Xu hướng học nghề phù hợp với năng lực học sinh

Sinh viên Trường Cao đẳng Kinh tế và Công nghệ Ninh Bình trong một giờ học nghề.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2024, Trần Văn Huy ở xã Khánh Thiện đạt 22,5 điểm khối D00. Cơ hội bước chân vào cánh cổng đại học là hoàn toàn rộng mở. Tuy nhiên, Huy đã lựa chọn học ngành Kỹ thuật máy lạnh và điều hòa không khí tại Trường Cao đẳng Cơ điện Xây dựng Việt Xô (nay là Trường Cao đẳng Cơ điện Nông nghiệp và Môi trường). Trần Văn Huy chia sẻ: “Dù không ngăn cản nhưng ban đầu quyết định học nghề của em cũng khiến bố mẹ lo lắng. Tuy nhiên, khi em cam kết quyết tâm học tập, cùng với đó, trong quá trình học em được nhà trường tạo điều kiện cho đi thực tập tại doanh nghiệp, cọ xát thực tế để sau khi ra trường có thể nhanh chóng tiếp cận thị trường lao động, đến nay bố mẹ đã hoàn toàn ủng hộ”.

Trước khi gia nhập thị trường lao động, Vũ Nam ở phường Thành Nam đã dành 3 năm học nghề Hàn công nghệ cao tại một trường cao đẳng nghề ở Hà Nội. Giờ đây, Nam đã có việc làm ổn định với vị trí kỹ sư tại khu công nghiệp gần nhà với mức lương hơn 15 triệu đồng/tháng, không chỉ giúp Nam tự chủ tài chính mà còn phụ mẹ nuôi em gái đang học THPT.

Trước đây, nhiều học sinh chỉ chọn học nghề khi không thi đỗ vào trường đại học như mong muốn. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều phụ huynh, học sinh lựa chọn trường nghề là nơi hiện thực hóa khát vọng nghề nghiệp cho tương lai. Để đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động, các trường cao đẳng, trung cấp nghề đã đầu tư, đổi mới, nâng cao chất lượng chương trình và điều kiện giảng dạy, người học thường xuyên được thực hành trên máy móc hiện đại, cơ hội việc làm sau tốt nghiệp nhiều hơn bởi hầu như các trường đều liên kết với các công ty, doanh nghiệp, đào tạo theo đơn đặt hàng nên bảo đảm “đầu ra” cho sinh viên.

Tại Trường Cao đẳng Kinh tế và Công nghệ Ninh Bình, sinh viên sau khi tốt nghiệp các nghề trọng điểm, 100% tìm được việc làm ngay và có thể đạt mức lương khởi điểm từ 8 triệu đồng trở lên. Kết quả đó được chứng minh bằng công tác tuyển sinh của nhà trường luôn vượt chỉ tiêu đề ra, có năm đạt 152,2% kế hoạch. Ngoài ra, nhiều trường cao đẳng nghề hiện nay cũng đào tạo thêm chương trình chất lượng cao. Với chương trình này, sinh viên sẽ được học nội dung đào tạo tăng cường, nâng cao về chuyên môn, ngoại ngữ, tin học. Bên cạnh đó, không ít trường cam kết việc làm cho sinh viên sau khi tốt nghiệp với mức lương khởi điểm cao. Hoặc nếu không ứng tuyển vào bất cứ vị trí nào thì với những ngành nghề được đào tạo, các em cũng có thể tự mình khởi nghiệp. Điều này đã thu hút không ít thí sinh lựa chọn học nghề thay vì vào đại học.

Để thay đổi nhận thức của học sinh đối với việc học nghề, những năm qua, ngành Giáo dục tỉnh đã tích cực thực hiện các chương trình tư vấn, hướng nghiệp phân luồng học sinh. Hằng năm, Sở Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo 100% các trường thực hiện tốt công tác tư vấn, hướng nghiệp cho học sinh THPT, nhất là đối với học sinh khối 12. Công tác tư vấn hướng nghiệp được các nhà trường thực hiện bằng nhiều hình thức như lồng ghép vào các buổi sinh hoạt lớp, hoạt động ngoại khóa, ngoài giờ lên lớp và một số môn học... Các trường còn liên kết, phối hợp với các đơn vị tuyển sinh, trường đại học, cao đẳng nghề tổ chức tư vấn hướng nghiệp, tuyển sinh và cho học sinh đi tham quan, trải nghiệm thực tế các ngành, nghề mà các trường đang đào tạo.

Qua đó, trên cơ sở năng lực, điều kiện bản thân, học sinh xác định được động cơ, thái độ học tập và rèn luyện, hiểu được yêu cầu và xu thế phát triển nguồn nhân lực trong tương lai. Đối với học sinh sau tốt nghiệp THCS, tùy năng lực, hoàn cảnh, các em được định hướng học tại các Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên (GDNN-GDTX). 100% học viên vào lớp 10 tại các trung tâm GDNN-GDTX đều được đăng ký học trung cấp nghề theo nhu cầu và sở trường của cá nhân.

Trên cơ sở đăng ký của học viên, các Trung tâm GDNN-GDTX triển khai việc xếp lớp phù hợp với nhóm ngành nghề mà học viên lựa chọn hoặc liên kết với các trường cao đẳng, trung cấp nghề khác để liên kết đào tạo. Những ngành nghề được đào tạo trình độ trung cấp tại các trung tâm rất đa dạng, gồm có: Công nghệ sửa chữa ô tô; Kỹ thuật chế biến món ăn; Vận hành thi công; Cấp thoát nước; Kế toán doanh nghiệp; Điện dân dụng; Điện công nghiệp; Kỹ thuật máy lạnh và điều hòa không khí; Kỹ thuật xây dựng; Hàn; Cắt gọt kim loại; Lập trình máy tính; Chế biến món ăn…

Sau khi tốt nghiệp, học viên vừa được cấp chứng nhận bằng văn hóa và bằng tốt nghiệp trung cấp nghề chính quy, có thể đi làm ngay hoặc học liên thông lên cao đẳng, đại học chính quy theo quy chế tuyển sinh hiện tại. Không những thế, hiện nay đối tượng tốt nghiệp THCS đi học trung cấp nghề được nhà nước bổ sung vào diện miễn giảm học phí theo quy định.

Không phủ nhận rằng, tấm bằng đại học là ước mơ chính đáng của mỗi người. Tuy nhiên, đó không phải là con đường duy nhất để lập nghiệp, tấm bằng chỉ thực sự có ý nghĩa khi vận dụng được những kiến thức để phát triển sự nghiệp bản thân, phục vụ cuộc sống. Vì vậy, cùng với sự định hướng ngành nghề từ phía gia đình và nhà trường, mỗi học sinh cần dựa vào các yếu tố như đam mê, sở thích, năng lực bản thân, điều kiện gia đình và nhu cầu xã hội để chọn hướng đi nghề nghiệp cho phù hợp.

Bài, ảnh: Trần Hồng Minh