Xung đột với Iran gây áp lực lên các nhà máy lọc dầu Mỹ
Các nhà máy lọc dầu Mỹ đang hoạt động trên 95% công suất trong 11 tuần liên tiếp để bù đắp thiếu hụt nhiên liệu toàn cầu. Nhưng việc vận hành ở mức quá cao và trì hoãn bảo dưỡng có thể làm tăng nguy cơ sự cố, khiến cuộc khủng hoảng năng lượng vốn mong manh càng nghiêm trọng.
Xung đột Mỹ - Iran đang gây sức ép không chỉ lên nguồn cung dầu thô mà còn lên hệ thống lọc dầu của Mỹ. (Ảnh: AP)
Xung đột Mỹ - Iran đang gây sức ép không chỉ lên nguồn cung dầu thô mà còn lên hệ thống lọc dầu của Mỹ, làm dấy lên nguy cơ các nhà máy lọc dầu Mỹ trở thành mắt xích yếu tiếp theo của thị trường nhiên liệu toàn cầu.
Các nhà máy lọc dầu Mỹ đã duy trì công suất trên 95% trong 11 tuần liên tiếp, lâu nhất trong hơn 25 năm. Họ tăng sản lượng và xuất khẩu để bù đắp công suất lọc dầu toàn cầu bị mất do chiến sự tại Iran và Nga.
Lợi nhuận lọc dầu tăng vọt, với biên lợi nhuận trung bình hơn 50 USD/thùng kể từ khi xung đột bắt đầu, cao hơn gấp đôi mức trung bình 10 năm. Các tập đoàn lớn như Valero, Phillips 66, Marathon Petroleum và ExxonMobil đều ghi nhận lợi nhuận quý II ở mức kỷ lục hoặc gần kỷ lục.
Vì sao các nhà máy lọc dầu Mỹ chịu áp lực?
Hệ thống lọc dầu toàn cầu đã bị gián đoạn nghiêm trọng. Việc đóng cửa eo biển Hormuz làm gián đoạn dòng dầu và hoạt động lọc dầu, đặc biệt tại châu Á, trong khi các cuộc tấn công của Ukraine gây thiệt hại cho cơ sở lọc dầu Nga. Moscow cũng đình chỉ xuất khẩu diesel từ tháng 7.
Theo dữ liệu IEA được Reuters dẫn lại, sản lượng lọc dầu toàn cầu trong tháng 7 chỉ khoảng 81 triệu thùng/ngày, thấp hơn khoảng 5 triệu thùng/ngày so với cùng kỳ năm trước.
Mỹ đã tăng xuất khẩu dầu thô và các sản phẩm lọc dầu để bù đắp thiếu hụt. Đặc biệt, xuất khẩu dầu diesel đạt mức kỷ lục, trong khi lượng nhiên liệu dự trữ của Mỹ ngày càng giảm.
Rủi ro tiềm ẩn: Trì hoãn bảo dưỡng
Vận hành nhà máy lọc dầu ở công suất quá cao trong thời gian dài làm tăng nguy cơ hỏng thiết bị và phải ngừng hoạt động đột xuất.
Do muốn tận dụng mức lợi nhuận cao, một số nhà máy Mỹ đã trì hoãn lịch bảo dưỡng, chuyển sang cuối năm 2026 hoặc thậm chí năm 2027. Điều này khiến các cơ sở lọc dầu cũ và phức tạp phải chịu tải cao trong thời gian dài hơn bình thường.
Lịch sử cho thấy đây là rủi ro thực tế. Các nhà máy Mỹ từng duy trì công suất trên 95% trong thời gian dài vào năm 1997-1998. Sau đó, công suất giảm mạnh khi nhiều nhà máy buộc phải bảo dưỡng khẩn cấp. Điều tương tự cũng xảy ra năm 2018 sau chuỗi 8 tuần hoạt động trên 95%.
Khủng hoảng có thể lan ra toàn cầu
Tình hình hiện nay đặc biệt nhạy cảm vì thế giới gần như không còn nhiều công suất dự phòng.
Theo phân tích của Reuters, sản lượng lọc dầu toàn cầu hiện thấp hơn nhu cầu khoảng 2 triệu thùng/ngày. Trong khi đó, tồn kho nhiên liệu tiếp tục giảm, còn cơ sở lọc dầu tại Trung Đông và Nga đã chịu thiệt hại đáng kể.
Vì vậy, Mỹ ngày càng trở thành nguồn cung cuối cùng của thị trường nhiên liệu toàn cầu.
Nếu các nhà máy lọc dầu Mỹ xảy ra sự cố ngoài kế hoạch, ảnh hưởng sẽ không chỉ giới hạn ở Mỹ. Mất một phần công suất lọc dầu của Mỹ có thể khiến nguồn cung xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay thắt chặt hơn, đẩy giá tăng và làm áp lực lạm phát gia tăng.
Xung đột ở Iran đã phơi bày sự mong manh của hệ thống cung ứng dầu toàn cầu. Rủi ro tiếp theo có thể nằm ở chính hệ thống lọc dầu - và Mỹ, vốn đang giúp giảm bớt cú sốc nhiên liệu toàn cầu, có thể trở thành điểm chịu áp lực lớn nhất.
