Xe tăng 'tốt nhất thế giới' của Nga T-90 thay đổi ra sao sau hàng loạt giao tranh ở Ukraine

Theo Tập đoàn công nghệ quốc phòng nhà nước Nga Rostec, quá trình hiện đại hóa T-90M đang được tiến hành liên tục, với các thay đổi được thực hiện dựa trên phản hồi trực tiếp từ những binh sĩ vận hành xe tăng ở tiền tuyến.

Xe tăng T-90M. (Nguồn: MW)

Phó Tổng giám đốc Rostec, ông Nikolay Volobuyev, nhấn mạnh rằng kinh nghiệm chiến đấu thực tế của các kíp xe đang đóng vai trò quan trọng trong việc cải tiến các hệ thống hiện có cũng như phát triển những mẫu khí tài mới.

Ông cho biết T-90 là dòng xe tăng đã được khẳng định tên tuổi và hiện đang trở nên mạnh mẽ hơn nhờ các lớp giáp và hệ thống bảo vệ được nâng cấp. Theo Rostec, quá trình hoàn thiện phương tiện này vẫn đang tiếp tục khi các kỹ sư liên tục điều chỉnh thiết kế để đáp ứng những yêu cầu mới xuất hiện trên chiến trường.

T-90M chính thức được đưa vào biên chế quân đội Nga từ tháng 4/2020 và hiện được xem là mẫu xe tăng chiến đấu chủ lực có năng lực cao nhất mà Nga đang vận hành.

Theo Rostec, một trong những nâng cấp đáng chú ý nhất gần đây là việc tăng cường khả năng phòng thủ trước các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái. Xe tăng đã được trang bị các hệ thống tác chiến điện tử thế hệ mới cùng các lớp bảo vệ bổ sung cho khu vực khoang động cơ và hộp số, vốn là những vị trí dễ bị tổn thương khi bị tấn công từ trên cao.

Nhà sản xuất Uralvagonzavod cũng đang tiếp tục hoàn thiện các hệ thống phòng vệ chủ động và thụ động của T-90M. Trọng tâm của chương trình nâng cấp là cải thiện khả năng sống sót trên chiến trường, nâng cao mức độ bảo vệ cho kíp lái và tối ưu các đặc tính kỹ thuật của xe.

Từ cuối năm 2024, T-90M đã bắt đầu được tích hợp hệ thống phòng vệ chủ động Arena-M, hệ thống đánh chặn "hard-kill" đầu tiên do Nga phát triển. Hệ thống này được thiết kế để phá hủy các mối đe dọa đang lao tới trước khi chúng chạm vào xe tăng.

Đến đầu tháng 1/2026, Nga xác nhận một phiên bản Arena-M mới đã hoàn tất quá trình phát triển, với khả năng đối phó không chỉ tên lửa chống tăng mà còn cả máy bay không người lái cảm tử và các loại đạn bay lượn đang ngày càng phổ biến trên chiến trường hiện đại.

Việc T-90M giữ vai trò xe tăng chủ lực mạnh nhất của Nga phần lớn xuất phát từ việc chương trình xe tăng thế hệ mới T-14 Armata chưa thể được triển khai trên quy mô lớn như kỳ vọng.

T-14 vốn được phát triển như bước tiến tiếp theo sau các dòng T-64, T-72, T-80 và T-90, nhưng tiến độ chậm đã khiến Nga phải tiếp tục dựa vào việc nâng cấp sâu các nền tảng hiện có.

Mặc dù T-90M được đánh giá có khả năng cạnh tranh với các xe tăng chiến đấu chủ lực hiện đại của NATO như Leopard 2A8 hay M1A2 Abrams, nhiều chuyên gia cho rằng mẫu xe này vẫn chưa đạt tới trình độ của các thiết kế thế hệ mới như T-14 của Nga, Type 100 đang được Trung Quốc phát triển, hay các dự án tương lai như M1E3 của Mỹ và K3 của Hàn Quốc.

Điều này cũng làm dấy lên câu hỏi về hướng đi lâu dài của ngành công nghiệp xe tăng Nga: liệu Moscow sẽ tiếp tục đầu tư vào chương trình T-14 Armata hay tập trung nguồn lực để mở rộng sản xuất T-90M, mẫu xe tăng đã chứng minh được khả năng hoạt động thực tế trên chiến trường.

Tháng 5, ông Andrey Terlikov, Tổng công trình sư của Uralvagonzavod, dự đoán rằng quá trình nâng cấp T-90M sẽ còn kéo dài ít nhất một thập kỷ nữa. Theo ông, nền tảng T-90 ban đầu được phát triển từ những năm 1990 nhưng vẫn còn tiềm năng khai thác lâu dài. Ông cho rằng vòng đời của dòng xe tăng này có thể kéo dài ít nhất 50 năm.

Terlikov cũng cho biết các quân nhân Nga đang vận hành T-90M đánh giá rất cao hiệu quả chiến đấu của mẫu xe này. Ông nhấn mạnh rằng, quá trình hiện đại hóa hiện nay tập trung đặc biệt vào việc tăng cường khả năng bảo vệ giáp và đối phó với các mối đe dọa mới trên chiến trường.

Một trong những dự án mới đáng chú ý là hệ thống phòng cháy chữa cháy toàn diện dành cho xe tăng, được thiết kế chủ yếu để giảm thiểu thiệt hại trước các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái.