Xây thêm nhà nhưng phải để người dân có thể mua được nhà

Chiều 21/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về định hướng sửa đổi Luật Nhà ở.

Thay đổi thước đo chính sách nhà ở

Theo đại biểu Đoàn Hùng Vũ (đoàn Đồng Tháp), thị trường nhà ở đang có sự lệch pha cung - cầu lớn: dư thừa phân khúc cao cấp, trong khi thiếu hụt trầm trọng nhà ở có mức giá phù hợp với túi tiền và nhà ở cho thuê. Giá nhà tăng nhanh hơn nhiều so với tốc độ tăng thu nhập của người dân.

Đại biểu Đoàn Hùng Vũ (đoàn Đồng Tháp)

Dự thảo đã yêu cầu phát triển nhà ở đa dạng về loại hình, cơ cấu và diện tích phù hợp với nhu cầu thị trường, đồng thời định hướng phát triển nhà chung cư cho thuê tại khu vực đô thị. Tuy nhiên, theo đại biểu, “phù hợp với nhu cầu thị trường” vẫn chưa đủ, mà phải đặc biệt quan tâm đến khả năng chi trả của đại bộ phận người lao động.

Đại biểu đề nghị thiết kế các công cụ chính sách cụ thể hơn để định hướng cơ cấu nguồn cung, nhất là nhà ở thương mại giá hợp lý và nhà ở cho thuê tại các đô thị lớn, khu công nghiệp, khu công nghệ cao - nơi tập trung đông người lao động.

“Nếu chúng ta chỉ tháo gỡ thủ tục pháp lý để có thêm dự án mới mà không định hướng được phân khúc sản phẩm đầu ra, thì chúng ta mới chỉ giải quyết được bài toán ‘có thêm nhà’, chứ chưa chắc đã giải quyết được bài toán ‘người dân có khả năng mua được nhà’”, đại biểu nhấn mạnh.

Với nhà ở xã hội, đại biểu cho rằng không nên đo lường mục tiêu phát triển đơn thuần bằng số căn hộ đã hoàn thành, số dự án khởi công hay tỷ lệ hoàn thành chỉ tiêu đăng ký. Thay vào đó, cần sử dụng những chỉ số thực chất hơn như tỷ lệ người đủ điều kiện đã được tiếp cận nhà ở xã hội; mức giá nhà so với thu nhập bình quân; khoảng cách từ nơi ở đến nơi làm việc; tỷ lệ nhà ở xã hội để bán so với cho thuê; tỷ lệ căn hộ bị bỏ trống, không được hấp thụ.

“Một căn nhà được xây dựng lên nhưng người có nhu cầu thực sự lại không thể tiếp cận và mua được thì về bản chất, chính sách đó vẫn chưa hoàn thành mục tiêu an sinh đề ra”, đại biểu Đoàn Hùng Vũ nói.

Quỹ đất sạch là điều kiện cần, nhưng chưa đủ

Cùng quan điểm, đại biểu Trương Thị Bích Hạnh (TP.HCM) đề nghị thay đổi căn bản thước đo hiệu quả của chính sách nhà ở.

“Thước đo tối cao của chính sách không phải là chúng ta xây dựng thêm được bao nhiêu mét vuông sàn, bao nhiêu căn nhà, mà phải là có bao nhiêu người dân thực sự được tiếp cận và sở hữu chỗ ở an toàn, phù hợp với khả năng chi trả thực tế của họ”, đại biểu nêu rõ.

Đại biểu Trương Thị Bích Hạnh (TP.HCM). Ảnh: Quochoi.vn

Theo đại biểu, các địa phương phải đưa những tiêu chí thực chất về thu nhập của người dân, giá nhà, giá thuê, cơ hội việc làm, hạ tầng giao thông kết nối và hạ tầng xã hội vào chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh.

Từ thực tế nhiều địa phương báo cáo bố trí nhiều quỹ đất nhưng vị trí xa xôi, không có hạ tầng kết nối, đại biểu Trương Thị Bích Hạnh đề nghị chuyển mạnh từ “tư duy tạo lập quỹ đất” sang “tư duy tạo lập quỹ nhà ở xã hội có khả năng sử dụng thực tế”.

“Quỹ đất sạch để xây dựng là điều kiện cần, nhưng chưa đủ”, đại biểu nói và cho rằng quỹ đất phải nằm ở vị trí phù hợp, kết nối giao thông thuận lợi, gần nơi có nhu cầu thực tế của người lao động như trường học, bệnh viện, khu công nghiệp và có mức giá phù hợp với khả năng tài chính của người thu nhập thấp.

Nguyên tắc chung của chính sách nhà ở, theo đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Hải Phòng), là nguồn lực công dành cho nhà ở càng lớn thì chính sách càng phải rõ đối tượng thực hiện, chính xác và có cơ chế giám sát minh bạch. Mục tiêu cuối cùng của Luật Nhà ở không phải chỉ là xây thêm được bao nhiêu căn nhà, mà quan trọng hơn là người dân có thực sự tiếp cận được một chỗ ở phù hợp, ổn định và không bị bỏ lại phía sau trong quá trình phát triển đô thị hay không.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh phát biểu. Ảnh: Quochoi.vn

Giải trình tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết Luật Nhà ở năm 2023 cùng các nghị định liên quan đã quy định cụ thể trình tự, các bước nhằm tháo gỡ cho chủ đầu tư và địa phương, rút ngắn thời gian triển khai nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê.

Chủ đầu tư được chủ động từ khâu khảo sát, thiết kế, lập dự án, dự toán và được thuê tư vấn thẩm tra nhưng không bỏ quản lý nhà nước. Sau đó, Sở Xây dựng kiểm tra, thẩm định lại trước khi chủ đầu tư phát hành thông báo bán. Việc bán nhà từ năm 2025 đến nay đã được thực hiện trực tuyến tại TP.HCM, Hà Nội và một số đơn vị chủ đầu tư.

Về tín dụng, Bộ trưởng cho biết lãi suất dành cho người mua nhà qua Ngân hàng Chính sách xã hội chỉ hơn 2%; qua ngân hàng thương mại là 4,62%; đối với doanh nghiệp xây dựng nhà ở xã hội là 5,62%. Theo Bộ trưởng, đây là những mức lãi suất “cực kỳ ưu đãi”, thể hiện tính nhân văn trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước đối với đối tượng được mua.