20 năm để bóng đá Morocco đổi vận

Morocco không còn được nhìn nhận như một "ngựa ô" của World Cup. Thành công liên tiếp ở cấp độ đội tuyển, trẻ và Olympic là kết quả của chiến lược phát triển kéo dài gần hai thập kỷ.

World Cup 2026 không còn là câu chuyện về một "ngựa ô" châu Phi. Sau gần hai thập kỷ đầu tư bài bản, Morocco đang chứng minh thành công của họ là kết quả của một chiến lược dài hơi, chứ không phải khoảnh khắc thăng hoa của một thế hệ cầu thủ.

Cuộc cải tổ bắt đầu khi Morocco chạm đáy

Khi Morocco đánh bại Tây Ban Nha rồi Bồ Đào Nha để vào bán kết World Cup 2022, không ít người xem đó là một hiện tượng hiếm có của bóng đá châu Phi. Bốn năm sau, cách nhìn ấy dần thay đổi.

Đội bóng Bắc Phi bước vào World Cup 2026 với vị thế hoàn toàn khác. Họ là nhà vô địch CAN 2025, tiếp tục góp mặt ở tứ kết World Cup và duy trì vị trí trong nhóm những đội tuyển hàng đầu trên bảng xếp hạng FIFA. Quan trọng hơn, Morocco không còn khiến người ta bất ngờ mỗi khi đánh bại một ông lớn. Họ trở thành đối thủ mà bất kỳ đội tuyển nào cũng phải dè chừng.

Những thành công liên tiếp ấy khiến giới chuyên môn đặt ra một câu hỏi: Điều gì giúp Morocco duy trì sức cạnh tranh ở đẳng cấp cao thay vì chỉ bùng nổ trong một giải đấu?

Câu trả lời không nằm ở World Cup 2022 hay chức vô địch CAN năm ngoái. Nó bắt đầu từ gần 20 năm trước.

Những ngôi sao như Achraf Hakimi hay Brahim Diaz là gương mặt nổi bật của thế hệ hiện tại, nhưng sức mạnh của Morocco đến từ một hệ thống đào tạo và quản trị bóng đá được xây dựng bài bản.

Sau khi giành ngôi á quân CAN 2004, bóng đá Morocco trải qua giai đoạn dài sa sút. Đội tuyển nhiều lần lỡ hẹn với World Cup, liên tục gây thất vọng ở đấu trường châu Phi, thậm chí không vượt qua vòng loại CAN 2010.

Thất bại buộc Liên đoàn Bóng đá Hoàng gia Morocco (FRMF) phải thay đổi cách làm. Thay vì dồn nguồn lực cho đội tuyển quốc gia, họ xây dựng lại toàn bộ hệ thống phát triển bóng đá. Học viện Mohammed VI được thành lập năm 2009, trở thành trung tâm của chiến lược đào tạo trẻ. Song song với đó là mạng lưới sân tập, trung tâm huấn luyện, cơ sở y học thể thao và chương trình chuyên nghiệp hóa các CLB trong nước.

Mục tiêu của Morocco không phải tạo ra một lứa cầu thủ tài năng, mà là xây dựng một hệ thống đủ sức sản sinh những thế hệ kế tiếp. Những khoản đầu tư ấy chỉ bắt đầu phát huy hiệu quả sau nhiều năm kiên trì.

Đội tuyển Olympic giành HCĐ tại Paris 2024. Morocco lên ngôi ở CAN 2025. Các đội trẻ liên tục gặt hái thành tích ở châu Phi và thế giới. Đội tuyển futsal cũng vươn lên nhóm mạnh nhất lục địa. Khi thành công xuất hiện ở nhiều cấp độ cùng lúc, đó không còn là dấu ấn của một thế hệ vàng, mà phản ánh chất lượng của cả hệ thống.

Đến năm 2024, Morocco tiếp tục thành lập Quỹ Phát triển Đào tạo Bóng đá Quốc gia với sự tham gia của chính phủ, Liên đoàn Bóng đá Hoàng gia và tập đoàn OCP. Nguồn vốn mới giúp chương trình đào tạo trẻ được mở rộng, đồng thời chuẩn bị cho mục tiêu đồng đăng cai World Cup 2030 cùng Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha.

Hệ thống mạnh hơn bất kỳ thế hệ vàng nào

Nhiều năm qua, Morocco thường được nhắc đến như đội tuyển của những cầu thủ sinh ra ở châu Âu.

Nhận định ấy không sai. Achraf Hakimi trưởng thành từ học viện Real Madrid. Brahim Diaz lớn lên trong môi trường bóng đá Tây Ban Nha. Sofyan Amrabat hay Noussair Mazraoui đều được đào tạo tại Hà Lan.

Học viện Mohammed VI được xem là nền tảng của cuộc cách mạng bóng đá Morocco, cung cấp nhiều tuyển thủ quốc gia và góp phần đưa quốc gia Bắc Phi trở thành thế lực mới của bóng đá thế giới.

Tuy nhiên, lợi thế về cộng đồng kiều dân không phải điều riêng Morocco sở hữu. Algeria hay Tunisia cũng có nguồn cầu thủ nhập cư dồi dào, nhưng chưa tạo được sự ổn định tương tự.

Điểm khác biệt của Morocco nằm ở khả năng kết nối mọi nguồn lực. Liên đoàn bóng đá nước này chủ động tiếp cận các cầu thủ gốc Morocco từ rất sớm, đồng thời xây dựng môi trường đủ chuyên nghiệp để họ sẵn sàng lựa chọn màu áo quê hương.

Song song với đó, những cầu thủ trưởng thành từ Học viện Mohammed VI liên tục được đôn lên các đội tuyển quốc gia. Hai dòng chảy ấy gặp nhau, tạo nên một đội hình vừa giàu kinh nghiệm thi đấu ở châu Âu, vừa duy trì được bản sắc của bóng đá Morocco.

Sự ổn định ấy còn thể hiện ở băng ghế huấn luyện. Ngay cả khi chia tay Walid Regragui sau CAN 2025 và bổ nhiệm Mohamed Ouahbi trước World Cup, Morocco không thay đổi triết lý chơi bóng. Hệ thống được xây dựng đủ vững để không phụ thuộc vào một HLV hay một vài ngôi sao.

Đó mới là giá trị lớn nhất mà Morocco tạo dựng sau gần hai thập kỷ. Họ không cần chờ đợi một "thế hệ vàng" xuất hiện. Mỗi lứa cầu thủ mới đều bước vào một hệ thống đã được vận hành ổn định, với triết lý, cơ sở vật chất và chương trình đào tạo gần như không thay đổi.

World Cup 2026 vì thế không phải đỉnh cao của bóng đá Morocco. Nó chỉ là cột mốc mới trên hành trình mà quốc gia Bắc Phi đã kiên trì theo đuổi suốt gần 20 năm. Và nếu mô hình ấy tiếp tục được duy trì, Morocco nhiều khả năng sẽ còn hiện diện ở nhóm tinh hoa của bóng đá thế giới trong nhiều kỳ World Cup tới.