50 năm thành phố mang tên Bác: Vươn mình từ những công trình biểu tượng

Hàng loạt công trình hạ tầng chiến lược đang mở rộng không gian phát triển, tạo động lực để TPHCM bứt phá trong kỷ nguyên mới. Ảnh: H.Phúc

Những công trình mở ra không gian phát triển mới

Hành trình phát triển của TPHCM trong 50 năm qua thể hiện rõ nét qua những công trình hạ tầng đã làm thay đổi bản đồ đô thị thành phố. Sau giải phóng, khu Nam thành phố vốn còn là vùng đất thấp, ngập nước; vùng đất Thủ Thiêm khi đó chủ yếu được kết nối với trung tâm bằng những chuyến phà qua sông Sài Gòn thì ngày nay, các khu vực này đã được quy hoạch thành cực tăng trưởng mới của thành phố và cả nước.

Một trong những dấu mốc quan trọng là đại lộ Nguyễn Văn Linh tại khu Nam thành phố. Tuyến đường lịch sử này là tâm tư của nhiều thế hệ lãnh đạo, trong đó có dấu ấn của cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt. Tuyến đại lộ có chiều dài gần 18 km không chỉ mở lối kết nối trung tâm với khu Nam mà còn tạo “trục xương sống” cho sự hình thành Khu đô thị Phú Mỹ Hưng - mô hình đô thị hiện đại đầu tiên của cả nước. Từ vùng đất bãi bồi, ngày nay hàng loạt khu dân cư, trung tâm thương mại, bệnh viện, trường học và dịch vụ hiện đại đã lần lượt xuất hiện, tạo nên diện mạo hoàn toàn khác cho phía Nam thành phố.

Ở phía Đông thành phố, hành trình vượt sông đã mở ra một chương phát triển mới. Trong đó, Đại lộ Võ Văn Kiệt - Mai Chí Thọ cùng hầm vượt sông Sài Gòn (còn gọi hầm Thủ Thiêm) được đưa vào khai thác năm 2011 không chỉ giải quyết bài toán giao thông xuyên tâm mà còn mở cánh cửa kết nối trung tâm với Khu đô thị mới Thủ Thiêm. Sau đó, các cầu Phú Mỹ, cầu Ba Son và hệ thống cầu Thủ Thiêm tiếp tục hoàn thiện mạng lưới giao thông đa phương thức, kết nối khu Đông với trung tâm thành phố, đồng thời biến khu vực này trở thành cực tăng trưởng mới về tài chính, thương mại và đổi mới sáng tạo.

Một dấu mốc khác đánh dấu bước chuyển của giao thông đô thị là tuyến Metro số 1 Bến Thành - Suối Tiên chính thức vận hành cuối năm 2024. Tuyến đường sắt đô thị đầu tiên của thành phố đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân, đặt nền móng cho mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD), định hình cách phát triển mới cho các khu vực dọc tuyến.

Một góc Khu đô thị mới Thủ Thiêm, TPHCM ngày nay. Ảnh: H.Phúc

Song hành với các dự án giao thông là những công trình cải thiện chất lượng sống. Từ dòng kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè từng ô nhiễm nặng, hơn 7.000 hộ dân được di dời để thực hiện dự án chỉnh trang, hình thành không gian xanh, đường ven kênh và hệ thống hạ tầng đồng bộ. Tiếp đó là các dự án cải tạo kênh Tân Hóa - Lò Gốm, Tàu Hủ - Bến Nghé, Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên hay Rạch Xuyên Tâm đang từng bước trả lại diện mạo mới cho nhiều khu vực nội đô của TPHCM. Đây là những công trình góp phần giảm ùn tắc, cải thiện môi trường, tạo ra dư địa phát triển mới, đưa thành phố từng bước mở rộng từ một đô thị ven sông thành đô thị hướng biển, hướng tới vai trò trung tâm tài chính, logistics và đổi mới sáng tạo của khu vực.

Khởi động những công trình của tương lai

Đúng dịp kỷ niệm 50 năm thành phố mang tên Bác, TPHCM đánh dấu thêm một cột mốc mới về hạ tầng khi đồng loạt khởi công 8 công trình, dự án trọng điểm với tổng vốn đầu tư gần 9,6 tỷ USD. Đây là những dự án hạ tầng quy mô lớn, thể hiện tầm nhìn phát triển của siêu đô thị tầm nhìn năm 2050 sau khi mở rộng không gian trên cơ sở hợp nhất TPHCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu.

