Xé toang 'cánh cửa thép' Him Lam - trận đánh mở màn của Chiến dịch Điện Biên Phủ

Hàng chục khẩu pháo của ta đồng loạt nhả đạn lên các vị trí của quân Pháp trên đồi Him Lam, mở màn chiến dịch Điện Biên Phủ, chiều 13/3/1954. Ảnh: Tư liệu TTXVN

Mở Chiến dịch Điện Biên Phủ - quyết định lịch sử

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Đảng ta đưa ra nhiều quyết định quan trọng, tạo ra những bước ngoặt lớn cho cuộc kháng chiến, như mở Chiến dịch Biên giới, Chiến dịch Hòa Bình… Song, quyết định tiến công vào Điện Biên Phủ là quan trọng nhất, thể hiện ý chí quyết tâm cao nhất của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh trong toàn bộ cuộc kháng chiến.

Trên cơ sở nắm chắc mọi âm mưu, hành động của địch, phân tích, đánh giá tình hình một cách khoa học, ngày 6/12/1953, Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh đã họp bàn, quyết định mở Chiến dịch Điện Biên Phủ và thông qua phương án tác chiến của Tổng Quân ủy. Đại tướng Võ Nguyên Giáp là Chỉ huy trưởng kiêm Bí thư Đảng ủy mặt trận.

Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ thị cho Đại tướng Võ Nguyên Giáp: “Chiến dịch này là một chiến dịch rất quan trọng không những về quân sự mà cả về chính trị, không những đối với trong nước mà đối với quốc tế. Vì vậy, toàn quân, toàn dân, toàn Đảng phải tập trung hoàn thành cho kỳ được”.

Chiến dịch dự định bắt đầu 25/1/1954 (kế hoạch đầu tiên là 20/1/1954), theo phương châm “đánh nhanh, giải quyết nhanh” nhưng do địch tăng cường binh lực và củng cố hệ thống phòng ngự vững chắc; đồng thời, việc đưa pháo vào trận địa và công tác tổ chức hiệp đồng chiến đấu bộ binh-pháo binh của ta chưa hoàn tất, nên Bộ Chỉ huy chiến dịch quyết định sửa đổi kế hoạch, tiếp tục chuẩn bị mọi mặt, chuyển sang thực hiện phương châm “đánh chắc, tiến chắc”, dùng cách đánh vây hãm tiến công, đột phá lần lượt để tiêu diệt tập đoàn cứ điểm.
Chiều ngày 13/3/1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ mở màn.

Ngày 13/3/1954, quân ta nổ súng tiến công, mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ

Ngày 6/5/1954, ta mở cuộc tổng công kích vào Điện Biên Phủ, phá tan các lô cốt và hầm ngầm cố thủ của địch trên đồi A1 - vị trí quan trọng ở Điện Biên Phủ. Ảnh: Tư liệu TTXVN

Cùng với Độc Lập (phía Bắc), Bản Kéo (Tây-Bắc), Him Lam là một trong 3 trung tâm đề kháng được coi là cửa ngõ Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Với vị trí “đầu sóng ngọn gió”, Him Lam được xây dựng thành vị trí kiên cố nhất của tập đoàn cứ điểm, với những hệ thống công sự, hầm hào kiên cố, vững chắc, bao quanh là hệ thống dây thép gai, nhiều bãi mìn dày đặc. Một tiểu đoàn thuộc Lữ đoàn lê dương 13 của thực dân Pháp được bố trí tại Him Lam với hỏa lực rất mạnh, trang bị cả súng có kính ngắm điện tử phát hiện mục tiêu ban đêm. Ngoài ra, cụm cứ điểm này còn được lực lượng dự bị với xe tăng, pháo binh, không quân chi viện, sẵn sàng tiến hành phản kích trong trường hợp Him Lam bị tấn công. Do đó cả Tướng Navarre và De Castries đều tin rằng trung tâm đề kháng Him Lam đủ sức đứng vững. Nhưng thực tế đã không diễn ra như vậy.

17 giờ 5 phút ngày 13/3/1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ bắt đầu. Pháo chiến dịch tiếp tục bắn cấp tập vào các trận địa pháo của địch ở điểm cao 307A, 307B, chân đồi A và D của tập đoàn cứ điểm, sau đó chuyển sang bắn phá sân bay Mường Thanh và các cứ điểm 102, 101B của cụm cứ điểm Him Lam. Đòn hỏa lực phủ đầu của ta đánh trúng vị trí chỉ huy của địch ở cụm cứ điểm Him Lam, cắt đứt liên lạc và khống chế có hiệu quả sân bay Mường Thanh và các trận địa pháo địch.

