Xung đột Trung Đông chi phối cuộc họp lãi suất của các ngân hàng trung ương lớn

Trụ sở Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tại Washington DC. Ảnh: Kyodo/TTXVN

Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed), Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), Ngân hàng trung ương Vương quốc Anh (BoE) và Ngân hàng trung ương Nhật Bản (BoJ) đều có lịch họp định kỳ diễn ra trong tuần này. Mọi bình luận của các cơ quan này về tác động lan tỏa của cuộc xung đột sẽ được giới phân tích "mổ xẻ" kỹ lưỡng.

Cuộc xung đột bùng phát sau các hoạt động quân sự của Mỹ và Israel nhằm vào Iran đã dẫn đến việc đóng cửa eo biển Hormuz - tuyến đường trung chuyển năng lượng huyết mạch của thế giới, đồng thời kéo theo các đòn đáp trả vào cơ sở hạ tầng năng lượng quanh khu vực vùng Vịnh. Hậu quả là giá dầu và khí đốt tăng vọt, đe dọa đẩy chi phí năng lượng và thực phẩm của các hộ gia đình lên cao. Tình hình này làm dấy lên bóng ma về một cú sốc lạm phát tương tự như những gì đã xảy ra sau khi xung đột Nga – Ukraine nổ ra hồi năm 2022.

Tuy nhiên, thay vì vội vã tăng lãi suất để hạ nhiệt giá cả, giới quan sát dự báo các nhà hoạch định chính sách lần này sẽ tạm thời giữ nguyên chi phí đi vay, đồng thời đưa ra những cam kết sẵn sàng hành động khi cần thiết.

Cụ thể, Fed dự kiến sẽ công bố quyết định lãi suất vào ngày 18/3 và nhiều khả năng sẽ giữ nguyên chi phí đi vay trong cuộc họp thứ hai liên tiếp. Giới chuyên gia kinh tế đánh giá Fed đang phải đối mặt với một bài toán khó: rủi ro lạm phát gia tăng do căng thẳng tại Trung Đông lại xung đột trực tiếp với những lo ngại về sự chững lại của thị trường việc làm. Fed có nhiệm vụ kép là giữ lạm phát gần mục tiêu dài hạn 2% đồng thời đảm bảo thị trường việc làm có thể tuyển dụng mở mức tối đa. Nhưng hiện tại, lạm phát đã vượt xa mục tiêu trong khi các dấu hiệu suy yếu của thị trường lao động ngày càng rõ nét.

Mới đây, Chủ tịch Fed chi nhánh New York, ông John Williams, nhận định cuộc xung đột tại Iran chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến bức tranh lạm phát ngắn hạn và làm tăng mức độ rủi ro đối với triển vọng kinh tế Mỹ. Theo ông, thị trường chưa thể dự đoán chính xác cuộc xung đột này sẽ kéo dài bao lâu, cũng như tác động lan tỏa của nó đối với các điều kiện tài chính và giá dầu thế giới.

Giá dầu tăng và tăng trưởng việc làm yếu đã làm dấy lên trở lại nỗi lo về lạm phát đình trệ (stagflation) ở Mỹ - sự kết hợp giữa lạm phát cao và tăng trưởng trì trệ gợi nhớ đến thập niên 1970 - khiến các nhà kinh tế và giới tham gia thị trường có những quan điểm trái chiều.

Đối với những người tin rằng lịch sử luôn lặp lại, việc giá dầu tăng vọt trong bối cảnh nền kinh tế suy yếu là một dấu hiệu đáng sợ. Trong thời gian qua, các nhà kinh tế, nhà phân tích và nhà đầu tư đã liên tục cảnh báo về lạm phát đình trệ, một kịch bản đặc biệt gây lo ngại khi lạm phát cao đè nặng lên một nền kinh tế tăng trưởng thấp và trì trệ. Tình trạng này từng xảy ra tại Mỹ vào thập niên 1970 và gợi nhớ đến hình ảnh người dân xếp hàng tại các trạm xăng và lãi suất ở mức hai con số.

Về phía châu Âu, ECB cũng được dự báo sẽ giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp ngày 19/3, do lạm phát tại khu vực đã ổn định quanh mức mục tiêu 2% trong những tháng gần đây. Chủ tịch ECB Christine Lagarde nhiều khả năng sẽ tái khẳng định quan điểm rằng mức lãi suất hiện tại vẫn đang phù hợp. Dù vậy, bà Lagarde có thể sẽ nhấn mạnh ngân hàng trung ương này sẵn sàng hành động trong môi trường nhiều rủi ro khó lường hiện nay, đặc biệt khi chưa rõ tác động từ giá năng lượng leo thang lên lạm phát trong trung và dài hạn sẽ ra sao.

Theo số liệu do Cơ quan Thống kê của Liên minh châu Âu (Eurostat) công bố ngày 13/3, sản lượng công nghiệp của 21 quốc gia thuộc khu vực đồng euro Eurozone trong tháng 1/2026 giảm 1,5% so với tháng trước đó. Sản lượng công nghiệp của Eurozone giảm mạnh hơn dự kiến cho thấy những khó khăn tiếp tục của nền kinh tế khu vực này. Mức giảm này trái ngược với dự báo của các nhà kinh tế, vốn cho rằng sản lượng công nghiệp sẽ tăng khoảng 0,6%. Trước đó, trong tháng 12/2025, sản lượng công nghiệp của khu vực đã giảm 0,6% so với tháng trước.

