Xử lý nhà, đất dôi dư: Tiêu chí để đánh giá người đứng đầu

Hơn 6.000 cơ sở nhà, đất vẫn cần tiếp tục xử lý

Theo Công văn số 5646/BTC-QLCS của Bộ Tài chính gửi Thủ tướng Chính phủ báo cáo về việc đẩy nhanh tiến độ khai thác, xử lý các cơ sở nhà, đất dôi dư, quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, sắp xếp đơn vị hành chính thời gian qua đã phát sinh số lượng lớn cơ sở nhà, đất dôi dư. Hiện các bộ, ngành, địa phương cơ bản đã hoàn thành bước đầu việc rà soát, bàn giao và xác định đơn vị quản lý đối với các tài sản này.

Tuy nhiên, nhiều cơ sở sau khi thu hồi hoặc chuyển giao vẫn đang ở giai đoạn tiếp tục xử lý để đưa vào sử dụng thực tế. Tính đến ngày 27/4/2026, cả nước vẫn còn hơn 6.000 cơ sở nhà, đất cần tiếp tục xử lý nhằm tránh tình trạng bỏ trống kéo dài, xuống cấp, gây thất thoát và lãng phí tài sản công.

Cơ sở 3 của Trung tâm công tác xã hội tỉnh Đồng Nai hiện đang bỏ không. Ảnh: Văn Dũng

Trước thực tế đó, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Công điện số 39/CĐ-TTg yêu cầu các bộ, ngành, địa phương phải hoàn thành việc xử lý, khai thác các cơ sở nhà, đất dôi dư ngay trong quý II/2026. Người đứng đầu các cơ quan, đơn vị phải chịu trách nhiệm toàn diện về tiến độ và hiệu quả xử lý tài sản công thuộc phạm vi quản lý; đồng thời kết quả xử lý tài sản dôi dư sẽ được đưa vào tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ.

Tinh thần xuyên suốt được Chính phủ nhấn mạnh là tận dụng tối đa công năng các trụ sở hiện có, hạn chế đầu tư xây dựng trụ sở mới. Đồng thời, các địa phương phải nhanh chóng đưa tài sản vào khai thác thực tế thay vì chỉ dừng ở việc thống kê hoặc bàn giao hình thức.

Địa phương tăng tốc thực hiện

Ngay sau chỉ đạo của Chính phủ, TP. Đồng Nai đã yêu cầu các sở, ngành, địa phương khẩn trương rà soát và hoàn thành xử lý toàn bộ nhà, đất dôi dư trong quý II/2026.

Theo UBND TP. Đồng Nai, sau sắp xếp tổ chức bộ máy và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, toàn thành phố hiện có 2.888 cơ sở nhà, đất thuộc phạm vi quản lý. Đến nay, địa phương đã bố trí trụ sở làm việc cho 337 cơ quan, đơn vị và xử lý 293 cơ sở nhà, đất dôi dư.

Trong số này, 146 cơ sở được điều hòa nội bộ; 19 cơ sở điều chuyển cho các cơ quan trung ương và địa phương khác; 126 cơ sở được chuyển giao về địa phương quản lý, khai thác. Nhiều cơ sở sau sắp xếp đã được chuyển đổi công năng phục vụ thực tế như làm cơ sở giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao và các mục đích công cộng.

Đáng chú ý, Đồng Nai yêu cầu các xã, phường sau khi tiếp nhận tài sản phải nhanh chóng xây dựng phương án quản lý, khai thác; đồng thời hoàn thiện hồ sơ pháp lý để giao Trung tâm Dịch vụ tổng hợp cấp xã quản lý, tổ chức khai thác theo quy định.

Địa phương cũng đặt mục tiêu công khai thông tin, xây dựng bảng giá cho thuê đối với các tài sản đủ điều kiện nhằm khai thác hiệu quả quỹ nhà, đất công, tạo thêm nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội.

Tại Quảng Ngãi, áp lực xử lý tài sản dôi dư hiện khá lớn khi toàn tỉnh có tới 991 cơ sở nhà, đất cần xử lý sau sắp xếp tổ chức bộ máy và thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp.

