Xóa 'vùng lõm sóng', thiếu điện ở miền núi

Xóa “vùng lõm sóng” sẽ giúp người dân ở vùng sâu, vùng xa có thêm cơ hội cải thiện cuộc sống. ảnh PHAN VŨ TRỌNG

Với đặc thù địa hình phức tạp, dân cư phân tán, nhiều xã miền núi phía tây thành phố vẫn đang đối mặt với tình trạng “lõm sóng” viễn thông hoặc điện lưới chập chờn. Trong bối cảnh đó, việc tiếp cận các giải pháp công nghệ mới, kết hợp đầu tư hạ tầng truyền thống một cách linh hoạt, sẽ là chìa khóa để tháo gỡ “điểm nghẽn” phát triển.

Rào cản của phát triển các xã miền núi

Thực tế tại một số xã miền núi phía tây thành phố như: Đắc Pring, La Dêê, Trà Leng… cho thấy, dù đã được quan tâm đầu tư nhưng hạ tầng viễn thông vẫn chưa phủ kín. Nhiều thôn, bản, nóc còn nằm ngoài vùng sóng ổn định của các mạng di động; thống kê cho thấy vẫn còn khoảng 3% dân số vùng cao chưa tiếp cận được dịch vụ viễn thông do “lõm sóng” di động.

Cùng với đó, điện lưới quốc gia chưa thể vươn tới các điểm dân cư phân tán, khiến tình trạng thiếu điện cục bộ vẫn diễn ra, đặc biệt trong mùa mưa bão. Những “vùng lõm” này không chỉ gây khó khăn cho sinh hoạt của người dân, mà còn kéo lùi tiến trình phát triển kinh tế - xã hội. Các hoạt động thương mại điện tử, giáo dục trực tuyến, khám chữa bệnh từ xa… gần như chưa thể triển khai. Doanh nghiệp cũng e ngại đầu tư do thiếu hạ tầng cơ bản.

Trong bối cảnh đó, chủ trương “xóa vùng lõm” hạ tầng đang được thành phố triển khai quyết liệt mang ý nghĩa quan trọng đối với khu vực miền núi phía tây thành phố. Không chỉ góp phần tháo gỡ điểm nghẽn phát triển kinh tế - xã hội, thúc đẩy tiến trình chuyển đổi số mà còn tạo nền tảng để rút ngắn khoảng cách phát triển giữa đồng bằng và miền núi, hướng tới mục tiêu phát triển bao trùm và bền vững.

Một trong những điểm đáng chú ý trong kết luận của Ban Chỉ đạo 57 là định hướng sớm tiếp cận và triển khai dịch vụ internet vệ tinh quỹ đạo tầm thấp (LEO). Đây được xem là giải pháp đột phá cho các khu vực địa hình hiểm trở, nơi việc kéo cáp quang hoặc xây dựng trạm phát sóng gặp nhiều trở ngại. Khác với vệ tinh truyền thống, hệ thống vệ tinh quỹ đạo thấp có tốc độ cao và khả năng phủ sóng rộng, kể cả những khu vực hẻo lánh. Điều này mở ra cơ hội để các xã vùng cao của thành phố “đi tắt đón đầu”, tiếp cận trực tiếp với hạ tầng số hiện đại mà không cần chờ đợi đầu tư hạ tầng mặt đất tốn kém. Nếu được triển khai hợp lý, internet vệ tinh có thể trở thành “cầu nối số” giúp người dân miền núi tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, giao thương hàng hóa, thậm chí tham gia vào các nền tảng kinh tế số như bán nông sản qua các sàn thương mại điện tử…

Cần giải pháp đồng bộ

Để hiện thực hóa mục tiêu xóa “vùng lõm” hạ tầng tại các xã miền núi phía tây thành phố là bài toán cần có lời giải hợp lý, không thể chỉ trông chờ vào một giải pháp đơn lẻ. Cần một cách tiếp cận tổng thể, kết hợp giữa đầu tư hạ tầng, cơ chế chính sách và sự tham gia của cộng đồng. Xuất phát từ nguồn lực và hiệu quả kinh tế cho các nhà đầu tư, trước hết cần xác định rõ các khu vực ưu tiên dựa trên tiêu chí dân số, tiềm năng phát triển, mức độ cấp thiết… để xây dựng lộ trình ưu tiên đầu tư, có thể triển khai theo từng cụm dân cư, từng trục giao thông chính, sau đó lan tỏa dần.

