4 công thức trà tía tô giúp 'giải độc cơ thể' trong mùa hè

Trà tía tô là một trong những thức uống tốt trong những ngày hè. Khi mưa nhiều, độ ẩm không khí cao, kết hợp với việc sử dụng điều hòa thường xuyên hoặc uống nhiều đồ lạnh, cơ thể dễ xuất hiện các triệu chứng như mệt mỏi, đầy bụng, chán ăn hoặc cảm giác nặng nề ở tay chân. Theo y học cổ truyền, đây có thể liên quan đến tình trạng "hàn thấp", khi yếu tố lạnh và ẩm xâm nhập, ảnh hưởng đến chức năng tỳ vị và quá trình tiêu hóa.

Dưới góc nhìn y học hiện đại, các yếu tố thời tiết nóng ẩm kết hợp thay đổi nhiệt độ đột ngột có thể ảnh hưởng đến hoạt động của hệ tiêu hóa và cảm giác mệt mỏi toàn thân ở một số người nhạy cảm.

Lá tía tô (Perilla frutescens) là một loại rau gia vị quen thuộc, thường được sử dụng trong ẩm thực và kinh nghiệm dân gian. Nhờ mùi thơm đặc trưng, tính ấm nhẹ và khả năng dễ phối hợp với các nguyên liệu khác, tía tô thường được lựa chọn trong các công thức đồ uống hỗ trợ cơ thể thích ứng với điều kiện thời tiết nóng ẩm và thay đổi thất thường.

1. Gợi ý một số công thức trà tía tô

Trà tía tô gừng có tác dụng hỗ trợ làm ấm cơ thể, giúp giảm cảm giác lạnh và khó chịu liên quan đến "hàn thấp", đồng thời hỗ trợ chức năng tiêu hóa của tỳ vị.

Dưới đây là 4 cách pha trà tía tô phổ biến, có thể áp dụng tại nhà, nhằm hỗ trợ làm ấm cơ thể, giúp cải thiện cảm giác đầy bụng và mang lại sự dễ chịu hơn trong những ngày hè nóng ẩm:

1.1. Trà tía tô – gừng: Hỗ trợ làm ấm cơ thể

- Nguyên liệu:10g lá tía tô khô, 3 lát gừng tươi (khoảng 15 g), 800 ml nước, đường phèn (tùy chọn).

- Cách làm: Rửa nhanh lá tía tô, để ráo; gừng rửa sạch, thái lát mỏng (có thể gọt vỏ nếu cơ thể nhạy cảm với tính ấm); đun sôi 800 ml nước, cho gừng vào trước, đun nhỏ lửa 5 phút; thêm tía tô, tiếp tục đun 3 phút rồi tắt bếp; ủ thêm 2 phút, có thể thêm đường phèn khi còn ấm.

- Công dụng:Đây là sự kết hợp đơn giản và phổ biến giữa tía tô và gừng. Theo y học cổ truyền, gừng có tính ấm, giúp hỗ trợ làm ấm cơ thể và tán hàn, trong khi tía tô cũng có tính ấm nhẹ, giúp hỗ trợ giải biểu và điều hòa tiêu hóa. Khi kết hợp, hai nguyên liệu này được cho là có tác dụng hỗ trợ làm ấm cơ thể, giúp giảm cảm giác lạnh và khó chịu liên quan đến "hàn thấp", đồng thời hỗ trợ chức năng tiêu hóa của tỳ vị.

Thức uống này phù hợp với những người thường xuyên ở trong phòng điều hòa, dễ bị nhiễm lạnh do thời tiết, hoặc có thói quen ăn đồ sống và đồ lạnh. Một số người có thể cảm thấy dễ chịu hơn, giảm cảm giác đầy bụng, mệt mỏi, lạnh bụng hoặc uể oải vào buổi sáng. Ngoài ra, đồ uống ấm cũng có thể giúp cải thiện cảm giác khó chịu nhẹ ở đường hô hấp trên trong điều kiện môi trường lạnh hoặc dùng điều hòa kéo dài.

1.2. Trà tía tô – trần bì: Hỗ trợ tiêu hóa

- Nguyên liệu:10g lá tía tô khô, 6g vỏ quýt khô (trần bì), 800 ml nước.

- Cách làm: Ngâm vỏ quýt khô trong nước ấm 3 phút, rửa sạch, thái nhỏ; rửa nhẹ lá tía tô và để ráo; đun vỏ quýt với nước trong 8 phút; thêm tía tô, đun thêm 4 phút rồi tắt bếp; ủ 3 phút trước khi dùng.

-Công dụng:Vỏ quýt khô (trần bì) là vị dược liệu thường được sử dụng trong y học cổ truyền với tác dụng hỗ trợ điều hòa khí, kiện tỳ, tiêu thực và hóa thấp, đồng thời giúp giảm cảm giác đầy trướng và khó chịu ở đường tiêu hóa. Khi kết hợp với lá tía tô, có tác dụng hỗ trợ cải thiện tình trạng "hàn thấp" ở tỳ vị – tình trạng thường gặp trong mùa hè nóng ẩm. Theo y học cổ truyền, yếu tố hàn và thấp có thể ảnh hưởng đến chức năng tiêu hóa, dẫn đến các biểu hiện như đầy bụng, ợ hơi, ăn kém, phân không khuôn hoặc cảm giác vị giác kém.

Việc sử dụng trà tía tô – vỏ quýt trong sinh hoạt hằng ngày có thể giúp hỗ trợ làm ấm tỳ vị, giảm cảm giác nặng bụng và cải thiện phần nào tình trạng chán ăn ở một số người. Thức uống này thường phù hợp với người có thói quen ngồi lâu, ít vận động hoặc dễ bị rối loạn tiêu hóa nhẹ trong điều kiện thời tiết ẩm nóng kéo dài.

1.3. Trà tía tô – táo đỏ: Hỗ trợ bồi dưỡng cơ thể

- Nguyên liệu:8 g lá tía tô khô, 4 quả táo đỏ, 800 ml nước.

- Cách làm: Rửa sạch táo đỏ, cắt đôi, bỏ hạt; đun táo đỏ với nước trong 6 phút; thêm tía tô, đun 3 phút rồi tắt bếp; ủ thêm 2 phút, uống khi còn ấm.

- Công dụng:Táo đỏ (đại táo) là vị dược liệu và thực phẩm thường được sử dụng trong y học cổ truyền, có tác dụng hỗ trợ bổ khí, dưỡng huyết và giúp cơ thể cảm thấy dễ chịu hơn. Khi kết hợp với lá tía tô có tính ấm nhẹ. Sự phối hợp này được cho là giúp hỗ trợ cân bằng cơ thể trong điều kiện "hàn thấp", đồng thời góp phần cải thiện tình trạng mệt mỏi, suy nhược nhẹ.

Theo y học cổ truyền, những người có biểu hiện khí huyết hư nhược thường dễ gặp các triệu chứng như sợ lạnh, mệt mỏi, tay chân yếu, sắc mặt nhợt hoặc thiếu sức sống. Trong trường hợp này, trà tía tô – táo đỏ được xem là thức uống hỗ trợ nhẹ nhàng, giúp cơ thể cảm thấy ấm hơn và dễ chịu hơn.

Loại trà này thường phù hợp với người thể trạng yếu, người cao tuổi hoặc người dễ mệt mỏi trong điều kiện thời tiết nóng ẩm kéo dài. Tuy nhiên, nên sử dụng với lượng vừa phải để phù hợp với thể trạng từng người.

4. Trà tía tô – hoắc hương: Hỗ trợ giảm cảm giác khó chịu do thời tiết ẩm

- Nguyên liệu:8g lá tía tô khô, 6g hoắc hương khô, 800 ml nước.

- Cách làm: Rửa nhanh nguyên liệu, để ráo; đun hoắc hương trong 4 phút; thêm tía tô, đun thêm 2 phút rồi tắt bếp; ủ 3 phút, dùng khi ấm hoặc nhiệt độ phòng.

- Công dụng:Hoắc hương là dược liệu thường được sử dụng trong y học cổ truyền vào mùa hè, với tác dụng hỗ trợ hóa thấp, giải biểu và điều hòa tiêu hóa, đặc biệt trong các trường hợp rối loạn tiêu hóa do thời tiết nóng ẩm. Khi kết hợp với lá tía tô, sự phối hợp này được cho là có tác dụng hỗ trợ giảm cảm giác khó chịu liên quan đến "thử thấp" (nắng nóng kèm độ ẩm cao), giúp cơ thể dễ chịu hơn trong điều kiện thời tiết oi bức hoặc mưa ẩm kéo dài.

Trà tía tô – hoắc hương thường được sử dụng như một thức uống hỗ trợ trong sinh hoạt hằng ngày, phù hợp trong mùa mưa hoặc những ngày thời tiết ẩm cao. Ngoài ra, đây cũng là lựa chọn tiện dụng khi đi lại, vận động ngoài trời hoặc trong các hoạt động mùa hè nhằm giúp cơ thể cảm thấy nhẹ nhàng và dễ chịu hơn.

2. Lưu ý khi sử dụng trà tía tô

- Các loại trà nêu trên chỉ mang tính chất hỗ trợ bổ sung trong chế độ ăn uống hằng ngày và không có tác dụng thay thế thuốc điều trị. Khi cơ thể xuất hiện các triệu chứng bất thường hoặc dấu hiệu bệnh lý, người dùng cần chủ động thăm khám tại cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị phù hợp.

- Trà tía tô có tính ấm, do đó không phù hợp sử dụng quá nhiều đối với người có cơ địa "nhiệt", thường xuyên gặp các biểu hiện như viêm họng, đau rát họng, khô miệng hoặc dễ bốc hỏa theo quan điểm y học cổ truyền. Nhóm đối tượng này nên cân nhắc khi sử dụng thường xuyên hoặc kéo dài.

- Về liều lượng, nên sử dụng ở mức vừa phải, khoảng 1–2 cốc mỗi ngày. Trà nên được pha và dùng trong ngày để đảm bảo chất lượng, không nên để qua đêm nhằm hạn chế nguy cơ biến đổi hương vị và giảm giá trị sử dụng.

- Đối với phụ nữ mang thai, phụ nữ đang cho con bú, trẻ nhỏ và người mắc bệnh mạn tính, việc sử dụng cần thận trọng hơn; tham khảo ý kiến nhân viên y tế hoặc điều chỉnh liều lượng phù hợp với thể trạng trước khi dùng thường xuyên.

Trà tía tô là một lựa chọn đồ uống đơn giản, dễ thực hiện tại nhà và có thể kết hợp với nhiều nguyên liệu quen thuộc có sẵn trong bếp. Khi thời tiết nóng ẩm kéo dài, những công thức này có thể hỗ trợ cải thiện cảm giác khó chịu liên quan đến tiêu hóa và sự thay đổi nhiệt – ẩm của cơ thể.