Theo Sở Tài chính tỉnh Quảng Ngãi, hiện vẫn còn 477 cơ sở chưa hoàn thành xử lý, khai thác sau khi chuyển giao về địa phương quản lý. Nhiều khó khăn phát sinh như vướng mắc pháp lý đất đai, tài sản xuống cấp, thiếu kinh phí sửa chữa, bảo vệ và khó xác định công năng sử dụng phù hợp.

Để đẩy nhanh tiến độ, tỉnh Quảng Ngãi yêu cầu các cơ quan, đơn vị, địa phương hoàn thành việc xử lý, khai thác các cơ sở nhà, đất dôi dư trước ngày 20/6/2026; không để xảy ra tình trạng hư hỏng, xuống cấp, lãng phí tài sản công.

Địa phương cũng yêu cầu rà soát toàn bộ các cơ sở tiếp tục sử dụng làm trụ sở hoặc cơ sở hoạt động sự nghiệp để bảo đảm phù hợp tiêu chuẩn, định mức theo Nghị định số 155/2025/NĐ-CP.

Đối với các tài sản đã có quyết định điều chuyển hoặc chuyển đổi công năng, Quảng Ngãi yêu cầu khẩn trương hoàn tất việc bàn giao, tiếp nhận và đưa vào sử dụng. Người đứng đầu cơ quan, đơn vị sẽ phải chịu trách nhiệm nếu để xảy ra chậm trễ hoặc xử lý không đúng quy định.

Lãnh đạo tỉnh Quảng Ngãi cũng nhấn mạnh yêu cầu thay đổi cách làm trong xử lý tài sản công dôi dư. Theo đó, các phương án xử lý phải xác định rõ hướng khai thác cụ thể cho từng cơ sở, tránh tình trạng chỉ dừng ở thống kê hiện trạng mà không đưa ra được giải pháp sử dụng hiệu quả.

Tại Thái Nguyên, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã thành lập Tổ công tác 585 nhằm theo dõi, đôn đốc việc rà soát, xử lý và đưa vào khai thác các cơ sở nhà, đất dôi dư trên địa bàn.

Theo rà soát, toàn tỉnh hiện có 3.173 cơ sở nhà, đất thuộc phạm vi quản lý; trong đó 743 cơ sở phải thực hiện sắp xếp khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Đến nay, 669 cơ sở đã được đưa vào diện xử lý.

Tuy nhiên, địa phương nhìn nhận tiến độ một số khâu còn chậm; một số đơn vị cơ sở vẫn lúng túng trong xác định hình thức xử lý tài sản. Bên cạnh đó, các vướng mắc về cơ chế tài chính đối với tài sản gắn liền với đất cũng khiến quá trình khai thác bị ách tắc.

Lãnh đạo tỉnh Thái Nguyên yêu cầu rà soát toàn diện từng cơ sở nhà, đất, xác định rõ phương án xử lý theo hướng khai thác hiệu quả, tránh lãng phí; đồng thời gắn việc sắp xếp, xử lý tài sản công với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Không để xử lý tài sản chỉ dừng ở “bước thống kê”

Từ chỉ đạo của Chính phủ đến động thái của các địa phương cho thấy, yêu cầu hiện nay không chỉ là hoàn thành việc sắp xếp về mặt hồ sơ mà quan trọng hơn, là nhanh chóng đưa tài sản công vào sử dụng thực tế, phát huy hiệu quả kinh tế - xã hội.

Thực tế cho thấy, sau sắp xếp bộ máy và đơn vị hành chính, nhiều địa phương xuất hiện số lượng lớn trụ sở, cơ sở hoạt động sự nghiệp dôi dư. Nếu không được xử lý kịp thời, các tài sản này rất dễ rơi vào tình trạng xuống cấp, bị lấn chiếm hoặc gây lãng phí nguồn lực công. Việc Chính phủ yêu cầu đưa kết quả xử lý nhà, đất dôi dư vào tiêu chí đánh giá người đứng đầu được đánh giá là động thái mạnh nhằm nâng cao trách nhiệm trong quản lý tài sản công.

Trong bối cảnh ngân sách nhà nước còn khó khăn, việc tận dụng hiệu quả quỹ nhà, đất dôi dư không chỉ góp phần chống lãng phí mà còn mở ra thêm nguồn lực phục vụ phát triển hạ tầng, giáo dục, y tế, văn hóa và các nhu cầu dân sinh tại địa phương.