Trong số này, Công viên văn hóa Bến Nhà Rồng - Khánh Hội cùng hệ thống cây xanh công cộng ven sông Sài Gòn được xem là dự án mang nhiều ý nghĩa lịch sử và văn hóa. Trên diện tích hơn 73 ha, dự án sẽ kết hợp bảo tồn di sản Bến Nhà Rồng, chỉnh trang khu vực Khánh Hội, mở rộng đường Nguyễn Tất Thành, xây dựng công viên ven sông, bãi đỗ xe ngầm, hầm chui, cầu đi bộ và không gian công cộng hiện đại, góp phần tái thiết cửa ngõ phía Nam trung tâm thành phố.

Ở tầm liên kết vùng, tuyến cao tốc đô thị Hồ Tràm - Cảng hàng không quốc tế Long Thành dài khoảng 42 km và tuyến đường vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu dài khoảng 14 km được kỳ vọng tạo bước đột phá về kết nối giữa trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước với không gian biển, cảng và sân bay quốc tế. Khi hoàn thành, các dự án này sẽ rút ngắn thời gian di chuyển, thúc đẩy phát triển du lịch, dịch vụ, logistics và kinh tế biển. Song song đó, dự án cảng tổng hợp và container Cái Mép Hạ giai đoạn 1 với công suất thiết kế 10,8 triệu TEU mỗi năm hướng đến mục tiêu xây dựng trung tâm trung chuyển container quốc tế, trong khi cầu đường Bình Tiên, cao tốc TPHCM - Mộc Bài cùng các nút giao kết nối cao tốc Bến Lức - Long Thành tiếp tục hoàn thiện mạng lưới giao thông liên vùng.

Từ những đại lộ mở đất 50 năm qua, cho đến các công trình vươn tầm khu vực hôm nay, dòng chảy phát triển hạ tầng đô thị của TPHCM đã bước sang kỷ nguyên vươn mình mạnh mẽ. Những dự án vừa khởi công trước mắt sẽ giải quyết yêu cầu kết nối, đồng thời mở thêm không gian phát triển cho một đô thị đang hướng tới vai trò trung tâm kinh tế, tài chính và logistics của Đông Nam Á.

An sinh đồng hành cùng sự phát triển

Nếu những cây cầu, đại lộ hay cảng biển mở rộng không gian phát triển mới thì các dự án nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê lại đang phản ánh một mục tiêu khác mà TPHCM đang theo đuổi: tăng trưởng phải song hành cùng với nâng cao chất lượng sống của người dân.

Đại công trường khu Đông TPHCM nhìn về trung tâm thành phố - nơi được định hình trở thành trung tâm tài chính, khoa học công nghệ của cả nước và khu vực. Ảnh: H.Phúc

Trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 50 năm thành phố mang tên Bác, việc khởi công 4 dự án nhà ở xã hội với gần 6.300 căn hộ đã trở thành một dấu ấn đáng chú ý. Không chỉ bổ sung nguồn cung cho người thu nhập thấp, các dự án còn dành khoảng 1.000 căn để cho thuê, góp phần từng bước hình thành thị trường nhà ở cho thuê phù hợp với nhu cầu của công nhân và người lao động. Theo kế hoạch, đây mới là bước khởi đầu trong chương trình phát triển nhà ở xã hội quy mô lớn của thành phố. Từ đầu năm 2026 đến nay, TPHCM đã khởi công chín dự án với gần 11.000 căn hộ, trong khi đó toàn thành phố hiện có 19 dự án đang triển khai với quy mô khoảng 19.000 căn. Đáng chú ý, thành phố hướng tới mục tiêu hoàn thành khoảng 73.800 căn trong giai đoạn 2026-2027. Đó cũng là bước đi cần thiết để hiện thực hóa chỉ tiêu Chính phủ giao TPHCM phát triển 199.400 căn nhà ở xã hội đến năm 2030, trong đó riêng giai đoạn 2026-2030 phải hoàn thành hơn 181.000 căn, là mức cao nhất cả nước.