Số liệu trên cho thấy đà phục hồi của kinh tế Eurozone vẫn còn yếu. Theo Eurostat, Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Eurozone trong quý IV/2025 chỉ tăng 0,2%, sau khi tăng 0,3% trong quý III/2025.

Cũng đưa ra quyết định vào ngày 19/3, BoE dự kiến sẽ đi theo kịch bản tương tự là giữ nguyên lãi suất. Trước khi xung đột Trung Đông nổ ra, giới đầu tư từng đặt cược vào khả năng BoE sẽ có thêm nhiều đợt cắt giảm trong năm nay khi lạm phát dai dẳng tại Anh hạ nhiệt. Nhưng những kỳ vọng này hiện đã bị thu hẹp đáng kể.

Hiện tại, Chính phủ Anh đang xem xét lại kế hoạch tăng thuế nhiên liệu dự kiến áp dụng từ tháng 9 tới, trong bối cảnh giá xăng dầu có xu hướng tăng do tác động của cuộc khủng hoảng tại Trung Đông. Chỉ số niềm tin của người tiêu dùng tại Vương quốc Anh đã ghi nhận mức giảm đầu tiên trong ba tháng qua, trong bối cảnh tỷ lệ thất nghiệp gia tăng và ngân sách hộ gia đình thắt chặt đang phủ bóng lên triển vọng kinh tế. Theo báo cáo gần đây của công ty nghiên cứu thị trường GfK, thước đo tâm lý người tiêu dùng đã giảm 3 điểm phần trăm xuống mức âm 19 trong tháng 2/2026, khi người dân Anh chi tiêu dè dặt hơn cho các mặt hàng giá trị lớn do sự bi quan ngày càng tăng về triển vọng tài chính cá nhân.

Cuộc khảo sát cho thấy tâm lý thận trọng đang một lần nữa bủa vây người tiêu dùng “xứ sở sương mù”. Chỉ số niềm tin chính của GfK đã xóa sạch mọi mức tăng đạt được kể từ tháng 11, thời điểm mà quyết định không tăng các loại thuế diện rộng của Bộ trưởng Tài chính Rachel Reeves từng giúp cải thiện tâm lý người dân. Sự nhẹ nhõm trước đó hiện đang nhường chỗ cho nỗi lo âu mới khi tỷ lệ thất nghiệp chạm mức cao nhất trong 5 năm và được dự báo sẽ còn tiếp tục tăng.

Trong một động thái trái ngược với các ngân hàng trung ương phương Tây, BoJ gần đây đã tiến hành tăng lãi suất để đối phó với lạm phát, chấm dứt một thập kỷ duy trì chính sách tiền tệ siêu nới lỏng. Mặc dù không được kỳ vọng sẽ tiếp tục hành động tương tự trong cuộc họp ngày 19/3, một số nhà phân tích tin rằng chi phí năng lượng cao hơn có thể thúc đẩy giới hoạch định chính sách Nhật Bản đẩy đợt tăng lãi suất tiếp theo lên tháng 4/2026.

Đồng yen Nhật Bản tiếp tục suy yếu trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông leo thang, khiến nhà đầu tư đổ xô tìm đến đồng USD như một tài sản trú ẩn an toàn giữa lúc giá dầu tăng mạnh và rủi ro lạm phát gia tăng. Trong phiên giao dịch ngày 13/3, đồng yen có lúc giảm xuống khoảng 159,6 yen/USD, mức thấp nhất kể từ tháng 7/2024. Diễn biến này xảy ra đồng thời với thời điểm chỉ số đồng USD tăng lên mức cao nhất trong hơn ba tháng, nhờ vai trò tài sản an toàn được củng cố trong bối cảnh thị trường toàn cầu biến động mạnh vì cuộc xung đột tại Iran.

Giá dầu tăng cũng tạo thêm sức ép đối với nền kinh tế Nhật Bản, quốc gia phụ thuộc nhiều vào nguồn năng lượng nhập khẩu từ Trung Đông. Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm tăng lên 2,235%, cho thấy áp lực lạm phát gia tăng. Theo giới giao dịch, một số quỹ đầu cơ đã mua các quyền chọn mua USD kỳ hạn ngắn so với nhiều đồng tiền khác để phòng ngừa khả năng đồng bạc xanh tiếp tục tăng mạnh khi thị trường mở cửa trở lại sau cuối tuần nếu xuất hiện tin tức mới về cuộc xung đột.

Dù các chuyên gia hiện có lý do để tin rằng thế giới sẽ không lặp lại cú sốc lạm phát như hồi năm 2022, cuộc xung đột tại Trung Đông vẫn là một biến số quá lớn. Các quyết định của Fed, ECB, BoE và BoJ trong vài ngày tới sẽ không chỉ định hình xu hướng chi phí đi vay trong ngắn hạn, mà còn gửi đi tín hiệu về sức chịu đựng của các nền kinh tế lớn trước những cú sốc năng lượng khó lường.

Hương Thủy/TTXVN (Tổng hợp)