6 hoạt động thể chất giúp trẻ rèn khả năng tập trung

Khả năng tập trung của trẻ chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, trong đó có giấc ngủ, môi trường học tập, sức khỏe tinh thần và mức độ vận động. Thay vì yêu cầu trẻ ngồi yên trong thời gian dài, cha mẹ có thể kết hợp những khoảng vận động phù hợp với lứa tuổi trong ngày.

WHO khuyến nghị trẻ từ 5 - 17 tuổi duy trì trung bình ít nhất 60 phút vận động cường độ vừa đến mạnh mỗi ngày. Thói quen này không chỉ hỗ trợ phát triển thể lực mà còn góp phần nâng cao sức khỏe tinh thần, khả năng chú ý, trí nhớ và một số chức năng nhận thức.

1. Nhảy dây tăng khả năng tập trung

Nhảy dây là hoạt động đơn giản, đòi hỏi trẻ phối hợp đồng thời tay, chân và mắt để duy trì nhịp điệu. Quá trình này yêu cầu trẻ chú ý đến động tác, thời điểm bật nhảy và vị trí của dây. Bên cạnh việc tăng cường vận động aerobic, nhảy dây còn góp phần rèn luyện khả năng phối hợp và thăng bằng, tăng khả năng tập trung ở trẻ. Cha mẹ có thể bắt đầu bằng những khoảng thời gian ngắn, phù hợp với thể lực và kỹ năng của trẻ, sau đó tăng dần khi trẻ đã quen.

Lưu ý: Không nên đặt mục tiêu trẻ phải tập liên tục trong một khoảng thời gian cố định. Hoạt động thể chất có thể được chia thành nhiều lần trong ngày.

Nhảy dây - hoạt động thể chất giúp trẻ rèn khả năng tập trung ở trẻ. (Ảnh AI).

2. Trò chơi vận động mô phỏng động vật

Đi bộ như gấu, bò như cua, nhảy như ếch hoặc di chuyển như vịt... là những trò chơi vận động có thể tạo hứng thú cho trẻ. Các động tác này yêu cầu trẻ ghi nhớ hướng dẫn, kiểm soát tư thế và phối hợp nhiều nhóm cơ. Vì vậy, đây không chỉ là hoạt động thể chất mà còn cần trẻ có khả năng tập trung, quan sát thực hiện đúng kiểu vận động được yêu cầu.

Cha mẹ có thể biến hoạt động thành trò chơi bằng cách yêu cầu trẻ thay đổi động tác theo hiệu lệnh hoặc ghi nhớ một chuỗi động tác ngắn.

3. Yoga phù hợp với trẻ

Yoga dành cho trẻ thường bao gồm các tư thế đơn giản, động tác kéo giãn và những hoạt động chú ý đến hơi thở. Một số tư thế như cây, núi, bướm hoặc em bé có thể được lựa chọn tùy độ tuổi và khả năng của trẻ.

Việc giữ một tư thế trong thời gian ngắn đòi hỏi trẻ chú ý đến cơ thể và thực hiện theo hướng dẫn. Đây có thể là một hình thức vận động nhẹ nhàng giúp trẻ rèn khả năng kiểm soát cơ thể và duy trì sự chú ý. Tuy nhiên, không nên ép trẻ giữ tư thế quá lâu hoặc thực hiện những động tác khó. Trẻ cần được hướng dẫn đúng kỹ thuật và ưu tiên sự thoải mái, an toàn.

4. Các trò chơi rèn thăng bằng

Đứng bằng một chân, đi theo đường thẳng với gót chân chạm mũi chân hoặc thực hiện các trò chơi giữ thăng bằng đơn giản là những hoạt động dễ tổ chức tại nhà. Để duy trì thăng bằng, trẻ phải chú ý đến vị trí bàn chân, tư thế thân người và sự thay đổi của cơ thể. Những hoạt động này có thể giúp rèn luyện khả năng phối hợp vận động và nhận thức về cơ thể.

