Xuất khẩu thủy sản kỳ vọng cán mốc 12 tỷ USD

Thủy sản tăng tốc, rộng cửa cán đích 12 tỷ USD

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), tính chung trong 10 tháng năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản của cả nước đã đạt 10,459 tỷ USD, ghi nhận mức tăng trưởng 12,1% so với cùng kỳ năm trước. Riêng trong tháng 10/2026, kim ngạch xuất khẩu ước đạt khoảng 1,315 tỷ USD, tăng 13,5%.

Kết quả này tiếp tục củng cố niềm tin và tạo cơ sở vững chắc để toàn ngành kỳ vọng cán mốc mục tiêu 12 tỷ USD trong cả năm 2026, khi hai tháng cuối năm chỉ cần đạt bình quân khoảng 770 triệu USD/tháng để hoàn thành kế hoạch - mức áp lực thấp hơn đáng kể so với thực tế thực hiện của tháng 10.

Thủy sản tăng tốc, rộng cửa cán đích 12 tỷ USD

Động lực chính kéo tăng trưởng chung đi lên trong giai đoạn này thuộc về các nhóm cá, nổi bật là cá tra và nhóm cá các loại khác. Trong tháng 10, xuất khẩu nhóm cá khác bất ngờ bứt phá mạnh mẽ đạt khoảng 309 triệu USD, tăng tới 55% so với cùng kỳ (tương đương tăng thêm gần 110 triệu USD) và đóng góp tới khoảng 70% phần kim ngạch tăng thêm của toàn ngành trong tháng.

Bên cạnh đó, xuất khẩu cá tra trong tháng 10 đạt hơn 249 triệu USD (tăng 14,9%), đưa tổng kim ngạch 10 tháng tiến sát mốc 2 tỷ USD với mức tăng 11% so với cùng kỳ. Đóng góp vào đà bứt phá này còn có cá ngừ tăng 13,4% và nhóm mực, bạch tuộc tăng 14,8% trong tháng 10.

Triển vọng của mặt hàng cá tra được hỗ trợ tích cực bởi xu hướng giá các loại cá thịt trắng khai thác tự nhiên trên thế giới (như cá tuyết Đại Tây Dương hay cá minh thái) duy trì ở mức cao do nguồn cung hạn chế, tạo cơ hội để cá tra Việt Nam mở rộng thị phần tại phân khúc cá thịt trắng có mức giá vừa phải.

EFTA mở thêm dư địa thị trường và nguồn nguyên liệu

Bên cạnh những động lực tăng trưởng hiện hữu, việc Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu (VEFTA) chính thức được ký kết sau 14 năm và 21 vòng đàm phán được kỳ vọng tạo thêm cơ hội cho ngành thủy sản Việt Nam.

Sự kiện đánh dấu bước ngoặt lịch sử trong quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và khối 4 quốc gia châu Âu gồm Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland và Liechtenstein. Trong bức tranh thương mại song phương, thủy sản được xác định là một trong những nhóm ngành hàng cốt lõi, mang tính bổ trợ cao và giàu tiềm năng bứt phá.

Năm 2025, kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và khối EFTA đạt xấp xỉ 5,4 tỷ USD (4,8 tỷ EUR), trong đó Việt Nam xuất siêu 2,8 tỷ USD. Thủy sản tiếp tục là mặt hàng xuất khẩu thế mạnh của Việt Nam sang EFTA, đồng thời là nhóm hàng nhập khẩu quan trọng từ Na Uy và Iceland phục vụ tiêu dùng nội địa lẫn chế biến xuất khẩu.

Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của Hiệp định VEFTA đối với ngành thủy sản là cam kết dỡ bỏ rào cản thuế quan. Theo lộ trình, đại đa số các dòng thuế đánh vào thủy sản trao đổi giữa hai bên sẽ được cắt giảm sâu về mức 0%.

Đánh giá về cơ hội cho doanh nghiệp (DN) Việt Nam, bà Lê Hằng, Phó Tổng Thư ký VASEP nhận định: "VEFTA không chỉ mở ra cơ hội xuất khẩu sang các thị trường tiêu chuẩn cao như Thụy Sĩ, mà còn giúp dn kết nối nguồn nguyên liệu chất lượng và công nghệ chế biến hiện đại từ Na Uy, Iceland. DN cần chủ động nắm vững quy tắc xuất xứ và đảm bảo tính minh bạch trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Bên cạnh xuất khẩu, một cơ hội quan trọng từ VEFTA là tăng cường hợp tác với Na Uy và Iceland, hai quốc gia có ngành khai thác, nuôi trồng và chế biến thủy sản phát triển. Theo bà Lê Hằng, ngành chế biến thủy sản Việt Nam đã hình thành hệ thống nhà máy, thiết bị, kho lạnh và nguồn nhân lực có khả năng đáp ứng yêu cầu của nhiều thị trường quốc tế. Tuy nhiên, nguồn nguyên liệu trong nước chưa phải lúc nào cũng đáp ứng đầy đủ nhu cầu về sản lượng, chủng loại và tính mùa vụ.

Việc mở rộng nhập khẩu nguyên liệu từ Na Uy và Iceland, như cá hồi, cá tuyết, cá thu và cá trích, có thể giúp doanh nghiệp Việt Nam đa dạng hóa nguồn cung, tận dụng công suất chế biến và phát triển sản phẩm xuất khẩu. Ngoài ra, Việt Nam có thể tăng cường hợp tác về công nghệ khai thác, bảo quản lạnh trên tàu, truy xuất nguồn gốc điện tử, chế biến sâu và tận dụng phụ phẩm thủy sản. Đặc biệt, kinh nghiệm của Iceland trong khai thác giá trị từ phụ phẩm là hướng hợp tác đáng chú ý đối với ngành chế biến tôm, cá tra và cá ngừ Việt Nam.

Theo Phó Tổng Thư ký VASEP Lê Hằng, cơ hội từ VEFTA không chỉ nằm ở việc cắt giảm thuế quan mà còn ở khả năng nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị thủy sản toàn cầu. Để khai thác hiệu quả thị trường EFTA, DN cần chú trọng quản trị chuỗi cung ứng, duy trì chất lượng đồng đều, bảo đảm nguồn cung ổn định và xây dựng chiến lược sản phẩm phù hợp với từng phân khúc. Đối với hoạt động nhập khẩu nguyên liệu để chế biến, xuất khẩu, DN cũng cần nghiên cứu kỹ quy tắc xuất xứ và điều kiện hưởng ưu đãi tại thị trường đích.

Về phía VASEP, Hiệp hội định hướng tăng cường cung cấp thông tin thị trường, kết nối doanh nghiệp với các nhà nhập khẩu và phân phối tại Thụy Sĩ; đồng thời thúc đẩy hợp tác với Na Uy và Iceland về nguồn nguyên liệu, công nghệ chế biến, bảo quản và tận dụng phụ phẩm thông qua các hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối B2B và diễn đàn chuyên ngành.