Y học bào thai Việt Nam: Cứu sống hơn 85% thai nhi mắc bệnh lý phức tạp

Mở rộng giới hạn, thay đổi tư duy sản khoa

Thời điểm công nghệ can thiệp trong tử cung chưa được triển khai, việc phát hiện các bệnh lý thai nhi nặng thường dẫn đến hai giải pháp thụ động: Đình chỉ thai nghén hoặc theo dõi đến khi đủ tuần tuổi để mổ lấy thai, sau đó mới điều trị sơ sinh. Tuy nhiên, việc xử trí sau sinh gặp giới hạn lớn do trẻ quá non tháng hoặc các tổn thương mô, cơ quan đã diễn tiến không thể đảo ngược ngay từ trong buồng tử cung.

Bác sĩ Trung tâm Y học bào thai Bệnh viện Phụ sản Trung ương thực hiện ca mổ lấy thai cho một trường hợp can thiệp bào thai, đặt dẫn lưu màng phổi thai nhi tuần thứ 32. Ảnh: BVCC

Hiện nay, áp lực điều trị từ thực tế lâm sàng tại các đơn vị đầu ngành, tiêu biểu như Trung tâm Y học bào thai thuộc Bệnh viện Phụ sản Trung ương vẫn rất lớn. Các bác sĩ tại đây thường xuyên tiếp nhận và xử trí nhiều nhóm bệnh lý thai nhi có tiên lượng xấu, điển hình như: Hội chứng truyền máu song thai, song thai biến chứng Type 3 (thai chậm tăng trưởng có chọn lọc trong tử cung với mức chênh lệch cân nặng giữa hai thai lớn từ 30% trở lên ở giai đoạn sớm của thai kỳ), các dị tật bất thường lồng ngực bẩm sinh, u mạch nhau hoặc hội chứng tắc nghẽn đường hô hấp trên bẩm sinh.

Đối với các ca bện phức tạp này, thay vì thế bị động trước đây, việc tự chủ và phối hợp nhuần nhuyễn kỹ thuật chuyên sâu như: Đặt ống dẫn lưu (shunt), truyền máu chuyển đổi hoặc can thiệp laser quang đông... đã giúp bảo vệ các cơ quan nội tạng quan trọng, kéo dài tuổi thai thành công và mang lại cơ hội sống khỏe mạnh cho trẻ. Tại Việt Nam, tỷ lệ cứu sống được ít nhất một thai nhi trong các ca mắc biến chứng truyền máu song thai bằng phương pháp laser quang đông, hiện đã đạt từ 85% đến trên 90%, tương đương với năng lực các trung tâm y học bào thai lớn trên thế giới.

Song song với việc duy trì tỷ lệ điều trị thành công ở các nhóm bệnh lý thường gặp, các bệnh viện cũng đang tiếp tục mở rộng phạm vi ứng dụng thông qua việc phối hợp liên chuyên khoa để xử trí các ca dị tật bẩm sinh phức tạp khác như: Bất thường lồng ngực bẩm sinh, u mạch nhau hoặc hội chứng tắc nghẽn đường hô hấp trên bẩm sinh. Những thành tựu nội sinh này là tiền đề quan trọng để sản khoa tuyến trung ương tiếp tục hướng tới tiếp nhận và triển khai các kỹ thuật đỉnh cao.

Thành tựu này cũng đã thu hút sản phụ quốc tế tới khám, điều trị tại Việt Nam điều trị nhờ lợi thế về chi phí và uy tín chuyên môn. Đầu năm 2026, Bộ Y tế cũng đã chính thức phê duyệt danh mục kỹ thuật và công nhận thông tim can thiệp bào thai là kỹ thuật điều trị chính thức.

Nghiên cứu ứng dụng các kỹ thuật chuyên sâu mới

Để tiếp tục mở rộng các giới hạn điều trị, nhiều kỹ thuật chuyên sâu và xu hướng y học tương lai đang được nghiên cứu ứng dụng nhằm áp dụng trực tiếp tại Việt Nam. Bên cạnh kỹ thuật FETO đặt bong bóng nội soi khí quản điều trị thoát vị hoành bẩm sinh, ngành sản khoa đang hướng tới triển khai phương pháp phẫu thuật mở tử cung (Open Fetal Surgery) để sửa chữa dị tật nứt đốt sống bẩm sinh ngay trong tử cung và nghiên cứu ứng dụng tế bào gốc từ dịch ối để điều trị các tổn thương sớm cho thai nhi.

Một trường hợp trẻ chào đời bình an với hai ống shunt dẫn lưu trên lưng sau ca can thiệp bào thai thành công. Ảnh: BVCC

Điểm đáng chú ý trong tiến trình phát triển này là việc chú trọng phương pháp "cầm tay chỉ việc", đào tạo thực hành trực quan thông qua các chương trình kiến tập theo thời gian thực (real-time) ngay tại phòng mổ. Mô hình này cho phép các bác sĩ trong nước tiếp cận và vận hành trực tiếp quy trình thăm khám, hội chẩn và thao tác xử trí trên các ca bệnh thực tế dưới sự hỗ trợ chuyên môn của các mạng lưới chuyên gia toàn cầu.

Về định hướng phát triển dài hạn, TTND.GS.TS Nguyễn Duy Ánh, Giám đốc Bệnh viện Phụ sản Trung ương, Ủy viên Hội đồng Y khoa Quốc gia cho biết, mục tiêu hiện nay không dừng lại ở thành công của một vài ca bệnh riêng lẻ, mà là xây dựng một hệ sinh thái học thuật bền vững nhằm nâng tầm trình độ toàn ngành. Tư tưởng chiến lược được nhấn mạnh là chuyển giao tri thức đồng bộ cho các thế hệ kế cận; đồng bộ năng lực chuyên môn giữa các trung tâm can thiệp bào thai và các đơn vị ngoại nhi, chẩn đoán hình ảnh lớn trên cả nước.

Song song với đà hoàn thiện kỹ thuật, các bệnh viện chuyên khoa đầu ngành đang phối hợp với cơ quan quản lý xây dựng định mức kinh tế kỹ thuật, hướng tới đưa can thiệp bào thai vào danh mục được Bảo hiểm Y tế chi trả nhằm giảm gánh nặng chi phí cho người bệnh.

Nhằm tạo không gian giao thoa, đánh giá lại các thành tựu lâm sàng và thảo luận sâu về các kỹ thuật mới, Hội nghị thường niên Y học bào thai lần thứ tư sẽ diễn ra trong hai ngày 28 và 29-5-2026 tại Hà Nội. Sự kiện quy tụ hơn 500 đại biểu, là những chuyên gia nổi tiếng từ Pháp, Hồng Kông, Thái Lan cùng các nhà khoa học đầu ngành trong các lĩnh vực sản phụ khoa, y học bào thai, chẩn đoán trước sinh, hình ảnh học, sơ sinh và di truyền.

Với chương trình khoa học chuyên sâu và mang tính thực tiễn cao, hội nghị tập trung thảo luận các chuyên đề trọng điểm như: Biến chứng song thai, dị tật bẩm sinh, rối loạn nhịp tim thai, điều trị trước sinh, kỹ thuật laser và các xu hướng xâm lấn trong tương lai. Đặc biệt, sự góp mặt ngày càng đông đảo của các báo cáo viên trong nước không chỉ khẳng định sự trưởng thành vượt bậc về chuyên môn, mà còn là cơ hội quý giá để kết nối mạng lưới, thúc đẩy cộng đồng y học bào thai Việt Nam phát triển vững mạnh và hội nhập quốc tế.