48 giờ cuối tuần ở làng chài Phước Hải và núi Minh Đạm

Bạn trẻ trekking núi Minh Đạm

1. 6 giờ sáng cuối tuần, dòng xe từ TP.HCM bắt đầu rời khỏi những cao ốc, nút giao và áp lực công việc để hướng về phía biển Đông Nam. Chỉ khoảng 2-3 giờ di chuyển, cảnh quan đã thay đổi hoàn toàn: Những con đường ven biển lộng gió, hàng phi lao chạy dài và dãy núi Minh Đạm hiện ra giữa nền trời xanh nhạt.

Không cao và hiểm trở như nhiều cung trekking chuyên nghiệp, núi Minh Đạm mang đến cảm giác vừa đủ cho những người muốn “trốn phố” trong ngắn ngày. Con đường leo núi len qua những tán rừng, những bậc đá phủ rêu và các điểm dừng nhìn xuống biển Long Hải - Phước Hải trải dài phía dưới. Giữa tiếng lá cây xào xạc và không khí mát lạnh của rừng, người ta dễ quên rằng chỉ vài giờ trước mình còn mắc kẹt giữa những dòng xe ken đặc ở TP.HCM.

Điều khiến Minh Đạm khác biệt nằm ở sự giao thoa giữa thiên nhiên và lịch sử. Trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, nơi đây từng là căn cứ cách mạng quan trọng của quân và dân Bà Rịa - Vũng Tàu. Hệ thống hang động như hang Quân y, hang Huyện ủy hay khu Quân giới đến nay vẫn còn được bảo tồn gần như nguyên vẹn.

Không ít du khách tìm đến đây không đơn thuần để leo núi mà để tìm cảm giác tách khỏi nhịp sống đô thị quá nhanh và quá ồn. Đứng giữa rừng cây, nhìn xuống biển xanh phía xa, cảm giác về thời gian dường như cũng chậm lại.

Núi Minh Đạm nhìn từ trên cao

Rời núi vào buổi trưa, chỉ mất thêm ít phút di chuyển là đã chạm đến làng chài Phước Hải - nơi mang một nhịp sống hoàn toàn khác. Nếu Minh Đạm là khoảng lặng của rừng thì Phước Hải lại là nhịp thở của biển. Buổi chiều ở làng chài bắt đầu nhộn nhịp khi ghe thuyền cập bến sau chuyến đánh bắt. Dọc bờ biển, những chiếc thuyền thúng nằm san sát, ngư dân thoăn thoắt chuyển từng sọt cá, tôm, mực vào bờ. Xa xa là những giàn cá khô đang được phơi dưới nắng biển.

Không khí lao động rộn ràng nhưng không xô bồ. Đó cũng là điều khiến nhiều người thích Phước Hải hơn những đô thị du lịch biển đã phát triển quá nhanh. Ở đây chưa có quá nhiều resort cao tầng, chưa có những dãy phố thương mại san sát hay các điểm check-in đông nghẹt người. Biển vẫn còn mùi của làng chài.

Chiều cuối tuần, khu vực quảng trường biển trở nên sôi động với lễ hội thả diều . Trên nền trời đầy gió, những cánh diều hình bạch tuộc, cá voi hay rồng biển chao lượn giữa tiếng reo hò của trẻ nhỏ và du khách. Nhưng chỉ cần rẽ khỏi quảng trường vài trăm mét, nhịp sống lại trở về với sự bình yên quen thuộc của một làng biển miền Đông Nam Bộ.

Hào sữa nướng phô mai - đặc sản ở Phước Hải

Các homestay ở Phước Hải phần lớn có quy mô nhỏ, thiết kế gần gũi thiên nhiên và nằm sát biển. Đây đang là mô hình được nhiều bạn trẻ lựa chọn cho các chuyến nghỉ dưỡng ngắn ngày nhờ chi phí hợp lý và không gian yên tĩnh.

Buổi tối, khu vực bờ kè sáng đèn với hàng chục quán hải sản bình dân. Không có nhiều bảng hiệu hào nhoáng hay không gian thiết kế cầu kỳ, du khách ngồi sát mép biển, nghe tiếng sóng và chờ những món ăn vừa được chế biến từ hải sản đánh bắt trong ngày. Hàu là món nổi tiếng nhất ở đây. Hàu Phước Hải béo, ngọt và được chế biến thành nhiều món. Cũng chính sự mộc mạc của không gian ăn uống lại trở thành trải nghiệm mà nhiều du khách thành thị tìm kiếm.

Sáng sớm hôm sau, khi mặt trời vừa nhô lên khỏi mặt biển, cả không gian Phước Hải được phủ bởi gam màu cam đỏ rực rỡ. Từng đoàn ghe cá nối nhau cập bến. Người chuyển cá, người kéo lưới, người ngồi phân loại hải sản ngay trên bờ cát. Không cần sân khấu hay dàn dựng, chính những khoảnh khắc đời thường ấy đang trở thành “tài sản du lịch” riêng của Phước Hải trong bối cảnh nhiều du khách ngày nay tìm kiếm trải nghiệm bản địa thay vì các điểm check-in đại trà.

