108 doanh nghiệp giữ 'phong độ' lợi nhuận suốt một thập kỷ

Mười năm là khoảng thời gian đủ dài để một doanh nghiệp đi qua nhiều trạng thái của nền kinh tế: tăng trưởng, điều chỉnh, đại dịch, lạm phát, xung đột địa chính trị và những thay đổi mạnh về chi phí cũng như cạnh tranh.

Dữ liệu PROFIT500 giai đoạn 2017-2026 cho thấy, trong 1.828 doanh nghiệp từng góp mặt trong bảng xếp hạng, chỉ 108 doanh nghiệp duy trì sự hiện diện xuyên suốt 10 năm. Trong số này, 83 doanh nghiệp liên tục nằm trong Top 500 doanh nghiệp lợi nhuận tốt nhất Việt Nam và 65 doanh nghiệp liên tục thuộc Top 500 doanh nghiệp tư nhân lợi nhuận tốt nhất Việt Nam.

108 doanh nghiệp duy trì sự hiện diện xuyên suốt 10 năm.

Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở số doanh nghiệp trụ lại, mà ở cách lợi nhuận của nhóm này biến động và phục hồi qua những giai đoạn khó khăn.

Theo Vietnam Report, tính đến năm 2025, 96 trong 108 doanh nghiệp có lợi nhuận trước thuế cao hơn năm 2016. Tốc độ tăng lợi nhuận trước thuế trung vị đạt khoảng 10,3% mỗi năm, trong khi 66 doanh nghiệp, tương đương hơn 60%, ít nhất đã nhân đôi lợi nhuận so với đầu kỳ.

Tổng lợi nhuận trước thuế của 108 doanh nghiệp tăng từ khoảng 207.700 tỷ đồng năm 2016 lên 645.300 tỷ đồng năm 2025, tức hơn ba lần sau một thập kỷ.

Nhưng hành trình này không phải một đường thẳng. Trong 108 doanh nghiệp, chỉ 5 đơn vị có lợi nhuận trước thuế tăng liên tục từ 2016 đến 2025. Phần lớn đều trải qua những năm tăng, giảm đan xen.

Dữ liệu này gợi mở một cách nhìn khác về lợi nhuận bền vững: Không nhất thiết doanh nghiệp phải tăng trưởng trong mọi năm, mà quan trọng hơn là khả năng giữ nền sinh lời, thích ứng với cú sốc và phục hồi sau suy giảm.

Phép thử từ Covid-19 đến cú giảm lợi nhuận năm 2023

Đại dịch Covid-19 là một trong những phép thử lớn nhất với khu vực doanh nghiệp trong thập kỷ qua.

Năm 2020, tổng lợi nhuận trước thuế của 108 doanh nghiệp giảm 2,9% so với năm trước. Tuy vậy, 71 doanh nghiệp vẫn duy trì hoặc tăng lợi nhuận. Trong hai năm 2020-2021, có 61 doanh nghiệp không năm nào ghi nhận lợi nhuận thấp hơn mức trước đại dịch.

Tốc độ phục hồi sau đó cũng tương đối nhanh. Đến năm 2022, 97 trong 108 doanh nghiệp đã lấy lại hoặc vượt mức lợi nhuận của năm 2019. Đến năm 2025, số doanh nghiệp đạt trạng thái này tăng lên 102.

Một đợt điều chỉnh khác xuất hiện vào năm 2023. Tổng lợi nhuận trước thuế của nhóm giảm khoảng 7%, với 57 trong 108 doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận đi xuống.

Năng lực tạo lợi nhuận - giá trị không chỉ nằm ở một năm kinh doanh nổi bật, mà còn ở sức mạnh bền bỉ theo thời gian.

Nhưng một năm sau, 75 doanh nghiệp đã tăng lợi nhuận trở lại. Đến năm 2025, con số này là 87. Mức tăng trưởng lợi nhuận trước thuế trung vị cũng tăng từ khoảng 10,9% năm 2024 lên 17,8% năm 2025.

Nhìn từ hai giai đoạn biến động, khả năng chống chịu của doanh nghiệp không chỉ thể hiện ở việc tránh được suy giảm. Một chỉ dấu khác quan trọng không kém là tốc độ trở lại quỹ đạo sinh lời sau cú sốc.

