Xin trả lại một giờ cho lớp học
Theo dõi một số phiên họp của Đại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, tôi để ý một chi tiết khá thú vị:

Ảnh minh họa AI.
Khi đại diện một quốc gia đứng lên phát biểu, không phải ai trong hội trường cũng nhất thiết ngồi lặng đến cuối. Có người tiếp tục lắng nghe, có người đứng dậy rời đi để làm việc khác. Tôi không nghĩ đó là biểu hiện của sự thiếu tôn trọng.
Trong một cuộc họp, quyền được lắng nghe, theo tôi, cũng nên đi cùng quyền được từ chối lắng nghe, miễn là mọi hành xử vẫn nằm trong khuôn khổ và tôn trọng người khác. Nhưng khi những chiếc ghế có lúc trống đi, tôi lại liên tưởng đến phòng họp ở trường học – nơi đôi khi tất cả các ghế đều có người ngồi, nhưng chưa chắc mọi người đều thực sự hiện diện.
Trong nhà trường phổ thông, họp là một phần không thể thiếu của công việc. Có những cuộc họp rất cần thiết: Khi một vấn đề chuyên môn cần được bàn bạc, một lớp học có tình huống đặc biệt cần phối hợp xử lý, một phương pháp dạy học cần được chia sẻ, hay đơn giản là khi tập thể ngồi lại để tìm tiếng nói chung.
Những cuộc họp như thế thường khiến người ta quên mất thời gian. Người này đưa ra một kinh nghiệm từ lớp mình, người kia phản biện, người khác bổ sung bằng cách làm đã thử và có kết quả. Có khi cuộc trao đổi đi xa hơn dự kiến, nhưng khi đứng dậy, ai cũng thấy mình vừa nhận được điều gì đó có ích cho công việc ngày mai.
Nhưng cũng có những cuộc họp mà phần lớn thời gian lại dành cho việc thông báo. Một văn bản đã được gửi trước, một kế hoạch đã được chuẩn bị, nội dung đã được viết khá đầy đủ, nhưng khi họp, tất cả vẫn được đọc lại từ đầu đến cuối.
Sau mỗi nội dung thường có câu hỏi quen thuộc: “Các đồng chí có ý kiến gì không?”. Căn phòng im lặng. Người chủ trì nhìn xuống, rồi cuộc họp chuyển sang nội dung tiếp theo. Có thể mọi người đã hiểu, có thể chẳng ai có ý kiến, cũng có thể họ hiểu rằng ý kiến của mình, nếu có, cũng không làm thay đổi được điều gì đã được quyết định từ trước. Và thế là một cuộc họp vốn chỉ cần vài phút thông báo có thể kéo dài cả giờ đồng hồ.
Điều đáng nói là trong những cuộc họp như vậy, giáo viên vẫn ngồi rất nghiêm túc. Những chiếc ghế gần như không bỏ trống. Nhưng sự có mặt về thể chất không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với sự tham gia về tinh thần. Một giáo viên có thể đang ngồi nghe báo cáo nhưng trong đầu lại nghĩ đến bài tiết sau chưa hoàn thiện.
Người khác nhớ đến một học sinh hôm nay có biểu hiện khác thường. Có người tranh thủ tính xem mấy bài kiểm tra chấm sẽ giải quyết thế nào; người khác lại vừa nhận được tin nhắn của phụ huynh và biết rằng sau cuộc họp mình còn phải xử lý một việc khác. Cơ thể ở trong phòng họp, nhưng tâm trí đã đi đến lớp học. Nói vui một chút, có những lúc chiếc ghế giữ được người, nhưng không giữ được suy nghĩ của người ấy.
Từ đây, có lẽ câu hỏi không nên là “Giáo viên có được rời khỏi cuộc họp hay không?”, mà nên là “Cuộc họp này có thực sự cần tất cả giáo viên phải ngồi ở đây hay không?”. Hai câu hỏi nghe gần giống nhau nhưng bản chất rất khác. Nếu nội dung chỉ là một thông báo, hoàn toàn có thể gửi văn bản hoặc thông tin trên hệ thống chung để mọi người đọc và xác nhận.
Nếu cần lấy ý kiến, hãy dành thời gian cho những người thực sự liên quan phát biểu. Nếu cần thảo luận chuyên môn, hãy để buổi họp trở thành nơi người giáo viên được nói về chính công việc của mình, kể cả khi quan điểm ấy khác với người chủ trì. Khi đó, cuộc họp mới trở thành hoạt động chuyên môn chứ không chỉ là nghi thức hành chính đơn thuần.
