Xu hướng chuyển từ mua nhà để sở hữu sang thuê nhà dài hạn trên thế giới

Trung Quốc là một trong những quốc gia mà người dân đang chuyển nhanh từ sở hữu nhà sang thuê nhà ở dài hạn

Nhà cho thuê trở thành một trụ cột quan trọng của phát triển đô thị hiện đại

Nhà cho thuê - chìa khóa của ổn định xã hội

Giá bất động sản tăng mạnh trong khi thu nhập của người dân tăng chậm hơn đã khiến giấc mơ sở hữu nhà ngày càng xa tầm với của đa số người dân nhiều quốc gia, nhất là thế hệ trẻ. Trong bối cảnh đó, xu hướng chuyển từ “mua nhà để sở hữu” sang “thuê nhà dài hạn” đang trở thành lựa chọn phổ biến tại nhiều quốc gia trên thế giới. Đáng chú ý hơn, nhiều chính phủ cũng đang thay đổi tư duy, coi thị trường nhà cho thuê không còn là giải pháp tạm thời mà là một cấu phần quan trọng của chiến lược phát triển đô thị và ổn định xã hội lâu dài.

Tại châu Âu, khoảng 1/3 số dân hiện đang sống trong các căn nhà cho thuê. Điều đáng chú ý là thuê nhà ngày nay không còn chỉ là lựa chọn của sinh viên, lao động nhập cư hay những người chưa đủ điều kiện mua nhà. Ngày càng nhiều người lựa chọn thuê nhà như một hình thức cư trú dài hạn, ổn định và phù hợp với điều kiện kinh tế. Sự thay đổi này phản ánh một thực tế rằng giá nhà đã tăng nhanh hơn rất nhiều so với thu nhập của người dân.

Tại Tây Ban Nha, chi phí nhà ở tăng gần 13% chỉ trong 1 năm, trong khi nguồn cung nhà ở công cho thuê lại thuộc nhóm thấp nhất châu Âu. Việc thiếu hụt nhà ở giá hợp lý khiến nhiều người trẻ phải trì hoãn kế hoạch lập gia đình, sinh con hoặc chuyển đến các khu vực xa trung tâm để giảm chi phí sinh hoạt. Để đối phó với tình trạng này, Chính phủ Tây Ban Nha đã triển khai gói đầu tư lên tới 7 tỷ euro nhằm mở rộng nhà ở công, hỗ trợ người trẻ và cải tạo các khu dân cư hiện có. Đây không chỉ là chính sách nhà ở đơn thuần mà còn là nỗ lực duy trì sự ổn định của lực lượng lao động trẻ - nguồn động lực tăng trưởng của nền kinh tế trong tương lai.

Nếu Tây Ban Nha đang tìm cách giải bài toán nhà ở thì cách làm của Áo từ lâu đã được xem là hình mẫu thành công. Thành phố có khoảng khoảng 220.000 căn hộ xã hội cho thuê và hàng trăm nghìn căn hộ hợp tác được trợ cấp bởi Nhà nước. Hơn một nửa dân số ở Thủ đô Vienna hiện sống trong các loại hình nhà ở có hỗ trợ của chính quyền. Nhờ đó, giá thuê nhà tại Vienna thấp hơn đáng kể so với nhiều Thủ đô lớn của châu Âu. Người lao động trẻ có thể thuê nhà ở gần trung tâm với mức chi phí nằm trong khả năng chi trả. Điều quan trọng hơn là họ không phải đối mặt với áp lực buộc phải mua nhà mới có thể ổn định cuộc sống. Nhiều năm liên tiếp được đánh giá là thành phố đáng sống nhất thế giới, Vienna cho thấy khả năng tiếp cận nhà ở hợp lý không chỉ mang ý nghĩa an sinh mà còn góp phần duy trì sức sống kinh tế, sự gắn kết cộng đồng và chất lượng sống của cư dân.

Chuyển từ tư duy sở hữu sang tư duy an cư

Không chỉ ở châu Âu, nhiều quốc gia châu Á cũng đang chứng kiến xu hướng thuê nhà ngày càng phổ biến. Theo Chỉ số khả năng sở hữu nhà ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương, hầu hết các đô thị lớn trong khu vực hiện không còn đáp ứng tiêu chuẩn “nhà ở có thể mua được” đối với người dân có thu nhập trung bình. Trong khi đó, nhà cho thuê đang trở thành giải pháp khả thi hơn nhiều.

