6 năm EVFTA, thương mại Việt Nam - EU đạt gần 384 tỷ USD

Doanh nghiệp hưởng lợi rõ nét từ EVFTA

Ngày 1/8/2026 đánh dấu tròn 6 năm Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) chính thức có hiệu lực. Sau 6 năm triển khai, hiệp định không chỉ thúc đẩy tăng trưởng thương mại mà còn góp phần tái định hình quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EU).

Theo số liệu của Cục Hải quan Việt Nam và Cục Thống kê quốc gia, tổng kim ngạch thương mại song phương Việt Nam - EU đã vượt 900 tỷ USD trong giai đoạn từ năm 1995 đến hết tháng 6/2026. Đáng chú ý, riêng 6 năm thực thi EVFTA đã đóng góp 383,8 tỷ USD, tương đương 42,6% tổng kim ngạch thương mại của hơn ba thập kỷ.

Chủ tịch EuroCham Bruno Jaspaert nhận định, gần một nửa giá trị thương mại Việt Nam - EU trong suốt 30 năm qua được tạo ra dưới khuôn khổ EVFTA. Điều này cho thấy tốc độ hội nhập thương mại đã tăng mạnh ngay sau khi các rào cản tiếp cận thị trường được dỡ bỏ.

Theo ông Bruno Jaspaert, EVFTA không chỉ thúc đẩy dòng chảy thương mại mà còn củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp, đưa Việt Nam trở thành một trong những "neo kinh tế" quan trọng của châu Âu tại châu Á.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch thương mại song phương đạt 41,4 tỷ USD. Việt Nam xuất khẩu sang EU 31,8 tỷ USD, nhập khẩu 9,7 tỷ USD, ghi nhận mức xuất siêu khoảng 22 tỷ USD - cao hơn mức thặng dư của cả năm 2019, thời điểm trước khi EVFTA có hiệu lực.

Gần một nửa giá trị thương mại Việt Nam - EU trong suốt 30 năm qua được tạo ra dưới khuôn khổ EVFTA.

Theo Phó Chủ tịch EuroCham Jean-Jacques Bouflet, quan hệ thương mại giữa hai bên mang tính bổ trợ nhiều hơn là cạnh tranh. Trong đó, công nghệ cao, máy móc và dược phẩm từ châu Âu góp phần nâng cao năng suất, hiện đại hóa nền công nghiệp Việt Nam. Ngược lại, các mặt hàng điện tử, dệt may, da giày, đồ gỗ, nông sản của Việt Nam đang trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng và thị trường tiêu dùng của châu Âu.

Tuy nhiên, dư địa hợp tác vẫn còn rất lớn. Hiện EU chiếm khoảng 12% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam nhưng chỉ chiếm khoảng 4% kim ngạch nhập khẩu. EuroCham khuyến nghị Việt Nam tăng cường nhập khẩu công nghệ và thiết bị giá trị cao từ châu Âu nhằm phục vụ quá trình hiện đại hóa sản xuất, đồng thời góp phần cân bằng hơn cán cân thương mại song phương.

Hiệu quả của EVFTA cũng được phản ánh qua niềm tin ngày càng lớn của doanh nghiệp châu Âu đối với thị trường Việt Nam.

Theo Chỉ số Niềm tin Kinh doanh (BCI) quý II/2026 của EuroCham, 55% doanh nghiệp châu Âu coi Việt Nam là thị trường trọng điểm hoặc trung tâm hoạt động cốt lõi, trong khi 22% xem Việt Nam là mắt xích quan trọng trong chiến lược phát triển khu vực.

Đối với các doanh nghiệp tham gia thương mại song phương, khoảng một nửa đang hưởng lợi trực tiếp từ các ưu đãi thuế quan của EVFTA. Trong đó, 33% áp dụng ưu đãi thuế cho ít nhất 20% kim ngạch thương mại và gần 20% áp dụng cho hơn một nửa lượng hàng hóa giao dịch.

Đáng chú ý, 66% doanh nghiệp ghi nhận lợi ích tài chính rõ rệt từ EVFTA. Phần lớn tiết kiệm được 5-15% chi phí, trong khi 11% doanh nghiệp tiết kiệm trên 30%.

Theo một doanh nghiệp nhập khẩu châu Âu tham gia khảo sát, hơn 80% hoạt động thương mại giữa doanh nghiệp với Việt Nam hiện được hưởng ưu đãi thuế quan. Nhờ đó, giá bán tại thị trường Việt Nam giảm từ 5-15%, giúp nâng cao sức cạnh tranh và mở rộng thị phần.

EuroCham cũng cho biết việc doanh nghiệp tận dụng EVFTA ngày càng hiệu quả đang tạo động lực tăng trưởng cho các ngành logistics, vận tải, kho bãi và dịch vụ phân phối.

Gỡ điểm nghẽn để tận dụng tốt hơn EVFTA

Bước sang năm thứ 7 thực thi EVFTA, EU đã hoàn tất lộ trình xóa bỏ thuế quan đối với 99% dòng thuế dành cho hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam, mở ra dư địa lớn hơn cho doanh nghiệp tiếp cận thị trường châu Âu.

Trong khi đó, Việt Nam sẽ tiếp tục thực hiện lộ trình cắt giảm thuế đối với hàng hóa EU và dự kiến hoàn thành vào năm 2030.

Tuy nhiên, theo EuroCham, rào cản hiện không còn nằm ở thuế quan mà chủ yếu đến từ thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ. Các doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong hoàn thuế VAT, thủ tục hải quan, quy tắc xuất xứ và sự khác biệt trong cách áp dụng quy định giữa các cơ quan quản lý.

Để nâng cao hiệu quả thực thi EVFTA, EuroCham kiến nghị Việt Nam tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hải quan, đẩy nhanh hoàn thuế VAT, số hóa hồ sơ và làm rõ quy tắc xuất xứ. Đây được xem là những giải pháp quan trọng giúp nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tận dụng tốt hơn các ưu đãi từ hiệp định, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh các tiêu chuẩn mới của EU về môi trường, phát triển bền vững và truy xuất nguồn gốc ngày càng được siết chặt.