04 yếu tố tích cực với thị trường chứng khoán nửa cuối năm

FPT vừa lọt Top 10 của Bảng xếp hạng Top 50 Công ty Đại chúng uy tín và hiệu quả năm 2026. Ảnh: ST

Theo kết quả khảo sát, 68,4% doanh nghiệp và nhà đầu tư kỳ vọng vào kịch bản thị trường chứng khoán (TTCK) đi lên trong năm 2026 nhưng với mức độ phân hóa cao trong nửa cuối năm nay.

Các chuyên gia phân tích cho rằng, để TTCK Việt Nam bước vào một chu kỳ tăng trưởng bền vững hơn, điều quan trọng không chỉ là việc chỉ số tiếp tục chinh phục các mốc cao mới, mà là sự cải thiện thực chất về độ rộng thị trường, thanh khoản và khả năng lan tỏa của dòng tiền sang các nhóm cổ phiếu còn lại. Cùng với đó là một chu kỳ phục hồi lợi nhuận đồng đều hơn của cộng đồng doanh nghiệp khi các chính sách hỗ trợ dần thẩm thấu vào nền kinh tế. Về bản chất, sức bền của thị trường phụ thuộc vào khả năng thực hiện đúng vai trò cốt lõi: trở thành kênh dẫn vốn hiệu quả cho doanh nghiệp và nền kinh tế. Đây cũng là bài toán ngày càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh Việt Nam bước vào một giai đoạn tăng trưởng mới với nhu cầu vốn ở quy mô lớn hơn đáng kể.

Làn sóng IPO thứ ba và xu hướng chuyển sàn

Kết quả khảo sát mới nhất thực hiện tháng 4-5/2026 của Vietnam Report ghi nhận 70,2% số doanh nghiệp dự kiến nhu cầu vốn gia tăng trong năm 2026, trong bối cảnh nền kinh tế bước vào giai đoạn tăng tốc mới. Mục tiêu tăng trưởng cao cùng yêu cầu đẩy mạnh đầu tư hạ tầng, phát triển công nghiệp, công nghệ cao, chuyển đổi số, năng lượng và mở rộng tiêu dùng nội địa đang kéo theo nhu cầu vốn trung và dài hạn ngày càng lớn.

Tuy nhiên, cấu trúc dẫn vốn của nền kinh tế hiện tại vẫn mất cân đối khi phụ thuộc quá lớn vào hệ thống ngân hàng - vốn phù hợp với yêu cầu cung cấp nguồn vốn ngắn và trung hạn - trong khi các lĩnh vực đầu tư chiến lược lại đòi hỏi nguồn vốn dài hạn, ổn định và có khả năng hấp thụ rủi ro cao hơn. Thực tế, năm 2025, tỷ lệ tín dụng/GDP đã đạt mức 145%.

Tính đến giữa tháng 5/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt khoảng 19,4 triệu tỷ đồng, tăng 18,3% so với cùng kỳ năm ngoái. Nhu cầu vốn của nền kinh tế đang gia tăng với tốc độ nhanh hơn khả năng mở rộng tín dụng theo định hướng điều hành, qua đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tái cân bằng hệ thống dẫn vốn và gia tăng vai trò của các kênh huy động vốn dài hạn.

Các chuyên gia phân tích cho rằng, những chuyển động gần đây cho thấy quá trình tái cân bằng cấu trúc các kênh dẫn vốn đã bắt đầu rõ nét hơn. Một tín hiệu đáng chú ý là hoạt động IPO đang cho thấy dấu hiệu hồi phục sau nhiều năm trầm lắng kể từ làn sóng bùng nổ giai đoạn 2017-2018.

Nghị quyết 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước và Nghị định 57/2026 về thoái vốn được kỳ vọng thúc đẩy tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước, gia tăng nguồn cung cổ phiếu chất lượng cho thị trường vốn.

Trong khi đó, Nghị định 245/2025/NĐ-CP được đánh giá là bước ngoặt cải cách trong lĩnh vực chào bán và niêm yết cổ phiếu khi rút ngắn thời gian đưa cổ phiếu lên sàn sau IPO chỉ còn 30 ngày, thay vì 90 ngày như trước đây.

