Xuất khẩu nông sản: Không chỉ bán nhiều, phải giữ lại nhiều giá trị hơn
Sản lượng và kim ngạch xuất khẩu tăng chưa đồng nghĩa giá trị thu về tăng tương ứng. Yêu cầu đặt ra với doanh nghiệp nông, lâm, thủy sản là chuyển mạnh sang chế biến sâu, xây dựng thương hiệu, kiểm soát nguồn gốc và tham gia những khâu có giá trị cao hơn trong chuỗi.
Chế biến sâu, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu là những yếu tố quan trọng để nâng giá trị nông sản xuất khẩu. Ảnh minh họa.
Tại cuộc làm việc với Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc ngày 25/9, đại diện các hiệp hội, doanh nghiệp nông, lâm, thủy sản cùng đặt vấn đề chuyển từ tăng sản lượng sang nâng chất lượng, giá trị và vị thế của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Thực tế, Việt Nam có nhiều mặt hàng nằm trong nhóm dẫn đầu thế giới về sản lượng và xuất khẩu, nhưng năng lực chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và tham gia các khâu có giá trị cao vẫn còn hạn chế.
Với ngành gạo, doanh nghiệp cho rằng cần chuyển lợi thế từ sản lượng sang chất lượng và thương hiệu, gắn thương hiệu gạo quốc gia với giống, vùng nguyên liệu, tiêu chuẩn, truy xuất nguồn gốc và khả năng cung ứng ổn định.
Ngành cà phê đặt ra yêu cầu tăng tỷ trọng chế biến sâu của doanh nghiệp trong nước, xây dựng dữ liệu vùng nguyên liệu và quảng bá thương hiệu Việt. Ngành gỗ cần nguồn nguyên liệu có khả năng truy xuất và nguồn gỗ lớn ổn định phục vụ chế biến sâu.
Không chỉ chất lượng sản phẩm cuối cùng, yêu cầu của thị trường nhập khẩu đang ngày càng mở rộng sang toàn bộ chuỗi cung ứng.
Theo VCCI, dữ liệu vùng trồng, vùng nuôi, hệ thống truy xuất nguồn gốc, năng lực kiểm nghiệm và hỗ trợ pháp lý thương mại quốc tế cần được xem như một phần của “hạ tầng tuân thủ” và năng lực cạnh tranh quốc gia.
Đối với doanh nghiệp, điều này đồng nghĩa cạnh tranh bằng giá và sản lượng sẽ ngày càng khó tạo lợi thế bền vững. Khả năng kiểm soát nguyên liệu, truy xuất nguồn gốc, đáp ứng tiêu chuẩn thị trường và xây dựng thương hiệu sẽ quyết định phần giá trị doanh nghiệp có thể giữ lại.
Bộ Công Thương cho biết sẽ tiếp tục hỗ trợ xúc tiến thương mại, tháo gỡ rào cản và nâng cao năng lực phòng vệ thương mại, nhất là đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ. Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng phải bảo đảm chất lượng, nguồn gốc và uy tín hàng hóa; tăng liên kết, tránh cạnh tranh không lành mạnh vì lợi ích trước mắt làm giảm giá trị của cả ngành hàng.
Bài toán xuất khẩu vì vậy không còn chỉ là bán được bao nhiêu, mà là doanh nghiệp Việt tham gia được đến đâu trong chuỗi giá trị và giữ lại được bao nhiêu giá trị từ mỗi sản phẩm xuất khẩu.