Bình minh tại làng chài

2. Theo bà Phạm Thị Tuyết Trinh - Chủ tịch UBND xã Phước Hải, giá trị cốt lõi của địa phương không nằm ở những công trình nhân tạo mà ở cấu trúc không gian tự nhiên và văn hóa còn được bảo lưu tương đối trọn vẹn: Một làng chài vận hành đúng nghĩa, gắn với hệ sinh thái biển - núi liền kề hiếm thấy ở khu vực phía Đông TP.HCM. Chính sự liền mạch này tạo ra một trải nghiệm “hai trong một”: Buổi sáng xuống biển, chiều leo núi, tối quay về với nhịp sống làng chài - điều mà không nhiều điểm đến ven đô có thể cung cấp.

“Du khách đến đây không chỉ để tắm biển mà còn để sống trong nhịp sống của ngư dân, ăn hải sản vừa cập bến, đi bộ hoặc trekking lên núi Minh Đạm và tìm một trạng thái nghỉ ngơi đúng nghĩa”, bà Trinh cho biết thêm.

Theo ông Ngô Trần Hải An - một travel blogger nhiều kinh nghiệm với các điểm đến ven biển, sức hấp dẫn lớn nhất của Phước Hải hiện nay chính là trạng thái “chưa bị khai thác quá mức. Ở đây vẫn còn chợ cá hoạt động đúng nghĩa, vẫn còn những bờ kè, quán ăn nhỏ, những con đường ven biển không bị thương mại hóa dày đặc và đặc biệt là sự chân chất của người dân. Đây là thứ mà nhiều điểm du lịch biển đã đánh mất khi phát triển quá nhanh.

Bãi biển làng chài Phước Hải

Dù lượng khách tăng nhanh, đặc biệt vào cuối tuần và các kỳ nghỉ ngắn nhưng lãnh đạo địa phương cho biết, lượng khách tăng nhưng mức chi tiêu bình quân và thời gian lưu trú chưa tương xứng. Phần lớn du khách vẫn đi - về trong ngày hoặc chỉ ở lại một đêm, chi tiêu tập trung vào ăn uống, trong khi các dịch vụ trải nghiệm, giải trí và tiêu dùng bổ sung gần như chưa hình thành rõ nét.

Tuy nhiên, nếu chỉ dựa vào tài nguyên sẵn có, Phước Hải khó có thể trở thành một “điểm đến níu chân du khách ở lại lâu hơn” của TP.HCM. Muốn làm được điều đó, cần một chiến lược phát triển theo hướng “kéo dài trải nghiệm” và “tăng tầng tiêu dùng”.

Trước hết là bài toán hạ tầng và tổ chức không gian trải nghiệm. Việc nâng cấp kết nối không chỉ dừng ở đường lớn, mà cần tổ chức lại giao thông nội khu theo logic du lịch: Hình thành các tuyến shuttle bus cuối tuần kết nối các điểm chính (biển - chợ cá - núi Minh Đạm - khu lưu trú), xây dựng bản đồ trải nghiệm rõ ràng, phát triển các tuyến xe đạp ven biển, lối đi bộ có điểm dừng chân, điểm ngắm cảnh và check-in đồng bộ.

Làng chài Phước Hải nhìn từ trên cao

Thứ hai, phải nhanh chóng lấp khoảng trống của kinh tế ban đêm. Lãnh đạo địa phương cho biết đang có kế hoạch phát triển các mô hình như chợ hải sản đêm, phố ẩm thực ven biển, không gian âm nhạc ngoài trời, tour câu mực, trải nghiệm đánh bắt ban đêm hay các hoạt động văn hóa bản địa bài bản, có lịch trình cố định. Địa phương kỳ vọng khi đêm trở thành một phần của trải nghiệm, thời gian lưu trú sẽ tự nhiên kéo dài thêm ít nhất 6-12 giờ.

Thứ ba, phát triển hệ sinh thái lưu trú theo hướng có tổ chức, thay vì manh mún. Homestay và du lịch cộng đồng là hướng đi phù hợp, nhưng phải có tiêu chuẩn chung về dịch vụ, vệ sinh, an toàn và đặc biệt là câu chuyện trải nghiệm. Một homestay không chỉ là chỗ ngủ, mà phải là nơi du khách “sống cùng” - cùng đi chợ cá sáng sớm, cùng nấu ăn, cùng nghe kể chuyện làng biển. Khi trải nghiệm có chiều sâu, giá trị chi trả cũng sẽ cao hơn.

Thứ tư, cần bổ sung các sản phẩm tiêu dùng mang tính “mua về” - yếu tố còn rất yếu hiện nay. Hải sản tươi là lợi thế, nhưng chưa đủ. Cần phát triển các dòng sản phẩm chế biến, đặc sản địa phương, quà tặng gắn với câu chuyện làng chài, từ đó tạo thêm một lớp chi tiêu mới ngoài ăn uống và lưu trú.