Xe điện Trung Quốc tại Việt Nam: Hạ tầng hỗ trợ vẫn là nút thắt doanh số

Mẫu xe điện BYD Dolphin thế hệ mới tại Việt Nam. Ảnh: HL

Mới nhất, BYD mở rộng danh mục sản phẩm tại Việt Nam bằng việc giới thiệu hatchback điện đô thị Dolphin thế hệ 2026 - có giá khởi điểm từ 499 triệu đồng cho 1.000 khách hàng đầu tiên. Được nhập từ Thái Lan, xe có phạm vi hoạt động tối đa khoảng 435km mỗi lần sạc, pin dung lượng 50,25 kWh, cùng nhiều trang bị tiện nghi và công nghệ hỗ trợ người lái, hướng đến nhóm khách hàng trẻ và người lần đầu chuyển sang xe điện.

Không chỉ BYD, nhiều thương hiệu Trung Quốc khác cũng đang tìm cách gia nhập hoặc gia tăng hiện diện, tận dụng lợi thế về chi phí sản xuất, công nghệ pin và tốc độ phát triển sản phẩm. Sự tham gia mạnh mẽ làm nóng cuộc đua xe điện tại Việt Nam với những cái tên như Geely, DongFeng, Bestune, MG, BYD, Chery, OMODA&Jaecoo, SAIC-GM-Wuling..., sở hữu sản phẩm trải dài mọi phân khúc.

Tuy nhiên, phía sau bức tranh tăng trưởng nhanh về sản phẩm là một thực tế chưa dễ giải quyết: hạ tầng hỗ trợ vẫn là thách thức lớn, ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng mở rộng thị phần. Bởi lẽ, khác với cuộc đua về sản phẩm – nơi các hãng có thể nhanh chóng đưa ra mẫu xe mới, bài toán hạ tầng sạc mang tính dài hạn và đòi hỏi đầu tư lớn, khiến nó trở thành điểm yếu nổi bật của các hãng xe Trung Quốc tại Việt Nam hiện nay.

Xe Wuling từng tự tin với chiến lược ưu tiên sạc tại nhà nhưng hiệu quả chưa như mong đợi. Ảnh: HL

Trên thực tế, xe điện Trung Quốc không thiếu công nghệ sạc. Đơn cử, BYD Dolphin đã được trang bị khả năng sạc linh hoạt với cổng sạc AC 7 kW và sạc nhanh DC tối đa 60 kW, cho phép nạp pin từ 20% lên 80% trong khoảng 30 phút. Tuy nhiên, hiệu quả của các thông số này phụ thuộc hoàn toàn vào mạng lưới trạm sạc sẵn có – yếu tố mà các hãng chưa thể tự chủ.

Ở chiều ngược lại, khi Wuling Hongguang Mini EV được đưa vào thị trường Việt Nam trong vai một chiếc xe điện mini giá rẻ phục vụ nhu cầu di chuyển quãng ngắn trong đô thị, nhà phân phối TMT ngay từ đầu đã chủ động lựa chọn giải pháp mang tính “tình thế”: thay vì xây dựng hệ sinh thái sạc riêng, hãng tập trung vào khả năng sạc tại nhà qua ổ gia dụng 220v.

Tuy nhiên, nỗ lực này không mấy hiệu quả trước thực tế đô thị Việt Nam chưa tối ưu cho sử dụng ô tô điện - đặc biệt là mạng lưới sạc và bãi đỗ phù hợp. Điều này khiến trải nghiệm sử dụng ngay từ đầu đã mang tính “giới hạn”.

Những trường hợp như BYD hay Wuling phản ánh rõ một thực tế: xe điện Trung Quốc khi vào Việt Nam không thể đứng độc lập như một sản phẩm đơn lẻ, mà phải đi kèm với một hệ sinh thái hỗ trợ – dù đó là hạ tầng sạc, giải pháp năng lượng hay mô hình vận hành phù hợp.

Trạm sạc ô tô điện của Charge+ tại khu Ngoại giao đoàn Xuân Đỉnh. Ảnh: HL

Trong khi đó, ngoài mạng lưới của VinFast (tuy có độ phủ rộng nhưng chỉ phục vụ cho xe thương hiệu này), hầu hết hệ thống trạm sạc khác nằm rải rác và đến từ nhiều nhà đầu tư khác nhau (như Charge+, EVOne, Evercharge...), dẫn tới phiền toái trong sử dụng hằng ngày.

Dịch vụ sạc của bên thứ ba cũng thường có mức giá điện cao hơn. Điều này làm suy giảm lợi thế chi phí – vốn là một trong những điểm hấp dẫn chính của xe điện Trung Quốc khi vào Việt Nam.

Trong khi đó, đầu tư hạ tầng sạc tại chỗ không hề dễ dàng đối với các hãng xe điện Trung Quốc nói riêng và các hãng ngoài Việt Nam nói chung. Chi phí đầu tư lớn, yêu cầu quỹ đất, thủ tục pháp lý và thời gian hoàn vốn dài khiến việc triển khai mạng lưới trạm sạc quy mô lớn không dễ thực hiện - nhất là trong ngắn hạn.

Đó là chưa kể người dùng xe điện bên cạnh cổng sạc, còn cần những tiện ích phụ trợ như ứng dụng tìm trạm sạc, các gói dịch vụ cứu hộ xe điện hết pin... Thiếu những mắt xích này, lợi thế về giá hay thiết kế đều trở nên kém thuyết phục.

Các thương hiệu xe điện Trung Quốc còn một chặng đường dài thúc đẩy hạ tầng hỗ trợ trước khi có thể cạnh tranh một cách mạnh mẽ hơn. Ảnh: HL

Nhìn chung, yếu tố hạ tầng hỗ trợ dù ở cấp vi mô hay vĩ mô đều đóng vai trò quan trọng không kém sản phẩm với bất kỳ hãng xe điện nào muốn phát triển ở Việt Nam vào lúc này. Một mẫu xe dù có giá cạnh tranh, phạm vi hoạt động tốt, giá rẻ... nhưng thiếu hệ sinh thái đi kèm sẽ khó tạo được niềm tin với người tiêu dùng. Ngược lại, mẫu xe có thể chưa hấp dẫn về mặt cơ khí, nhưng hạ tầng hỗ trợ tốt vẫn thuyết phục được người tiêu dùng "xuống tiền".