Tôi từng nghĩ, một trong những điều đơn giản nhất để cải thiện văn hóa họp ở trường học là phân biệt rõ hai loại việc: Họp để thông báo và họp để cùng nhau giải quyết vấn đề. Thông báo thì nên ngắn. Thảo luận thì cần thời gian. Những điều đã có trong văn bản không nhất thiết phải đọc lại nguyên văn.
Một cuộc họp không nên biến thành bản tin được đọc bằng giọng trực tiếp. Càng không nên xem thời lượng của buổi họp là thước đo cho mức độ nghiêm túc của công việc. Một cuộc họp kéo dài hai giờ chưa chắc hiệu quả hơn cuộc họp chỉ kéo dài ba mươi phút; ngược lại, ba mươi phút trao đổi thực chất đôi khi có giá trị hơn rất nhiều giờ ngồi nghe những điều đã biết.
Trong môi trường giáo dục, điều này càng đáng suy nghĩ bởi thời gian của giáo viên không chỉ thuộc về những cuộc họp. Nó còn thuộc về bài giảng, học sinh, việc chuẩn bị bài, chấm bài, nghiên cứu chuyên môn và vô số công việc phía sau một tiết học. Một giờ được trả lại cho người thầy có thể là khoảng thời gian để đọc thêm tài liệu, sửa kỹ một bài viết của học sinh, thiết kế hoạt động học tập tốt hơn hoặc đơn giản là ngồi xuống suy nghĩ xem vì sao một học trò nào đó mấy ngày nay bỗng nhiên im lặng. Những điều ấy rất khó đưa vào bảng thống kê, nhưng lại chính là phần quan trọng của nghề dạy học.
Tôi cũng không nghĩ “quyền được không lắng nghe” có nghĩa là ai muốn đứng dậy giữa cuộc họp thì cứ đứng dậy. Nhà trường vẫn cần kỷ luật, nguyên tắc và sự tôn trọng đối với tập thể. Nhưng sự tôn trọng không chỉ được đo bằng việc mọi người ngồi đủ đến phút cuối cùng. Nó còn nằm ở cách người tổ chức quý trọng thời gian của người tham dự.
Một cuộc họp bắt đầu đúng giờ, kết thúc đúng giờ; chỉ mời những người thực sự cần có mặt; gửi trước tài liệu để người tham dự có thời gian suy nghĩ; dành phần lớn thời gian cho những vấn đề cần trao đổi - tất cả đều là biểu hiện rất cụ thể của sự tôn trọng.
Có lẽ chúng ta cũng nên nhìn những chiếc ghế trống trong một cuộc họp bằng ánh mắt khác. Một chiếc ghế trống không nhất thiết là dấu hiệu của sự thiếu trách nhiệm. Đôi khi nó cho thấy người ngồi trên đó đã hoàn thành phần việc của mình và đang đi làm việc khác cần thiết hơn.
Tất nhiên, điều đó chỉ có ý nghĩa khi cuộc họp được tổ chức hợp lý và người rời đi vẫn tuân thủ những nguyên tắc chung. Còn nếu buổi họp thực sự có điều đáng bàn, chẳng ai cần phải bắt buộc. Mọi người sẽ tự nguyện ở lại, bởi ai cũng muốn nghe điều có liên quan đến công việc của mình và muốn được góp tiếng nói vào việc chung.
Cuối cùng, điều đáng suy nghĩ không phải là trong phòng họp có bao nhiêu chiếc ghế bị bỏ trống, mà là có bao nhiêu người đang thực sự lắng nghe. Một bài phát biểu đủ sức thuyết phục sẽ giữ người nghe ở lại. Một cuộc họp thật sự cần thiết sẽ khiến người tham dự muốn góp tiếng nói.
Còn nếu tất cả các ghế đều kín người nhưng ai cũng đang âm thầm chờ tiếng chuông kết thúc, có lẽ vấn đề không nằm ở những người ngồi trong phòng. Có khi, chúng ta chỉ cần nhìn lại cách mình tổ chức cuộc họp. Bởi đôi lúc, điều lãng phí nhất trong một cuộc họp không phải là một chiếc ghế trống, mà là một chỗ ngồi có người nhưng không còn ai thực sự lắng nghe.
Nguồn GD&TĐ: https://giaoducthoidai.vn/xin-tra-lai-mot-gio-cho-lop-hoc-post798859.html
