5 nguy cơ có thể làm chao đảo kinh tế toàn cầu trong năm 2027

Từ nguy cơ bong bóng AI vỡ, lạm phát dai dẳng đến bất ổn địa chính trị và áp lực nợ công, kinh tế toàn cầu có thể đối mặt với 5 rủi ro lớn trong năm 2027, đe dọa triển vọng tăng trưởng và làm đảo lộn lộ trình lãi suất của các ngân hàng trung ương.

Bong bóng AI vỡ, thị trường chứng khoán Mỹ lao dốc

Một trong những rủi ro đáng chú ý là thị trường chứng khoán Mỹ điều chỉnh mạnh nếu nhu cầu AI không đạt kỳ vọng. Việc doanh nghiệp ứng dụng công nghệ này chậm hơn dự kiến, sự xuất hiện của các mô hình AI giá rẻ và chi phí đầu tư đắt đỏ có thể khiến các tập đoàn lớn xem xét lại kế hoạch mở rộng.

Tình trạng dư thừa năng lực sản xuất, chi phí tài chính cao và hiệu quả đầu tư thấp cũng có nguy cơ gây sức ép lên toàn ngành, không chỉ giới hạn ở các công ty công nghệ hay nhà vận hành trung tâm dữ liệu.

Ảnh minh họa: WFO.

Ảnh minh họa: WFO.

Rủi ro này đặc biệt đáng lo ngại đối với kinh tế Mỹ, bởi AI được cho là đóng góp khoảng một phần ba tăng trưởng của nước này trong năm 2026. Nếu thị trường chứng khoán giảm thêm 30%, khoảng 24.500 tỷ USD tài sản hộ gia đình có thể bị xóa sổ theo ước tính dựa trên quy mô thị trường hiện tại.

Tác động có thể tập trung ở nhóm người tiêu dùng thu nhập cao, vốn nắm giữ phần lớn tài sản tài chính và đóng vai trò quan trọng trong chi tiêu. Trong khi đó, đầu tư vào trung tâm dữ liệu và hạ tầng AI có thể suy giảm, còn điều kiện tín dụng thắt chặt sẽ gây khó khăn cho cả những doanh nghiệp ngoài lĩnh vực công nghệ.

Dù vậy, kịch bản này không nhất thiết dẫn đến một cuộc khủng hoảng như năm 2008, bởi bảng cân đối kế toán của hộ gia đình và doanh nghiệp hiện lành mạnh hơn. Nếu thị trường lao dốc, Fed có thể phải cắt giảm lãi suất mạnh hơn, khiến chu kỳ thắt chặt tiền tệ kết thúc sớm.

Lạm phát dai dẳng cản trở kế hoạch giảm lãi suất

Một rủi ro khác là tác động vòng hai từ cú sốc năng lượng khiến lạm phát lõi tại châu Âu và nhiều nền kinh tế tiếp tục cao hơn mục tiêu trong năm 2027.

Dù doanh nghiệp đã tăng khả năng chống chịu sau những cú sốc kể từ năm 2022 thông qua phòng ngừa rủi ro và đa dạng hóa chuỗi cung ứng, khả năng này có thể suy yếu nếu khủng hoảng kéo dài. Giá khí đốt tăng mạnh cũng khiến áp lực không còn giới hạn ở thị trường dầu mỏ, mà có thể lan sang giá thực phẩm và dịch vụ.

Lạm phát giá thực phẩm là nỗi lo lớn của nhiều người dân. Ảnh: WSJ.

Lạm phát giá thực phẩm là nỗi lo lớn của nhiều người dân. Ảnh: WSJ.

Thị trường lao động khan hiếm là yếu tố làm gia tăng rủi ro. Nguồn cung lao động hạn chế trong khi nhu cầu tuyển dụng tăng có thể giúp người lao động có vị thế thương lượng tốt hơn, thúc đẩy tiền lương và chi phí dịch vụ đi lên.

Ngoài ra, căng thẳng kéo dài tại Trung Đông có thể đẩy giá dầu lên 130 USD/thùng hoặc cao hơn trong mùa đông. Các chính phủ cũng có thể tăng hỗ trợ cho hộ gia đình và doanh nghiệp để giảm tác động của chi phí năng lượng. Tuy nhiên, những biện pháp này có nguy cơ làm tăng áp lực tài khóa và lạm phát trong trung hạn.

Nếu các yếu tố trên cùng xuất hiện, lạm phát lõi có thể duy trì ở mức cao trong năm 2027, buộc ngân hàng trung ương phải trì hoãn kế hoạch giảm lãi suất hoặc thậm chí tăng lãi suất trở lại.

Thời tiết cực đoan và sự cố hạ tầng đe dọa chuỗi cung ứng

Hiện tượng El Niño, nếu diễn biến đặc biệt nghiêm trọng, có thể làm giảm sản lượng nông nghiệp và đẩy giá nhiều mặt hàng lên cao. Mực nước thấp tại kênh đào Panama cũng có thể gây trở ngại cho vận tải biển, kéo dài thời gian giao hàng và làm tăng chi phí chuỗi cung ứng.

