Khắc phục chồng chéo chính sách trong triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia

Ông Phương Đình Anh, Phó Chánh Văn phòng điều phối nông thôn mới Trung ương (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Hà Trần

Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn I (2026-2030) đã cơ bản hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách đồng bộ, tạo cơ sở pháp lý vững chắc để các địa phương chủ động triển khai ngay từ đầu giai đoạn. Thông tin trên được đưa ra tại buổi họp báo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức vào sáng ngày 17/6.

Năm 2026 đánh dấu cột mốc ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi cả nước bước vào giai đoạn triển khai các Chương trình MTQG giai đoạn 2026-2035 (giai đoạn I: 2026-2030) theo Nghị quyết số 257/2025/QH15 của Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 – 2035. Đây là chương trình quy mô lớn, có phạm vi tác động rộng sâu, liên quan trực tiếp đến đời sống dân sinh của hàng chục triệu người dân nông thôn, người nghèo và đồng bào các dân tộc thiểu số trên cả nước.

Mặc dù thời gian từ khi Quốc hội ban hành Nghị quyết đến nay mới chỉ hơn 6 tháng, nhưng dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo Trung ương và sự vào cuộc chủ động, trách nhiệm của các bộ, ngành, đến nay, Trung ương đã ban hành đầy đủ các văn bản hệ thống cơ chế, chính sách và văn bản hướng dẫn thực hiện Chương trình, gồm: 1 Nghị quyết của Quốc hội; 2 Nghị định và 1 Nghị quyết của Chính phủ; 5 Quyết định của Thủ tướng Chính phủ; 1 Quyết định của Ban Chỉ đạo Trung ương và 40 thông tư, văn bản hướng dẫn của các bộ, cơ quan trung ương (trong đó có 16/50 văn bản là quy phạm pháp luật, chiếm 32%). Có thể khẳng định, hệ thống cơ chế, chính sách mới này đã khắc phục triệt để tình trạng chồng chéo, trùng lặp và những tồn tại của giai đoạn trước, kiến tạo hành lang pháp lý đồng bộ cho các địa phương tổ chức thực hiện. Trong kết quả chung đó, các cơ quan báo chí đã đồng hành tích cực, kịp thời truyền tải các chủ trương mới và phản ánh sát thực tế những vướng mắc từ cơ sở để các bộ, ngành kịp thời điều chỉnh.Phát biểu tại cuộc họp báo, ông Phương Đình Anh, Phó Chánh Văn phòng Điều phối Quốc gia Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới nhấn mạnh, bước vào giai đoạn 2026-2030, Chương trình đứng trước một nấc thang phát triển mới với những mục tiêu cao hơn và yêu cầu toàn diện hơn. Không dừng lại ở việc xây dựng kết cấu hạ tầng thuần túy, Chương trình sẽ tập trung mạnh mẽ vào phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao toàn diện chất lượng môi trường sống, bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống, hướng tới xây dựng những miền quê thực sự đáng sống.

Xây dựng nông thôn mới tại Quảng Ninh lắp camera giám sát theo mô hình thôn thông minh. Ảnh: Thanh Vân/TTXVN

Theo ông Phương Đình Anh, bối cảnh hiện nay đặt ra nhiều bài toán mới mang tính thời đại cho khu vực nông nghiệp, nông dân và nông thôn. Đó là các yêu cầu về chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn và chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu; nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản; bảo tồn giá trị văn hóa trong làn sóng đô thị hóa. Đặc biệt, việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền sâu rộng đòi hỏi phải đổi mới tư duy quản lý, nâng cao năng lực tổ chức và phát huy vai trò chủ thể tối thượng của người dân cùng cộng đồng.

Trước những đòi hỏi từ thực tiễn, Quốc hội và Chính phủ đặt kỳ vọng lớn với các chỉ tiêu định lượng then chốt đến năm 2030, phấn đấu cả nước có khoảng 65% số xã đạt chuẩn nông thôn mới; thu nhập bình quân của người dân nông thôn tăng gấp 2,5 - 3 lần so với năm 2020; tỷ lệ nghèo đa chiều toàn quốc duy trì mức giảm từ 1 - 1,5%/năm; vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi cơ bản không còn xã, thôn đặc biệt khó khăn.
Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, công tác truyền thông tiếp tục được xác định là giải pháp chiến lược nhằm định hướng nhận thức và tạo đồng thuận xã hội. Đại diện Văn phòng Điều phối Quốc gia mong muốn các cơ quan báo chí tiếp tục đồng hành, tập trung tuyên truyền sâu rộng hệ thống cơ chế, chính sách và cách tiếp cận mới của Chương trình giai đoạn 2026-2030, góp phần dịch chuyển mạnh mẽ từ tư duy hỗ trợ sang tư duy phát triển; từ thụ hưởng thụ động sang chủ động tham gia; từ phát triển đơn ngành sang phát triển tích hợp đa giá trị.
Bên cạnh đó, các cơ quan thông tấn cần thúc đẩy mạnh mẽ truyền thông về phát triển kinh tế nông thôn sinh thái, hiện đại. Vừa qua, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành nhiều quyết sách lớn, nổi bật là Quyết định số 1948/QĐ-BNNMT về Kế hoạch thực hiện nội dung phát triển du lịch nông thôn, nhằm chuẩn hóa các mô hình du lịch, làng nghề bền vững, phấn đấu đưa Việt Nam vào nhóm các quốc gia dẫn đầu thế giới trong mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo.
Đồng thời, các cơ quan báo chí cần tập trung thông tin về định hướng phát triển sản phẩm OCOP đạt khoảng 25.000 sản phẩm vào năm 2030; nhân rộng các mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn nhằm đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số và nâng cao đời sống cho người dân.

Song song với việc định hướng tư duy kinh tế, công tác báo chí cũng cần tăng cường phát hiện, giới thiệu các mô hình nông thôn mới điển hình, các cách làm hay, sáng tạo của các địa phương, hợp tác xã và các tấm gương nông dân tiêu biểu để tạo động lực thi đua, lan tỏa trên phạm vi cả nước.

Ông Phương Đình Anh lưu ý cần phát huy mạnh mẽ vai trò giám sát xã hội của báo chí, phản ánh khách quan, kịp thời các khó khăn, bất cập phát sinh trong thực tế triển khai, đồng thời tích cực đề xuất các giải pháp, sáng kiến xác đáng nhằm tối ưu hóa hiệu quả tổ chức thực hiện Chương trình trong giai đoạn mới.