Đáng chú ý, nếu làn sóng IPO ở giai đoạn trước gắn nhiều với cổ phần hóa và thoái vốn doanh nghiệp nhà nước, thì chu kỳ hiện tại phản ánh nhu cầu huy động vốn thực chất của khu vực tư nhân để mở rộng quy mô, đầu tư tăng trưởng và tái cấu trúc nguồn vốn, với nhiều lĩnh vực và ngành nghề khác nhau.

Song song với đó, xu hướng chuyển niêm yết từ UPCoM hoặc HNX sang HoSE cũng gia tăng, cho thấy sự chủ động nâng cấp vị thế trên thị trường của doanh nghiệp để tiếp cận thanh khoản sâu hơn, cải thiện mức định giá trên thị trường và mở rộng tệp nhà đầu tư. Nhìn chung, sự xuất hiện của các thương vụ IPO lớn và làn sóng chuyển sàn được kỳ vọng sẽ góp phần mở rộng quy mô, đa dạng hóa hàng hóa và thu hút thêm dòng vốn đầu tư trong giai đoạn tới.

Vietjet Air cũng là một doanh nghiệp niêm yết lớn của Việt Nam lọt Top 50 Công ty Đại chúng uy tín và hiệu quả năm 2026. Ảnh: ST

Động lực từ nội tại nhưng có rủi ro ngoại sinh

Kết quả khảo sát không chỉ ghi nhận những yếu tố được đánh giá có sức chi phối lớn nhất đối với TTCK Việt Nam trong nửa cuối năm 2026, mà còn phản ánh cách các công ty đại chúng nhìn nhận xu hướng vận động của các yếu tố này.

Theo đánh giá của các doanh nghiệp niêm yết, triển vọng thị trường đang được dẫn dắt chủ yếu bởi các động lực nội sinh của nền kinh tế. Cụ thể: 04 yếu tố được nhận định có diễn biến tích cực nhất gồm: Tiến độ giải ngân vốn đầu tư công; Kết quả kinh doanh của công ty đại chúng; Vận hành hệ thống KRX và cơ chế giao dịch mới và Mức độ hoàn thiện khung pháp lý. Trong khi đó, ở chiều ngược lại, rủi ro lớn nhất đến từ các biến số bên ngoài và áp lực chi phí.

Đầu tư công được đánh giá là động lực nổi bật nhất với 72,2% doanh nghiệp kỳ vọng diễn biến tích cực, cao hơn đáng kể so với các yếu tố còn lại. Không chỉ tạo lực kéo trực tiếp cho các nhóm ngành hưởng lợi như xây dựng, vật liệu, hạ tầng logistics hay khu công nghiệp, đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công còn có thể tạo hiệu ứng lan tỏa trong toàn nền kinh tế, qua đó củng cố kỳ vọng tăng trưởng và gián tiếp cải thiện tâm lý thị trường nói chung.

Dù động lực tăng trưởng lợi nhuận vẫn chủ yếu được dẫn dắt bởi nhóm ngân hàng và bất động sản, tín hiệu tích cực đã bắt đầu lan tỏa sang nhiều lĩnh vực khác. Nhóm tiêu dùng, đặc biệt là bán lẻ và công nghệ, bắt đầu ghi nhận tín hiệu cải thiện nhờ mở rộng thị phần và nhu cầu thay thế sản phẩm, trong khi các ngành mang tính chu kỳ như vật liệu xây dựng, dầu khí và điện vẫn có tiềm năng duy trì kết quả khả quan.

Song song với kỳ vọng về lợi nhuận doanh nghiệp, thị trường cũng đặt kỳ vọng vào những thay đổi mang tính cấu trúc. Việc vận hành hệ thống KRX với các cơ chế giao dịch mới, rút ngắn chu kỳ thanh toán, cùng một khung pháp lý hoàn thiện, minh bạch và thông thoáng hơn, sẽ không chỉ hỗ trợ thanh khoản mà còn là điều kiện quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động của thị trường vốn./.