Đây cũng là điểm phân biệt giữa một năm kinh doanh tốt với năng lực tạo lợi nhuận có thể duy trì qua nhiều chu kỳ.

Lợi nhuận tập trung vào những ngành chủ lực

Sự bền bỉ về lợi nhuận cũng không phân bổ đồng đều giữa các ngành. 108 doanh nghiệp hiện diện liên tục trải rộng trên 18 nhóm ngành, nhưng hơn một nửa tập trung ở ba lĩnh vực gồm: Tài chính; Bất động sản - Xây dựng - Vật liệu xây dựng; Vận tải - Logistics.

Trong đó Doanh nghiệp Tài chính chiếm số lượng lớn nhất với 29 doanh nghiệp. Bất động sản - Xây dựng - Vật liệu xây dựng và Vận tải - Logistics có 14 doanh nghiệp.

Đáng chú ý hơn là mức độ tập trung về lợi nhuận.

Năm 2025, 36 doanh nghiệp thuộc ba nhóm Tài chính, Thông tin - Truyền thông và Khoáng sản - Xăng dầu tạo ra 83,5% tổng lợi nhuận trước thuế của toàn bộ 108 doanh nghiệp. Riêng lĩnh vực tài chính chiếm 58,3%.

Biểu đồ cơ cấu ngành trong tài liệu cũng cho thấy khoảng cách khá lớn giữa số lượng doanh nghiệp và tỷ trọng lợi nhuận. Chẳng hạn, nhóm Thông tin - Truyền thông chỉ có 4 doanh nghiệp nhưng đóng góp hơn 12% lợi nhuận; Khoáng sản - Xăng dầu có 3 doanh nghiệp nhưng đóng góp gần 13%.

Cơ cấu này cho thấy một mặt lợi nhuận lớn vẫn tập trung tại những lĩnh vực có quy mô vốn và khả năng tạo nguồn lực cao; mặt khác, việc 108 doanh nghiệp trải rộng trên 18 ngành phản ánh không có một mô hình duy nhất để duy trì khả năng sinh lời dài hạn.

5 doanh nghiệp duy trì được lợi nhuận trước thuế (LNTT) tăng liên tục từ năm 2016 đến năm 2025, trong khi phần lớn doanh nghiệp còn lại tăng - giảm đan xen qua các năm.

Ngay trong cùng một nhóm doanh nghiệp, vị trí trên bảng xếp hạng cũng biến động đáng kể. Hơn một nửa số doanh nghiệp hiện diện liên tục có biên độ thứ hạng trên 100 bậc. Tuy nhiên, 27 trong 83 doanh nghiệp ở bảng xếp hạng chung và 23 trong 65 doanh nghiệp thuộc bảng doanh nghiệp tư nhân vẫn giữ vị trí Top 100 trong cả 10 kỳ.

Điều này phản ánh một thực tế: bền vững về lợi nhuận không đồng nghĩa với bất biến về vị trí. Chu kỳ ngành, cạnh tranh, chiến lược đầu tư và những thay đổi của môi trường kinh doanh vẫn liên tục làm thay đổi tương quan giữa các doanh nghiệp.

Theo phân tích của Vietnam Report, các nền tảng tạo lợi nhuận cũng ngày càng vượt ra ngoài những chỉ số tài chính thuần túy. Với tài chính, quản trị rủi ro, khách hàng và chuyển đổi số ngày càng quan trọng; với công nghệ là AI, dữ liệu, an ninh mạng và nhân lực; còn bất động sản - xây dựng - vật liệu xây dựng đặt trọng tâm vào năng lực triển khai dự án, tái cấu trúc và đổi mới sản phẩm.

Sau một thập kỷ, dữ liệu của 108 doanh nghiệp vì thế cho thấy một lát cắt đáng chú ý của khu vực doanh nghiệp Việt Nam: Lợi nhuận bền vững không phải trạng thái không bao giờ đi xuống, mà là khả năng duy trì nền tảng tạo giá trị đủ lâu để vượt qua những chu kỳ đi xuống và tiếp tục phục hồi.

Ở góc độ này, thời gian trở thành phép thử khắt khe hơn một năm lợi nhuận cao. Bởi kết quả kinh doanh có thể phản ánh một thời điểm thuận lợi, còn sức bền chỉ có thể được nhìn thấy sau nhiều chu kỳ của thị trường.