Với trẻ nhỏ, cha mẹ nên lựa chọn mặt sàn bằng phẳng, không trơn trượt và luôn quan sát khi trẻ thực hiện. Không nhất thiết phải sử dụng xà hoặc dụng cụ thăng bằng cao so với mặt đất vì có thể làm tăng nguy cơ té ngã.

5. Nhảy múa và trò chơi "làm theo người dẫn đầu"

Nhảy múa hoặc trò chơi bắt chước người dẫn đầu kết hợp vận động với khả năng quan sát, ghi nhớ và thực hiện theo hướng dẫn. Chẳng hạn, người lớn thực hiện một chuỗi động tác đơn giản, sau đó yêu cầu trẻ quan sát và lặp lại theo đúng thứ tự. Khi trò chơi trở nên quen thuộc, có thể tăng dần số lượng động tác hoặc thay đổi trình tự.

Những hoạt động có sự kết hợp giữa vận động và yêu cầu nhận thức đang được quan tâm trong nghiên cứu về chức năng điều hành ở trẻ. Một số tổng quan hệ thống và phân tích gộp gần đây cho thấy hoạt động thể chất có yếu tố nhận thức có thể hỗ trợ một số khía cạnh của chức năng điều hành, mặc dù hiệu quả còn phụ thuộc vào loại hoạt động, thời lượng và đặc điểm của trẻ.

6. Trò chơi với bóng và ném mục tiêu

Bắt bóng, ném bóng, rê bóng, nảy bóng hoặc ném túi đậu vào mục tiêu đều là những hoạt động yêu cầu trẻ quan sát, ước lượng khoảng cách và phản ứng với chuyển động. Các trò chơi này đồng thời rèn luyện phối hợp tay – mắt, khả năng phản ứng và kỹ năng vận động. 

Một phân tích gộp các thử nghiệm ngẫu nhiên ở trẻ em và thanh thiếu niên cũng ghi nhận trò chơi với bóng có tiềm năng cải thiện một số khía cạnh của chức năng điều hành. Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu không có nghĩa một trò chơi bóng cụ thể sẽ làm trẻ tập trung hơn ngay lập tức.

Cha mẹ có thể cho trẻ chơi bắt bóng cùng người thân, ném bóng vào rổ hoặc ném túi đậu vào xô. Nên lựa chọn bóng mềm, kích thước phù hợp và không gian đủ an toàn.

Một số lưu ý

Lợi ích đối với nhận thức đến từ hoạt động thể chất nói chung và có thể được tăng cường khi trẻ tham gia những hoạt động vừa vận động vừa phải quan sát, ghi nhớ, phản ứng hoặc tuân theo quy tắc. Với trẻ 5 - 17 tuổi, WHO khuyến nghị trung bình ít nhất 60 phút hoạt động thể chất cường độ vừa đến mạnh mỗi ngày, phần lớn nên là hoạt động aerobic. Các hoạt động cường độ mạnh và hoạt động tăng cường cơ, xương nên được thực hiện ít nhất 3 ngày mỗi tuần.

Vì vậy, cha mẹ không nhất thiết phải biến việc vận động thành một "buổi tập" nghiêm túc. Đi bộ, chạy nhảy, đạp xe, chơi bóng, nhảy múa hoặc các trò chơi vận động đều có thể được tính vào hoạt động thể chất hằng ngày; quan trọng là lựa chọn hoạt động phù hợp với độ tuổi, khả năng và sở thích của trẻ, tạo cảm giác vui vẻ thay vì gây áp lực.

Nếu trẻ thường xuyên gặp khó khăn trong việc chú ý, khả năng tập trung, ảnh hưởng rõ rệt đến học tập, sinh hoạt hoặc các mối quan hệ, cha mẹ không nên chỉ dựa vào việc cho trẻ tập thể dục. Khó khăn về chú ý có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân và cần được đánh giá phù hợp khi kéo dài hoặc gây ảnh hưởng đáng kể đến cuộc sống của trẻ.