Nhà ở xã hội phải phù hợp với khả năng chi trả của người dân

Các đại biểu dự phiên thảo luận. Ảnh: QUANG PHÚC

Phải xác định đúng người được hưởng chính sách nhà ở xã hội

Các ĐB Quốc hội đều tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật Nhà ở, đánh giá cao việc lần đầu tiên nhà cho thuê được xác định là loại hình nhà ở độc lập và có hẳn một chương riêng.

Phát biểu thảo luận liên quan đến chính sách nhà ở xã hội, theo ĐB Võ Ngọc Thanh Trúc, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH TPHCM, nhà ở xã hội không chỉ là câu chuyện về quỹ đất, hay số lượng căn hộ, mà là cơ hội an cư của hàng triệu người lao động. Vì vậy, họ cần một cơ chế công bằng để có thể mua, thuê, hoặc thuê mua 1 chỗ ở phù hợp, từ đó yên tâm lao động và vun đắp gia đình. Do đó, luật phải xác định đúng người được hưởng chính sách.

Đại biểu Võ Ngọc Thanh Trúc (TPHCM). Ảnh: QUANG PHÚC

Dự thảo đã xác định các nhóm thụ hưởng, nhưng còn thiếu tiêu chí thống nhất để xác định “người thu nhập thấp” và “nhà ở cách xa nơi làm việc”; dự thảo quy định xử lý vi phạm, nhưng chưa có cơ chế kiểm tra, sàng lọc, ngay từ khâu xét duyệt, khoảng trống này có thể sẽ tạo kẽ hở để trục lợi chính sách. Do đó, ĐB đề nghị bổ sung nguyên tắc xác định “điều kiện thu nhập theo tiêu chí khách quan, dễ kiểm chứng; có thể gắn với mức thu nhập, chưa phải nộp thuế thu nhập cá nhân, hoặc thu nhập bình quân theo vùng”.

Đối với trường hợp nhà ở cách xa nơi làm việc, luật cần quy định nguyên tắc xác định “dựa trên khoảng cách, thời gian đi lại và khả năng tiếp cận giao thông công cộng, bảo đảm áp dụng thống nhất giữa các địa phương”.

ĐB Phan Thị Thúy Linh (Đà Nẵng). Ảnh: QUANG PHÚC

ĐB Phan Thị Thúy Linh (Đà Nẵng), Chủ tịch Liên đoàn Lao động TP Đà Nẵng đề nghị luật hóa thời hạn và cơ chế xét duyệt hồ sơ nhà ở xã hội. Thời gian qua, quy trình xét duyệt hồ sơ và chứng minh thu nhập còn quá phức tạp, kéo dài, do pháp luật hiện hành không quy định thời hạn cụ thể việc xét duyệt hồ sơ. Khi số hồ sơ đủ điều kiện vượt số căn hộ, người mua nhà ở xã hội cần được lựa chọn theo tiêu chí ưu tiên công khai thay vì bốc thăm.

ĐB Phan Thị Thúy Linh đề nghị cần xem lại giá thuê, giá bán phải sát với khả năng chi trả của người lao động.

Giải quyết đồng thời quyền tài sản và quyền có chỗ ở

ĐB Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng) quan tâm đến vấn đề cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư. ĐB đề nghị cần bảo đảm không có người dân bị mất chỗ ở chỉ vì không đủ khả năng tài chính để đóng góp xây dựng lại.

ĐB Nguyễn Thị Việt Nga phân tích, dự thảo quy định đối với nhiều nhà chung cư không thuộc nhóm chung cư cũ trước năm 1994, chủ sở hữu phải đóng góp kinh phí để xây dựng lại; nếu không đóng góp thì được bồi thường giá trị phần quyền sử dụng đất. Cơ quan thẩm tra đã đề nghị tiếp tục làm rõ nghĩa vụ tài chính và cơ chế đồng thuận giữa các chủ sở hữu.

ĐB Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng). Ảnh: QUANG PHÚC

“Thực tế có những chung cư tái định cư, nhà ở xã hội hoặc chung cư xây dựng sau năm 1994 nhưng cư dân phần lớn có thu nhập không cao. Giá trị quyền sử dụng đất phân bổ cho mỗi căn hộ chung cư thường không lớn. Nếu người dân không đủ tiền đóng góp xây dựng lại mà chỉ nhận phần giá trị đất thì có trường hợp khoản tiền đó không đủ để tạo lập một chỗ ở mới”, ĐB nêu.

Theo ĐB Việt Nga, luật phải giải quyết đồng thời hai quyền của người dân: quyền tài sản và quyền có chỗ ở. Vì vậy, ngoài phương án bồi thường giá trị quyền sử dụng đất, cần thiết kế một “lưới an sinh” cho những trường hợp thực sự không có khả năng đóng góp, chẳng hạn được tiếp cận nhà ở xã hội, thuê hoặc thuê mua nhà ở với cơ chế hỗ trợ phù hợp.

Đồng tình với ý kiến của ĐB Việt Nga, ĐB Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) cũng cho rằng, cần quy định rạch ròi, cụ thể trong luật về quyền sở hữu chung cư để người mua cũng như nhà đầu tư yên tâm.