Nhật Bản là ví dụ điển hình. Tại các đô thị lớn như Tokyo, tỷ lệ hộ gia đình thuê nhà dao động từ 45-55%, thậm chí tại một số khu vực trung tâm vượt quá 60%. Điều đáng chú ý là nhiều người Nhật thuê nhà không phải vì không có khả năng mua mà bởi đây là lựa chọn phù hợp với lối sống hiện đại. Thị trường cho thuê nhà tại Nhật Bản được tổ chức chuyên nghiệp với hệ thống quản lý rõ ràng, quy định minh bạch và quyền lợi của người thuê được bảo vệ khá tốt. Trong khi đó, chính quyền liên tục mở rộng nguồn cung nhà ở thông qua quy hoạch đô thị hiệu quả và phát triển giao thông công cộng. Chính sách này giúp Tokyo tránh được tình trạng giá nhà tăng phi mã như nhiều siêu đô thị khác trên thế giới. Người dân có thể thay đổi nơi ở theo nhu cầu công việc mà không phải gánh nặng tài chính quá lớn từ việc sở hữu bất động sản.

Tại Trung Quốc, khoảng 260 triệu người đang thuê nhà. Để giải quyết áp lực nhà ở cho thanh niên và người lao động nhập cư, chính quyền đã triển khai nhiều mô hình nhà ở xã hội cho thuê với mức giá thấp hơn thị trường. Đặc biệt, mô hình “nhà ở cho thuê đảm bảo” cho phép người thuê được mua lại căn hộ sau một thời gian nhất định, đồng thời phần tiền thuê đã trả được khấu trừ vào giá mua.

Trong khi đó, Hàn Quốc đang nỗ lực mở rộng các dự án nhà cho thuê dài hạn dành cho lao động trẻ, người nhập cư và các cặp vợ chồng mới cưới. Giá nhà tại Thủ đô Seoul tăng mạnh trong những năm gần đây khiến việc thuê nhà trở thành lựa chọn thực tế hơn nhiều so với mua nhà.

Một trong những quốc gia thể hiện rõ nhất tư duy mới về nhà ở là Singapore. Tại quốc đảo này, gần 80% dân số sinh sống trong các khu nhà do Nhà nước phát triển. Các khu nhà ở được quy hoạch đồng bộ với trường học, giao thông công cộng, trung tâm thương mại và các dịch vụ xã hội khác, tạo thành những cộng đồng dân cư hoàn chỉnh. Điều quan trọng là Singapore không xem nhà ở đơn thuần là tài sản tích lũy. Chính phủ coi khả năng tiếp cận nhà ở phù hợp là yếu tố liên quan trực tiếp đến chất lượng sống, khả năng sinh con, sự ổn định xã hội và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Đây cũng là xu hướng đang được nhiều quốc gia tiếp cận. Khi dân số già hóa nhanh, tỷ lệ sinh giảm và cạnh tranh lao động ngày càng gay gắt, nhà ở trở thành công cụ chính sách quan trọng để giữ chân người trẻ tại các đô thị. Nếu người lao động phải dành phần lớn thu nhập chỉ để trả tiền thuê hoặc trả góp mua nhà, họ sẽ khó tích lũy tài sản, khó lập gia đình và khó đầu tư cho tương lai. Về lâu dài, điều này ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất lao động và triển vọng tăng trưởng kinh tế.

Tất nhiên, phát triển thị trường nhà cho thuê không phải là vấn đề đơn giản. Nếu để thị trường hoàn toàn tự điều tiết, giá thuê có thể vượt quá khả năng chi trả của người lao động. Nhưng nếu kiểm soát giá quá chặt, các chủ đầu tư sẽ không còn động lực phát triển nhà cho thuê, khiến nguồn cung suy giảm. Song kinh nghiệm từ những quốc gia thành công cho thấy một điểm chung rất đáng chú ý, đó là không đặt mục tiêu tất cả mọi người đều phải sở hữu nhà ở. Thay vào đó, mục tiêu cốt lõi là giúp người dân có thể an cư, sống ổn định và tiếp cận nhà ở với chi phí hợp lý. Khi tư duy chính sách chuyển từ “sở hữu nhà” sang “bảo đảm chỗ ở phù hợp”, các giải pháp cũng trở nên đa dạng và linh hoạt hơn. Từ Vienna với hệ thống nhà xã hội quy mô lớn, Singapore với mô hình nhà ở công cộng toàn diện, Tokyo với nguồn cung dồi dào đến Seoul hay Bắc Kinh với các chương trình hỗ trợ người trẻ, tất cả đều cho thấy nhà cho thuê đang ngày càng trở thành một trụ cột quan trọng của phát triển đô thị hiện đại.

Trong bối cảnh giá bất động sản tiếp tục tăng tại nhiều quốc gia, xu hướng chuyển từ mua nhà sang thuê nhà dài hạn nhiều khả năng sẽ còn mở rộng trong những năm tới. Đây không đơn thuần là sự thay đổi trong lựa chọn nơi ở của người dân mà phản ánh sự chuyển dịch sâu sắc trong tư duy phát triển: từ coi nhà ở là tài sản để sở hữu sang coi nhà ở là điều kiện thiết yếu để bảo đảm chất lượng cuộc sống, ổn định xã hội và tăng trưởng bền vững.