Gỡ khó cho măng khô Mã Liềng

Sản vật của núi rừng

Tổ hợp tác (THT) lâm nghiệp cộng đồng Mã Liềng (ở bản Kè, xã Tuyên Lâm) thành lập năm 2020. Từ 38 thành viên ban đầu, đến nay, THT đã phát triển lên 45 thành viên.

Người dân bản Kè đang sơ chế măng - Ảnh: X.V

Chị Cao Thị Vân, Tổ trưởng THT lâm nghiệp cộng đồng Mã Liềng chia sẻ: “Hoạt động của THT được tổ chức theo các nhóm khai thác nguyên liệu và chế biến. Trong đó, 6 thành viên nòng cốt đảm nhiệm việc điều hành, quản lý sản xuất, chế biến và phân phối sản phẩm; 3 tổ khai thác, mỗi tổ khoảng 10 người, chủ yếu là phụ nữ, chịu trách nhiệm thu hái măng tươi tại rừng cộng đồng theo nhu cầu thu mua”.

Việc tổ chức sản xuất theo nhóm giúp người dân chủ động hơn trong khai thác, thu mua và chế biến nguyên liệu. Chị Cao Thị Phương, thành viên THT lâm nghiệp cộng đồng Mã Liềng cho hay: “Trước đây, chúng tôi hái măng rừng về phục vụ bữa ăn hoặc bán cho người dân trong vùng với giá thấp. Từ khi THT đi vào hoạt động, măng tươi được thu mua theo đầu mối, tạo thêm việc làm và giúp tôi có thu nhập cao hơn”.

Sau đó, măng được luộc chín - Ảnh: X.V

Vào vụ mùa, mỗi thành viên đi hái măng có thể thu được từ 250-300 nghìn đồng/ngày. Đối với nhóm chế biến, thu nhập bình quân đạt khoảng 10 triệu đồng/người/tháng. Năm cao nhất, THT thu mua trên 6 tấn măng tươi, chế biến và cung ứng ra thị trường 250kg măng khô.

Nhờ chất lượng tốt, mang hương vị núi rừng, măng khô Mã Liềng đã được phân phối đến nhiều tỉnh, thành trong cả nước. Sản phẩm đóng gói loại 150g và 380g đã được Cục Sở hữu trí tuệ công nhận nhãn hiệu và được UBND tỉnh chứng nhận sản phẩm OCOP 3 sao.

Măng luộc xong sẽ được đưa vô máy sấy - Ảnh: X.V

Còn nhiều khó khăn

Dù đã có thương hiệu và thị trường tiêu thụ, hoạt động chế biến măng khô Mã Liềng đang gặp nhiều khó khăn do giá măng tươi tăng mạnh, giá bán thành phẩm chưa điều chỉnh tương ứng khiến hiệu quả kinh doanh của THT giảm sút. Nếu như trước đây, măng tươi được thu mua với giá khoảng 8.000 đồng/kg thì nay đã tăng lên 15.000 đồng/kg. Trong khi đó, để sản xuất một gói măng khô loại 380g, cơ sở phải sử dụng gần 10kg măng tươi, nhưng giá bán chỉ khoảng 210.000 đồng/gói. 

Anh Cao Văn Nam, phụ trách thu mua và chế biến tại THT lâm nghiệp cộng đồng Mã Liềng cho hay: “Với chi phí nguyên liệu gần gấp đôi so với trước, cộng thêm công thu hái, sơ chế, sấy khô, đóng gói và vận chuyển, phần chênh lệch thu được không đủ hấp dẫn để THT mở rộng sản xuất. Vì vậy, cơ sở hiện chủ yếu làm cầm chừng theo đơn đặt hàng của khách quen”.

Măng sấy khô có vị thơm, mang hương vị núi rừng - Ảnh: X.V

Bên cạnh khó khăn về giá cả, nguồn nguyên liệu cũng đứng trước nguy cơ suy giảm. Rừng cộng đồng bản Kè có diện tích khoảng 500ha, cung cấp măng làm nguyên liệu để sản xuất măng khô Mã Liềng. Tuy nhiên, việc quản lý, bảo vệ rừng cộng đồng còn gặp khó khăn, tình trạng người từ địa phương khác vào khai thác măng khiến sản lượng nguyên liệu giảm, giá thu mua tăng và nguy cơ khai thác quá mức.

Phó Chủ tịch UBND xã Tuyên Lâm Trần Nhân Sơn cho biết: “Mô hình THT lâm nghiệp cộng đồng Mã Liềng đã tạo điều kiện để đồng bào thay đổi tư duy sản xuất, từng bước chuyển từ khai thác, bán sản vật thô sang tổ chức chế biến, xây dựng thương hiệu và phát triển sản phẩm hàng hóa. Để mô hình phát huy hiệu quả, địa phương sẽ quan tâm hơn đến công tác quản lý, bảo vệ rừng, bảo đảm nguồn nguyên liệu và hỗ trợ người dân tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình sản xuất, tiêu thụ”.

Măng khô Mã Liềng được đóng gói cẩn thận - Ảnh: X.V

Theo ông Sơn, trước mắt, chính quyền địa phương sẽ hỗ trợ người dân bản Kè bảo vệ rừng, trồng và phục hồi, khai thác nguồn nguyên liệu phù hợp. Đây là giải pháp quan trọng nhằm duy trì nguồn cung ổn định, giảm áp lực lên rừng tự nhiên và bảo đảm sinh kế bền vững.

Đối với hoạt động chế biến, THT cần tiếp tục cải tiến quy trình, tiết kiệm chi phí, nâng cao hiệu suất sử dụng nhà sấy, nghiên cứu đầu tư thêm thiết bị phù hợp với khả năng tài chính. Việc đa dạng hóa sản phẩm, trong đó nghiên cứu sơ chế, bảo quản măng tươi để cung cấp cho thị trường lân cận, giảm phụ thuộc vào một dòng sản phẩm.

Sản phẩm măng khô Mã Liềng được bán ra thị trường khắp cả nước - Ảnh: X.V

UBND xã cũng sẽ tăng cường kết nối giữa THT với doanh nghiệp phân phối, cơ sở kinh doanh đặc sản, kênh bán hàng trực tuyến, quảng bá sản phẩm. Trên cơ sở tính toán đầy đủ chi phí, chất lượng và nhu cầu thị trường, các bên cần xem xét điều chỉnh giá bán hợp lý, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa người khai thác, cơ sở chế biến và đơn vị phân phối...