Đối với điện lưới, cần kết hợp giữa kéo lưới quốc gia và các giải pháp năng lượng tái tạo quy mô nhỏ cho các khu vực có dân cư sống phân tán, theo cụm, nóc từ 3-7 hộ như: điện mặt trời, hỗ trợ cho bà con mua tuabin đặt dưới suối (thủy luân) tại những khu vực có điều kiện tự nhiện thuận lợi… song song đó, ngành điện lực thành phố cần tăng cường công tác quản lý, vận hành, bố trí vốn kịp thời để đầu tư, cải tạo, nâng cấp lưới điện nhằm sớm cung cấp điện cho nhân dân.

Đối với các khu vực nằm xa lưới điện quốc gia, thành phố xem xét sớm bố trí nguồn lực để đầu tư đường dây, trạm biến áp cấp điện; chi phí quản lý, vận hành, bảo trì… cho các khu vực sử dụng năng lượng tái tạo quy mô nhỏ… Tiếp tục nghiên cứu chính sách hỗ trợ sắp xếp dân cư miền núi nhất là các khu vực có có nguy cơ sạt lở để sắp xếp dân cư kết hợp quy hoạch hạ tầng đa năng (nhà cộng đồng, điểm trường, trạm y tế…) thành những điểm dân cư tập trung và bố trí lồng ghép đầu tư cấp điện cho khu vực này.

Đối với vùng lõm sóng, việc triển khai dịch vụ internet vệ tinh quỹ đạo tầm thấp nên ưu tiên cho những khu vực có nhu cầu cấp bách, biệt lập. Internet vệ tinh nên được xem là giải pháp bổ trợ, không thay thế hoàn toàn hạ tầng viễn thông mặt đất. Vì vậy, đối với những khu vực có thể kéo cáp quang hoặc xây dựng trạm BTS, vẫn cần ưu tiên đầu tư để đảm bảo tính ổn định lâu dài.

Để làm được điều này, thành phố cần có chính sách hỗ trợ cụ thể cho các doanh nghiệp viễn thông như: Hỗ trợ sau đầu tư cho các trạm BTS, phí sử dụng hạ tầng dung chung… hoặc xem xét cơ chế đặt hàng dịch vụ công ích, trong đó thành phố chi trả cho việc cung cấp dịch vụ viễn thông tại các khu vực đặc biệt khó khăn để người dân có cơ hội tiếp cận internet. Quan tâm hơn nữa các chương trình đào tạo kỹ năng số cơ bản cho người dân miền núi, đặc biệt là thanh niên và phụ nữ.

Xóa “vùng lõm sóng”, đảm bảo điện năng không chỉ là nhiệm vụ kỹ thuật, mà còn là bước đi quan trọng hướng tới mục tiêu phát triển bao trùm. Khi mọi người dân, dù ở vùng sâu, vùng xa, đều có cơ hội tiếp cận hạ tầng số và điện năng, họ sẽ có thêm cơ hội cải thiện cuộc sống, tham gia vào nền kinh tế hiện đại. Kết luận của Ban Chỉ đạo 57 Thành ủy Đà Nẵng đã đặt ra một mục tiêu cụ thể với mốc thời gian rõ ràng. Nếu được triển khai hiệu quả, đây sẽ là cú hích mạnh mẽ để thúc đẩy chuyển đổi số khu vực miền núi phía tây thành phố.