Tháo gỡ khó khăn trong đào tạo nghề lao động nông thôn

Tại xã Thượng Hà, xuất phát từ nhu cầu học nghề của người dân, UBND xã đã phối hợp với Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp K27 Yên Bái tổ chức 2 lớp chăn nuôi thú y với tổng số 70 học viên. Tuy nhiên, quá trình triển khai chính sách hỗ trợ cho người học lại phát sinh vướng mắc liên quan đến nguồn kinh phí.

Năm 2026, xã được giao nguồn kinh phí sự nghiệp các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021 - 2025 kéo dài sang năm 2026. Địa phương dự kiến sử dụng nguồn vốn này để hỗ trợ người học theo Nghị định số 338/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Việc làm về chính sách hỗ trợ tạo việc làm. Tuy nhiên, hướng dẫn của Sở Tài chính tại Công văn số 8490/STC-KT ngày 20/10/2026 nêu rõ, việc sử dụng nguồn kinh phí chuyển tiếp phải thực hiện theo Thông tư số 55/2023/TT-BTC, đồng thời chưa có cơ sở thống nhất việc chi hỗ trợ theo các mức quy định tại Nghị định số 338/2025/NĐ-CP.

Những khoản chi vượt mức hướng dẫn có nguy cơ không đủ điều kiện thanh toán, quyết toán. Ông Hoàng Vinh Quang - Phó Chủ tịch UBND xã Thượng Hà cho biết: “Địa phương đang gặp khó do chưa có đơn giá đặt hàng đối với nghề chăn nuôi thú y và chưa được hướng dẫn cụ thể về cơ chế sử dụng, thanh quyết toán kinh phí. Xã đề nghị các sở, ngành sớm tham mưu ban hành đơn giá, hướng dẫn thống nhất để có căn cứ tiếp tục triển khai, tránh nguy cơ không giải ngân hết nguồn vốn được giao”.

Câu chuyện tương tự cũng diễn ra tại xã Khao Mang. 9 tháng năm 2026, xã có 177 người được đào tạo nghề, đạt 114,2% kế hoạch; riêng đào tạo trình độ sơ cấp và dưới 3 tháng đạt 140% kế hoạch. Tuy nhiên, đối với chính sách hỗ trợ đào tạo nghề cho lao động nông thôn, địa phương vẫn chưa triển khai được.

Theo ông Lý A Hù - Phó Chủ tịch UBND xã Khao Mang, xã được phân bổ 135 triệu đồng nhưng chưa sử dụng được do tỉnh chưa ban hành mức chi phí đào tạo đối với từng ngành nghề cụ thể, khiến địa phương thiếu căn cứ pháp lý để giải ngân. Toàn bộ số kinh phí này đã phải trả lại. Hiện, xã đang đề xuất phối hợp mở một lớp chăn nuôi thú y cho 65 học viên với kinh phí dự kiến 162,5 triệu đồng, xã kiến nghị sớm có hướng dẫn về chi phí đào tạo và cơ chế thanh quyết toán.

Không chỉ ở Thượng Hà hay Khao Mang, vướng mắc trong tổ chức thực hiện chính sách hỗ trợ đào tạo nghề cho lao động nông thôn đang diễn ra tại nhiều địa phương. Tính đến ngày 10/10/2026, toàn tỉnh mới có 38/99 xã, phường triển khai chính sách, còn 61 địa phương chưa thực hiện. Kết quả hỗ trợ đào tạo nghề cho lao động nông thôn đạt 2.014/7.000 người, bằng 28,71% kế hoạch.

Lý giải về kết quả này, ông Nguyễn Minh Thuận - Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo cho biết, bên cạnh những vướng mắc về cơ chế, chính sách và kinh phí, việc triển khai ở một số địa phương còn thiếu quyết liệt. Công tác rà soát nhu cầu, tư vấn, vận động người lao động tham gia học nghề chưa sát thực tế; sự phối hợp giữa chính quyền cấp xã với các cơ sở đào tạo trong tuyển sinh, thống nhất phương án mở lớp còn chậm.

Bên cạnh những hạn chế trong tổ chức thực hiện ở cơ sở, vướng mắc về cơ chế tài chính cũng là một “điểm nghẽn”, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ mở lớp và giải ngân kinh phí hỗ trợ. Từ năm 2026, chính sách hỗ trợ đào tạo nghề cho lao động nông thôn được thực hiện theo Nghị định số 338/2025/NĐ-CP, trong khi nguồn vốn các chương trình mục tiêu quốc gia chuyển tiếp vẫn phải tuân thủ những quy định tài chính trước đó. Sự khác biệt về mức hỗ trợ, nội dung chi và căn cứ thanh quyết toán khiến nhiều địa phương lúng túng, e ngại sai quy định nên chưa dám giải ngân...

Để tháo gỡ tình trạng này, giải pháp trước mắt là sớm thống nhất hướng dẫn về quản lý, sử dụng, thanh toán và quyết toán kinh phí hỗ trợ đào tạo nghề theo Nghị định số 338/2025/NĐ-CP, nhất là đối với nguồn vốn các chương trình mục tiêu quốc gia chuyển tiếp. Cùng với đó, khẩn trương ban hành đơn giá đối với các nghề đã có định mức kinh tế - kỹ thuật, tạo căn cứ để địa phương tổ chức đào tạo theo hình thức phù hợp.

Sở Giáo dục và Đào tạo tăng cường kiểm tra, hướng dẫn trực tiếp những địa phương có tỷ lệ hỗ trợ thấp; phối hợp với các sở, ngành tháo gỡ khó khăn ngay tại cơ sở. Các xã, phường chủ động rà soát nhu cầu, xây dựng kế hoạch, dự toán kinh phí và phối hợp chặt chẽ với cơ sở đào tạo để mở lớp. Các tổ chức đoàn thể, thôn, bản phát huy vai trò trong tuyên truyền, vận động người dân tham gia học nghề.

Quan trọng hơn, đào tạo nghề phải gắn với sinh kế và cơ hội việc làm; lựa chọn ngành nghề cần xuất phát từ điều kiện sản xuất của từng địa phương, nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp và khả năng tự tạo việc làm của người lao động...

Từ nay đến hết năm 2026, toàn tỉnh phải thực hiện hỗ trợ đào tạo nghề cho gần 5.000 lao động nông thôn. Khối lượng công việc lớn đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, ngành và chính quyền cơ sở. Tháo gỡ kịp thời những vướng mắc về cơ chế, tài chính và tổ chức thực hiện không chỉ giúp hoàn thành chỉ tiêu mà quan trọng hơn là đưa chính sách đến đúng người cần hỗ trợ, tạo cơ hội để người lao động nâng cao kỹ năng, cải thiện thu nhập và phát triển sinh kế bền vững.