Xử lý tài sản dôi dư, nhìn từ Tam Kỳ

Trụ sở UBND phường An Mỹ (cũ) chuyển thành Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công phường Tam Kỳ.

Nhận thức tầm quan trọng của việc này, Ban Thường vụ Đảng ủy phường đã tập trung chỉ đạo UBND phường khẩn trương rà soát, xây dựng phương án quản lý, sử dụng hiệu quả, tránh lãng phí và đạt được những kết quả nhất định.

Phân loại và tối ưu tài sản công

Ngay sau khi thành lập, phường Tam Kỳ mới nhanh chóng bắt tay vào việc ổn định tổ chức và thực hiện rà soát toàn diện quỹ tài sản công. Để nguồn lực công sản được khơi thông hiệu quả nhất, phường đã thực hiện phương án phân loại dựa trên nhu cầu thực tế của nhân dân và quy hoạch phát triển đô thị.

Trong tổng số 30 cơ sở nhà, đất được quản lý, phường quyết định tiếp tục giữ lại 15 cơ sở để sử dụng. Nhóm này bao gồm 11 cơ sở trường học được giữ nguyên trạng nhằm đảm bảo điều kiện học tập liên tục cho học sinh và 4 cơ sở được UBND thành phố giao quyền cho phường làm trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp.

Dẫn chứng tiêu biểu cho nhóm này là việc tiếp nhận, quản lý trụ sở UBND phường An Mỹ cũ tại số 114 Nguyễn Thái Học chính là một “phép thử” thành công của địa phương trong ngăn chặn nguy cơ lãng phí công sản. Sở hữu diện tích 2.200m2 với giá trị tài sản còn lại hơn 8,3 tỷ đồng, khu đất và dãy nhà này đã được phường Tam Kỳ vạch ra phương án sử dụng tối ưu ngay từ ngày đầu tiếp nhận.

Thay vì để hạ tầng xuống cấp theo thời gian, địa phương đã tiếp sức công năng bằng cách bàn giao tòa nhà làm việc 2 tầng cho Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công và chuyển dịch hợp lý dãy nhà của ban chỉ huy quân sự cũ sang cho Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng phường vận hành, tạo nên một tổ hợp làm việc tập trung, hiệu quả.

Điểm nhấn mang tính đột phá khác của phường Tam Kỳ là quyết sách chuyển đổi công năng phục vụ lợi ích cộng đồng đối với 6 cơ sở. Bên cạnh 4 cơ sở ban đầu, phường đã chủ động đề xuất UBND thành phố bàn giao cho địa phương quản lý thêm 2 cơ sở nhà, đất để trống, không sử dụng thuộc quyền quản lý của các sở, ngành thành phố đóng trên địa bàn nhằm thực hiện chuyển đổi công năng sang mục đích công cộng và giáo dục.

Minh chứng rõ nét cho tư duy này là việc phường tiếp nhận bàn giao thành công cơ sở nhà, đất tại số 191 Huỳnh Thúc Kháng (trụ sở Tỉnh đoàn Quảng Nam cũ), có diện tích 2.660m2. Ngay sau khi nhận bàn giao, phường đã lập phương án sửa chữa, nâng cấp và mở rộng Trường Mầm non 24/3. Quyết sách kịp thời này không chỉ giúp tối ưu hóa giá trị của một tài sản công lớn, tránh nguy cơ hoang hóa, lãng phí, mà còn giải quyết triệt để bài toán thiếu trường học đạt chuẩn tại khu vực trung tâm, đáp ứng đúng nguyện vọng của nhân dân địa phương.

Đối với những tài sản dôi dư nằm ngoài nhu cầu sử dụng của bộ máy hành chính và không phù hợp để chuyển đổi công năng phục vụ cộng đồng, phường kiên quyết không giữ lại. Địa phương đã lập hồ sơ chuyển giao 9 cơ sở dôi dư cho các đơn vị có chức năng chuyên môn của thành phố bao gồm Trung tâm Phát triển quỹ đất và Trung tâm Quản lý và khai thác nhà thành phố để quản lý, khai thác theo đúng quy định pháp luật. Việc thực hiện nghiêm túc phương án này đã giúp địa phương sử dụng hiệu quả nguồn lực tài sản công, ngăn ngừa triệt để tình trạng lãng phí hoặc thất thoát.

Vẫn còn khó khăn, vướng mắc

Nhìn một cách khách quan, dù đạt được những kết quả ấn tượng, song việc xử lý tài sản công tại phường Tam Kỳ gặp không ít khó khăn. Từ thực tế triển khai, phường chỉ ra những khó khăn lớn, mang tính điển hình mà nhiều địa phương sau sáp nhập đang gặp phải, đó là áp lực kép về tiến độ và nhân sự.

Giai đoạn bàn giao tài sản công diễn ra trùng thời điểm bộ máy chính quyền cũ phải hoàn thành tất cả hoạt động chuyên môn để bộ máy mới vận hành trước ngày 1/7/2025. Cán bộ, công chức tại thời điểm đó phải gồng gánh nhiều nhiệm vụ trên nhiều lĩnh vực khác nhau. Sự thiếu hụt về mặt thời gian và áp lực công việc quá tải dẫn đến việc một số đơn vị không thể hoàn thành đúng hạn, phải tiếp tục rà soát, hoàn thiện các thủ tục bổ sung tài sản sau mốc 1/7/2025.