Nếu những cú sốc này xảy ra cùng với giá năng lượng cao, lạm phát chung tại châu Âu có thể duy trì quanh mức 4% đến năm 2028.

Một nguy cơ khác là sự cố nghiêm trọng tại hạ tầng thiết yếu, chẳng hạn như tấn công mạng hoặc lỗi kỹ thuật khiến hệ thống điện, thanh toán, thông tin liên lạc và dịch vụ đám mây bị gián đoạn trên diện rộng.

Những sự cố kéo dài hoặc tái diễn có thể làm gián đoạn hoạt động kinh doanh, suy giảm niềm tin và buộc doanh nghiệp tăng chi cho hệ thống dự phòng, an ninh mạng và đa dạng hóa chuỗi cung ứng. Hệ quả là tăng trưởng chậm lại trong khi chi phí sản xuất tăng, tạo thêm thách thức cho chính sách tiền tệ.

Hòa dịu địa chính trị có thể kéo giá năng lượng đi xuống

Ở chiều ngược lại, căng thẳng tại Ukraine và Trung Đông giảm nhanh hơn dự kiến có thể tạo cú hích tích cực cho kinh tế toàn cầu.

Theo kịch bản này, Mỹ thúc đẩy thỏa thuận chấm dứt xung đột Ukraine, trong đó Kyiv có thể chấp nhận một số nhượng bộ về lãnh thổ để đổi lấy bảo đảm an ninh, còn Moscow được đề nghị nới lỏng dần các lệnh trừng phạt và nối lại hợp tác kinh tế.

Quan hệ Mỹ - Nga cải thiện cũng có thể tạo điều kiện cho các nỗ lực ngoại giao tại Trung Đông, bao gồm thúc đẩy giải pháp đàm phán với Iran và các cam kết kiểm soát hạt nhân chặt chẽ hơn.

Nếu căng thẳng hạ nhiệt, rủi ro gián đoạn nguồn cung năng lượng và vận tải biển sẽ giảm. Giá dầu, dầu diesel và khí đốt tại châu Âu có thể đi xuống nhờ phí bảo hiểm rủi ro thấp hơn và nguồn cung được cải thiện.

 Dầu mỏ giữ vai trò huyết mạch của kinh tế toàn cầu, tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất, vận tải, giá năng lượng và lạm phát trên toàn thế giới. Ảnh: Oilprice.

Dầu mỏ giữ vai trò huyết mạch của kinh tế toàn cầu, tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất, vận tải, giá năng lượng và lạm phát trên toàn thế giới. Ảnh: Oilprice.

Lạm phát có thể vẫn cao trong quý I do những áp lực tích tụ từ trước, nhưng sau đó giảm xuống dưới 2% vào mùa hè tại Mỹ và châu Âu. Khi đó, các ngân hàng trung ương có thể đẩy nhanh tiến trình cắt giảm lãi suất.

Thị trường trái phiếu biến động, áp lực tài khóa gia tăng

Rủi ro cuối cùng đến từ khả năng lợi suất trái phiếu chính phủ tiếp tục tăng. Nhóm chiến lược lãi suất dự báo lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm có thể chạm 6% nếu tăng trưởng kinh tế tăng tốc lên 3-4%, thâm hụt ngân sách trầm trọng hơn hoặc lạm phát không hạ nhiệt.

Lãi suất cao kéo dài sẽ làm tăng chi phí vốn của doanh nghiệp, đặc biệt là các công ty AI sử dụng đòn bẩy tài chính lớn. Tại châu Âu, lợi suất trái phiếu tăng có thể làm trầm trọng thêm lo ngại về nợ công, trong khi các chính phủ gặp khó khăn hơn khi phải cân đối ngân sách và duy trì hỗ trợ kinh tế.

Pháp là một trong những điểm nóng đáng chú ý. Chênh lệch lợi suất trái phiếu nước này có nguy cơ vượt 200 điểm cơ bản và lan sang các thị trường khác, trong đó có Italy. Áp lực chính trị trước các cuộc bầu cử cũng khiến việc triển khai các biện pháp thắt chặt ngân sách trở nên khó khăn.

Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) sẽ phải cân bằng giữa ổn định thị trường trái phiếu và kiểm soát lạm phát. Nếu nguy cơ lây lan gia tăng, cơ quan này có thể cân nhắc điều chỉnh chính sách tiền tệ hoặc chấm dứt chương trình thắt chặt định lượng.

Nhìn chung, những rủi ro trên cho thấy kinh tế toàn cầu năm 2027 có thể chịu sức ép đồng thời từ công nghệ, năng lượng, chuỗi cung ứng và thị trường tài chính. Tùy diễn biến thực tế, các cú sốc này có thể khiến tăng trưởng suy yếu, lạm phát kéo dài và lộ trình giảm lãi suất của các ngân hàng trung ương bị đảo lộn.

Lê Na (Theo HSNW)

Nguồn Công Luận: https://congluan.vn/5-nguy-co-co-the-lam-chao-dao-kinh-te-toan-cau-trong-nam-2027-post368087.html