhận thức và thay đổi hành vi làm trung tâm. Đây được xem là hướng đi bền vững nhằm xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh và giàu tính nhân văn.

Tại Trường THPT Tân Trào (phường Minh Xuân, Tuyên Quang), Hiệu trưởng Trịnh Thị Thanh Thủy cho biết: Nội dung phòng chống thuốc lá điện tử không chỉ dừng lại ở các buổi tuyên truyền riêng lẻ, mà được tích hợp linh hoạt vào nhiều môn học. Ở môn Sinh học, học sinh được tiếp cận với hình ảnh trực quan về tổn thương phổi và hệ hô hấp, qua đó hiểu rõ tác hại lâu dài của việc sử dụng các chất kích thích.

Trong môn Hóa học, các em tìm hiểu thành phần của thuốc lá điện tử (vape), bao gồm nicotine, dung môi và các chất tạo mùi – những yếu tố có thể gây nghiện và ảnh hưởng đến hệ thần kinh, tim mạch.

Đặc biệt, trong các giờ Giáo dục công dân, học sinh được đặt vào tình huống thực tế như “bị bạn rủ thử vape” để thảo luận và đưa ra cách xử lý. Đây không chỉ là cách truyền đạt kiến thức, mà còn giúp các em rèn luyện kỹ năng sống, đặc biệt là khả năng từ chối trước áp lực bạn bè.

Một yếu tố quan trọng làm nên hiệu quả của các mô hình tại Tuyên Quang là sự đồng bộ trong toàn trường. Từ ban giám hiệu, giáo viên đến học sinh đều cùng tham gia vào công tác phòng chống thuốc lá. Tinh thần “ai thấy cũng nhắc” được xây dựng, tạo nên môi trường giám sát tự nhiên nhưng hiệu quả.

Bên cạnh đó, ứng dụng mạng xã hội trong truyền thông cũng giúp thông tin lan tỏa nhanh chóng, phù hợp với tâm lý lứa tuổi. Một số trường còn áp dụng hình thức theo dõi kín đối với học sinh có nguy cơ, tránh gây áp lực hoặc làm các em xấu hổ. Nếu tái phạm, nhà trường phối hợp với phụ huynh để thống nhất hướng xử lý, đồng thời ghi nhận sự tiến bộ nhằm khuyến khích thay đổi tích cực.

Còn theo Hiệu trưởng Trường THCS Nam Sơn (phường An Dương, Hải Phòng) Phạm Thị Thúy Anh, dù công tác kiểm tra, giám sát đóng vai trò quan trọng, nhưng yếu tố quyết định vẫn là ý thức của học sinh. Khi học sinh trở thành chủ thể trong việc giám sát và nhắc nhở lẫn nhau, hiệu quả phòng chống sẽ được nâng lên rõ rệt.

Tại Trường THPT Tô Hiệu (xã Vĩnh Thịnh, Hải Phòng), bên cạnh giáo dục cho học sinh, đơn vị còn phối hợp với chính quyền địa phương giám sát bên ngoài cổng trường, kiểm soát các điểm kinh doanh thuốc lá gần trường học. Đây là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế nguồn cung, giảm nguy cơ tiếp cận của học sinh.

Có thể khẳng định, xây dựng trường học không khói thuốc là một quá trình lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì và sự vào cuộc đồng bộ của nhà trường, gia đình và toàn xã hội. Trong đó, phòng ngừa vẫn là giải pháp căn cơ, bởi khi học sinh được trang bị đầy đủ kiến thức, được định hướng và khích lệ đúng cách, việc nói không với thuốc lá sẽ dần trở thành lựa chọn tự nhiên, mang tính tự giác.

Quan trọng hơn, đây không chỉ là câu chuyện trước mắt, mà còn là đầu tư cho tương lai. Một thế hệ học sinh khỏe mạnh, có ý thức và trách nhiệm với bản thân sẽ là nền tảng để xây dựng môi trường giáo dục văn minh, an toàn và phát triển bền vững.