Bên cạnh nhà ở để bán, thành phố bắt đầu dành sự quan tâm lớn hơn đến nhà ở cho thuê. Đây được xem là lời giải phù hợp với đặc điểm của một đô thị có hàng triệu lao động nhập cư, nơi không phải ai cũng có khả năng sở hữu nhà nhưng đều cần một nơi ở ổn định, an toàn để yên tâm làm việc và gắn bó lâu dài. Song song với chương trình phát triển nhà ở, nhiều công trình an sinh khác cũng được triển khai đồng loạt. Trong dịp kỷ niệm 50 năm thành phố mang tên Bác, hệ thống MTTQ Việt Nam TPHCM đăng ký thực hiện 331 công trình, phần việc hướng về cộng đồng; khoảng 50.000 căn nhà ở xã hội dành cho công nhân, người lao động; đồng thời triển khai nhiều chương trình chăm sóc sức khỏe và phúc lợi cho lực lượng lao động.

Đoàn đại biểu TPHCM dâng hoa tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh

Nhân kỷ niệm 50 năm ngày Thành phố Sài Gòn-Gia Định chính thức mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2/7/1976-2/7/2026), sáng 1/7, Đoàn đại biểu Thành ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban Nhân dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TPHCM do Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang làm Trưởng đoàn đã đến dâng hoa tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Công viên Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh (phố đi bộ Nguyễn Huệ, phường Sài Gòn).

Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang cùng Đoàn đại biểu chụp ảnh lưu niệm bên tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh tại phố đi bộ Nguyễn Huệ, phường Sài Gòn. Ảnh: TTXVN

Trong không khí trang nghiêm, Đoàn đại biểu đã thành kính dâng hoa và dành một phút mặc niệm tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh - Lãnh tụ thiên tài của Đảng và dân tộc, Anh hùng giải phóng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới; bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với công lao to lớn của Người trong sự nghiệp đấu tranh giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước và xây dựng, phát triển.

Trước anh linh Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thành phố nguyện tiếp tục phát huy truyền thống đoàn kết, năng động, sáng tạo; xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý; thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội, xây dựng TPHCM văn minh, hiện đại, nghĩa tình, giữ vững vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước.

Lễ dâng hoa là hoạt động mở đầu chuỗi sự kiện kỷ niệm 50 năm ngày Thành phố Sài Gòn-Gia Định chính thức mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, thể hiện lòng thành kính, tri ân sâu sắc đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh và khẳng định quyết tâm của Đảng bộ, chính quyền, quân và dân thành phố trong sự nghiệp xây dựng, phát triển thành phố mang tên Bác Hồ kính yêu.

T.K

50 năm cụ thể hóa vai trò “đầu tàu”

Phó Chủ tịch UBND TPHCM Hoàng Nguyên Dinh.

Đây là lời khẳng định của Phó Chủ tịch UBND TPHCM Hoàng Nguyên Dinh tại lễ khởi công đồng loạt 8 dự án trọng điểm kỷ niệm 50 năm thành phố mang tên Bác ngày 1/7/2026. Ông Hoàng Nguyên Dinh khẳng định việc đồng loạt triển khai loạt dự án trọng điểm, với tổng vốn đầu tư gần 253.000 tỉ đồng là bước cụ thể hóa trách nhiệm của đô thị “đầu tàu” bằng những công trình có tầm nhìn phát triển lâu dài và bền vững. Đây là những “lát cắt chiến lược” trong bức tranh hạ tầng tổng thể, tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng bứt phá của thành phố trong giai đoạn mới. Phó Chủ tịch UBND TPHCM đề nghị các sở, ngành và chính quyền địa phương có dự án phải nâng cao tinh thần trách nhiệm, chủ động tháo gỡ vướng mắc về quy hoạch, giải phóng mặt bằng, di dời hạ tầng kỹ thuật và nguồn vật liệu xây dựng để đảm bảo tiến độ các dự án. Lãnh đạo TPHCM cũng nhấn mạnh, cùng với đột phá hạ tầng giao thông, thành phố đã khởi công nhiều dự án nhà ở xã hội trong năm nay, để thể hiện quyết tâm thực hiện các chính sách an sinh, chăm lo thiết thực vấn đề nhà ở cho người dân, tiếp tục khẳng định vai trò “đầu tàu” kinh tế cả nước.