Với sự chuẩn bị kỹ, trận pháo kích mở màn chiến dịch đạt hiệu quả cao. Cả Him Lam và Mường Thanh rung chuyển trong tiếng nổ dồn dập của đạn pháo, nhiều hầm hào, công sự sụp đổ, Sở Chỉ huy địch ở Phân khu Bắc bị đánh tơi tả, Trung tá Jules Gaucher cùng một số sĩ quan tham mưu của Phân khu Bắc tử trận. Phân khu Bắc và cụm cứ điểm Him Lam không còn người chỉ huy trực tiếp.

Đó là điều ngoài sức tưởng tượng của viên sĩ quan Chỉ huy pháo binh cứ điểm đồi Độc Lập, Trung tá Piroth, đồng thời là Chỉ huy phó tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Pirot đã hứa danh dự “sẽ không để cho bất cứ khẩu pháo nào của Việt Minh bắn qua 3 phát mà không bị tiêu diệt”. Khi Tướng De Castries yêu cầu phản pháo ngay lập tức, Piroth đã cho bắn 6.000 viên đại bác xuống xung quanh đồi Him Lam, nhưng không thể khống chế được pháo binh của ta.

Sau trận pháo kích, nhiều ụ súng, chiến hào bị phá hủy, quân ta tiến lên đặt bộc phá tấn công các cửa ở cứ điểm Him Lam, tiêu diệt địch trong những giao thông hào. 5 máy bay địch bị phá hủy. Một kho xăng cùng nhiều kho tàng bốc cháy. 12 khẩu đại bác và cối các loại cũng bị đạn pháo của ta phá hủy. Khoảng 150 tên địch bị thương do trận pháo kích của ta.

17 giờ 30 phút ngày 7/5/1954, lá cờ “Quyết chiến - Quyết thắng” của Quân đội nhân dân Việt Nam tung bay trên nóc hầm De Castries, kết thúc 56 ngày đêm chiến đấu kiên cường, dũng cảm, sáng tạo của quân và dân Việt Nam. Ảnh: Tư liệu TTXVN

Đến 22 giờ 30 phút ngày 13/3/1954, quân ta hoàn toàn làm chủ cứ điểm Him Lam, hơn 300 tên địch bị tiêu diệt, khoảng 200 tên địch bị bắt sống. Tiểu đoàn 3 thuộc Trung đoàn Lê dương số 13 bị xóa sổ hoàn toàn.

Thắng lợi của trận mở màn đã có tác dụng khích lệ tinh thần, xây dựng niềm tin chiến thắng cho bộ đội, uy hiếp tinh thần, làm địch hoang mang, tạo thế, lực, thời cơ có lợi để tiến công mục tiêu chủ yếu.
Cùng với nổ súng tiến công Điện Biên Phủ, quân và dân ta đẩy mạnh các hoạt động phối hợp ở các địa phương, các chiến trường. Ngày 13/3/1954, Tổng Tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam, Đại tướng Võ Nguyên Giáp ra lệnh động viên toàn thể cán bộ và chiến sĩ trên chiến trường toàn quốc chiến đấu phối hợp với Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Và sau 56 ngày đêm chiến đấu anh dũng với ý chí “gan không núng, chí không mòn”, bộ đội ta tiêu diệt hoàn toàn tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Ngày 7/5/1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng, góp phần quyết định buộc thực dân Pháp phải ký kết Hiệp định Giơnevơ (21/7/1954) công nhân độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ ba nước Đông Dương, kết thúc vẻ vang cuộc kháng chiến trường kỳ 9 năm (1945-1954), đúng như câu thơ "Chín năm làm một Điện Biên/Nên vành hoa đỏ nên thiên sử vàng" trong bài "Ba mươi năm đời ta có Đảng" của nhà thơ Tố Hữu đã đi vào lòng bao thế hệ người, tạo niềm tự hào mãnh liệt cho hàng triệu trái tim về một Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu".

Hơn 70 năm đã đi qua, diện mạo vùng đất lịch sử Him Lam giờ trở thành mảnh đất thanh bình, tươi đẹp, đầy sức sống, với dáng dấp của một khu đô thị hiện đại, đời sống người dân ngày càng khởi sắc.

Phương Phương (TTXVN)