Xuất khẩu thủy sản 10 tháng đạt hơn 10,4 tỷ USD, tôm và thị trường Mỹ xuất hiện tín hiệu chững lại

Cá và hải sản trở thành động lực tăng trưởng

Theo số liệu VASEP, trong tháng 10/2026, nhóm cá các loại khác ghi nhận kim ngạch xuất khẩu ước đạt 309 triệu USD, tăng 55% so với cùng kỳ, tương đương tăng thêm gần 110 triệu USD. Riêng nhóm sản phẩm này đóng góp khoảng 70% tổng mức tăng kim ngạch xuất khẩu thủy sản trong tháng.

Các mặt hàng chủ lực khác cũng duy trì đà tăng. Xuất khẩu cá tra đạt hơn 249 triệu USD, tăng 14,9%; cá ngừ tăng 13,4%; mực và bạch tuộc tăng 14,8% so với cùng kỳ năm trước.

Xuất khẩu thủy sản tháng 10/2026 ước đạt 1,315 tỷ USD, tăng 13,5% so với cùng kỳ năm trước.

Trái ngược với diễn biến tích cực của nhóm cá và hải sản, xuất khẩu tôm trong tháng 10 ước đạt gần 474 triệu USD, giảm 4,9%. Trong đó, tôm chân trắng đạt gần 307 triệu USD, giảm 8,3%.

Tính chung 10 tháng, xuất khẩu tôm chân trắng đạt 2,62 tỷ USD, chỉ tăng 4%. Trong khi đó, tôm hùm xanh đạt gần 915 triệu USD, tăng 31%, đóng góp thêm hơn 216 triệu USD, tương đương khoảng 62% mức tăng kim ngạch của toàn nhóm tôm.

Như vậy, dù xuất khẩu tôm vẫn duy trì mức tăng trưởng lũy kế 9%, kết quả này đang được hỗ trợ đáng kể bởi mặt hàng tôm hùm, trong khi tôm chân trắng – sản phẩm chủ lực của ngành nuôi trồng và chế biến tôm – có tốc độ tăng trưởng khá khiêm tốn.

Diễn biến trên phản ánh những khó khăn của ngành tôm Việt Nam trong bối cảnh nhu cầu nhập khẩu tại các thị trường lớn chưa phục hồi đồng đều. Theo VASEP, trong 8 tháng đầu năm, lượng tôm nhập khẩu của Mỹ giảm 0,7%, EU giảm 2,3%, trong khi Trung Quốc tăng 25,5%. Cùng thời gian này, xuất khẩu tôm của Ecuador tăng tới 19,8%, tạo thêm sức ép cạnh tranh đối với doanh nghiệp Việt Nam.

Trong bối cảnh đó, khả năng cải thiện xuất khẩu tôm trong những tháng cuối năm không chỉ phụ thuộc vào nhu cầu tiêu thụ mà còn chịu tác động từ cạnh tranh nguồn cung và giá bán trên thị trường quốc tế.

Ở chiều ngược lại, cá tra đang có triển vọng thuận lợi hơn. Kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này trong 10 tháng tiến sát mốc 2 tỷ USD, tăng 11% so với cùng kỳ.

Theo phân tích của VASEP, giá cá tuyết Đại Tây Dương duy trì ở mức cao do nguồn cung hạn chế, trong khi cá minh thái cũng chịu áp lực từ giá nguyên liệu. Chênh lệch giá giữa các loại cá khai thác và cá nuôi đang tạo thêm cơ hội cho cá tra Việt Nam tiếp cận các nhà phân phối, đặc biệt trong phân khúc cá thịt trắng có mức giá vừa phải.

Trung Quốc và ASEAN đóng góp lớn vào tăng trưởng xuất khẩu

Xét theo thị trường, Trung Quốc – Hồng Kông tiếp tục là điểm sáng nổi bật của xuất khẩu thủy sản Việt Nam. Trong 10 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này đạt 2,62 tỷ USD, tăng 30,3% so với cùng kỳ, đóng góp khoảng 54% tổng mức tăng kim ngạch của toàn ngành.