Tiếp đến là “khoảng trống” lớn về hồ sơ pháp lý: Số lượng tài sản tiếp nhận sau hợp nhất rất lớn, lại có nguồn gốc từ nhiều cơ quan, đơn vị và địa phương khác nhau. Phần lớn các tài sản nhà, đất dôi dư rơi vào tình trạng thiếu hụt hồ sơ pháp lý nghiêm trọng, nhiều cơ sở chưa từng được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Việc thiếu các giấy tờ nền tảng này khiến quá trình xác minh, lập phương án xử lý mất rất nhiều thời gian.

Bên cạnh đó, do thiếu hụt hồ sơ pháp lý nên dẫn đến một trở ngại lớn khác cho công tác kế toán và tổng hợp số liệu là tình trạng thiếu thông tin tài chính. Nhiều tài sản công được hình thành từ hàng chục năm trước, trải qua nhiều thời kỳ lịch sử nên hồ sơ bị thất lạc.

Khi giao nhận tài sản, các bên chỉ có thể tiến hành bàn giao theo hiện trạng thực tế không có hồ sơ pháp lý kèm theo; đồng thời, đơn vị bàn giao tài sản phải thực hiện xác lập hồ sơ, đánh giá lại giá trị tài sản để ghi nhận tại biên bản bàn giao, tiếp nhận tài sản làm cơ sở cho các đơn vị hạch toán sổ sách kế toán sau khi tiếp nhận.

Trụ sở cơ quan Ban Chỉ huy Quân sự phường An Mỹ (cũ) chuyển giao Ban Quản lý đầu tư xây dựng phường Tam Kỳ.

Các giải pháp khơi thông nguồn lực

Chính những vướng mắc mang tính lịch sử và pháp lý này đã tạo ra lực cản khiến hiện tại địa phương vẫn còn 2 cơ sở nhà, đất dôi dư chưa thể hoàn thành thủ tục bàn giao cho các đơn vị chức năng quản lý, khai thác do thiếu hồ sơ pháp lý và địa phương đang tích cực sao lục, xác lập lại các thông tin liên quan.

Để khắc phục hạn chế và thực hiện nghiêm túc công tác phòng chống lãng phí, lạm dụng tài sản công, phường Tam Kỳ tập trung triển khai quyết liệt 4 nhóm giải pháp trọng tâm.

Phường chỉ đạo Phòng Kinh tế, hạ tầng và đô thị phối hợp với các cơ quan chuyên môn cấp thành phố tiến hành đo vẽ thực tế, sao lục lại toàn bộ hồ sơ xây dựng công trình và hồ sơ đất đai liên quan. Song song đó, tổ chức đánh giá, xác lập lại giá trị tài sản để đưa vào sổ sách quản lý kế toán đúng theo quy định hiện hành.

Với những cơ sở đang chờ chuyển giao, chính quyền địa phương tập trung hoàn thiện tối đa yêu cầu của đơn vị tiếp nhận, từ việc bổ sung hồ sơ pháp lý cho đến công tác dọn dẹp vệ sinh môi trường. Mục tiêu cao nhất là giải quyết dứt điểm các vướng mắc, quyết tâm hoàn thành 100% công tác bàn giao tài sản công ngay trong tháng 6/2026.

Không dừng lại ở việc xử lý tình huống, phường hướng tới giải pháp quản trị căn cơ bằng cách tiếp tục thực hiện ghi tăng tài sản, cập nhật đồng bộ, kịp thời thông tin hiện trạng vào cơ sở dữ liệu quản lý tài sản công của thành phố. Việc số hóa này bảo đảm tính công khai, minh bạch và giúp các cấp quản lý dễ dàng theo dõi, giám sát biến động tài sản trong dài hạn.

Bên cạnh đó, địa phương duy trì nghiêm túc công tác kiểm tra, giám sát định kỳ đối với các cơ quan, đơn vị thuộc phạm vi quản lý đã tiếp nhận tài sản công. Đồng thời yêu cầu các đơn vị này thực hiện nghiêm Quy chế quản lý, sử dụng tài sản công đã ban hành, kịp thời chấn chỉnh các hạn chế phát sinh, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng lãng phí, thất thoát hoặc sử dụng sai mục đích nguồn tài sản của Nhà nước.

Việc quản lý, xử lý tài sản công dôi dư tại phường Tam Kỳ khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp là một ví dụ điển hình cho thấy: Khó khăn, vướng mắc là điều khó tránh khỏi trước một khối lượng tài sản lớn và những tồn tại mang tính lịch sử. Tuy nhiên, nếu có sự nhìn nhận thẳng thắn vào bản chất vấn đề, kết hợp với tinh thần chủ động và những giải pháp mang tính căn cơ như sao lục hồ sơ, số hóa dữ liệu và tăng cường giám sát, thì những “lực cản” hoàn toàn có thể được khơi thông.

Với quyết tâm đưa 100% tài sản công vào vận hành hiệu quả, đúng quy định trước thời hạn tháng 6/2026, phường Tam Kỳ đang từng bước chứng minh rằng, việc sắp xếp đơn vị hành chính không chỉ giúp tinh gọn bộ máy mà còn là cơ hội để địa phương tối ưu hóa, nâng cao giá trị các nguồn lực công để phục vụ nhân dân ngày một tốt hơn.