ASEAN cũng ghi nhận kết quả tích cực với kim ngạch đạt 722 triệu USD, tăng 22,9%. Tính chung, Trung Quốc – Hồng Kông và ASEAN đóng góp thêm gần 745 triệu USD, chiếm khoảng hai phần ba mức tăng xuất khẩu thủy sản trong 10 tháng.

Tại các thị trường truyền thống khác, xuất khẩu sang EU và Nhật Bản có dấu hiệu cải thiện trong tháng 10, lần lượt tăng 22,1% và 6,7%. Nhờ đó, mức tăng trưởng lũy kế 10 tháng của hai thị trường đạt tương ứng 1,1% và 2,8%.

Tuy nhiên, mức tăng kim ngạch của EU và Nhật Bản trong 10 tháng chỉ đạt khoảng 49 triệu USD, thấp hơn đáng kể so với đóng góp của Trung Quốc – Hồng Kông và ASEAN.

Đáng chú ý, thị trường Mỹ đang trở thành một trong những điểm nghẽn đối với tăng trưởng xuất khẩu thủy sản. Riêng tháng 10, kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ giảm 11,8%, còn gần 200 triệu USD. Lũy kế 10 tháng, xuất khẩu sang thị trường này đạt 1,63 tỷ USD, giảm 1,2% so với cùng kỳ.

Sự suy giảm tại Mỹ diễn ra đồng thời với diễn biến xuất khẩu tôm chân trắng đi xuống, cho thấy doanh nghiệp thủy sản Việt Nam vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức tại thị trường có vai trò quan trọng đối với ngành tôm.

Kết quả POR20 có thể quyết định triển vọng xuất khẩu tôm sang Mỹ

Một trong những yếu tố được doanh nghiệp ngành tôm quan tâm trong thời gian tới là kết quả cuối cùng của kỳ rà soát hành chính lần thứ 20 (POR20) đối với thuế chống bán phá giá tôm Việt Nam tại Mỹ.

Theo thông tin VASEP cập nhật, kết quả sơ bộ POR20 xác định mức thuế chống bán phá giá đối với STAPIMEX là 6,30%, nhóm Fimex là 10,76% và 27 doanh nghiệp được hưởng mức thuế suất riêng rẽ là 7,56%. Kết quả cuối cùng dự kiến được công bố vào đầu tháng 11/2026.

Đây được xem là yếu tố quan trọng đối với chi phí xuất khẩu, khả năng cạnh tranh về giá và việc đàm phán đơn hàng của các doanh nghiệp tôm Việt Nam tại Mỹ.

Trong trường hợp mức thuế cuối cùng giảm đáng kể so với kết quả sơ bộ, triển vọng đàm phán và ký kết đơn hàng có thể được cải thiện. Tuy nhiên, do thời gian còn lại của năm 2026 không nhiều, tác động tích cực nếu có nhiều khả năng sẽ thể hiện rõ hơn trong các đơn hàng đầu năm 2027.

Ngược lại, nếu mức thuế được giữ gần kết quả sơ bộ hoặc cao hơn, xuất khẩu tôm sang Mỹ sẽ tiếp tục đối mặt với áp lực, qua đó hạn chế khả năng phục hồi của toàn ngành trong ngắn hạn.

Với kết quả đạt 10,459 tỷ USD sau 10 tháng, để hoàn thành mục tiêu xuất khẩu 12 tỷ USD trong năm 2026, ngành thủy sản cần đạt thêm khoảng 1,541 tỷ USD trong hai tháng cuối năm, tương đương bình quân khoảng 770 triệu USD mỗi tháng.

Mức bình quân này thấp hơn đáng kể so với kim ngạch ước tính của riêng tháng 10, cho thấy mục tiêu 12 tỷ USD có cơ sở để đạt được. Dù vậy, khả năng vượt xa mục tiêu vẫn phụ thuộc vào việc duy trì sức mua tại các thị trường Trung Quốc và ASEAN, đồng thời chờ đợi tín hiệu phục hồi từ ngành tôm sau khi Mỹ công bố kết quả cuối cùng của POR20.

Lưu ý biên tập: Bài viết giữ nguyên các số liệu theo dữ liệu VASEP bạn cung cấp, không bổ sung số liệu ngoài nguồn. Riêng mức bình quân 770 triệu USD/tháng được tính từ phần kim ngạch còn thiếu để đạt mục tiêu 12 tỷ USD.