7 kiêng kỵ trong ngày Tết Đoan ngọ nên nhớ

Tết Đoan Ngọ năm nay rơi vào thứ mấy?

Tết Đoan Ngọ (mùng 5 tháng 5 Âm lịch), còn được gọi là Tết diệt sâu bọ, là một trong những ngày lễ truyền thống lâu đời của người Việt. Đây là dịp con cháu dâng hương tưởng nhớ tổ tiên, cầu mong sức khỏe, bình an và mùa màng thuận lợi. Năm nay Tết Đoan Ngọ rơi vào thứ 6, ngày 13/6 dương lịch, tức 5/5 âm lịch.

Bên cạnh những phong tục quen thuộc như ăn cơm rượu nếp, thưởng thức trái cây đầu mùa hay làm lễ cúng gia tiên, dân gian còn lưu truyền nhiều điều kiêng kỵ trong ngày Tết Đoan Ngọ. Dù phần lớn chỉ mang tính tín ngưỡng dân gian và chưa có cơ sở khoa học chứng minh, những quan niệm này vẫn phản ánh nét văn hóa đặc sắc của người xưa.

7 điều kiêng kỵ trong ngày Tết Đoan Ngọ

Kiêng cúng lễ quá muộn trong ngày

Theo quan niệm truyền thống, thời điểm quan trọng nhất của Tết Đoan Ngọ là giờ Ngọ, tức khoảng từ 11 giờ đến 13 giờ.

Người xưa cho rằng đây là lúc dương khí trong năm đạt mức mạnh nhất, thích hợp để thực hiện các nghi lễ cúng bái và cầu may mắn. Vì vậy, nhiều gia đình thường hoàn thành việc cúng lễ vào buổi sáng hoặc gần trưa.

Ngày nay, do điều kiện công việc và sinh hoạt, nhiều gia đình linh hoạt hơn khi cúng từ sáng sớm. Tuy nhiên, theo quan niệm dân gian, việc để lễ cúng kéo dài đến chiều tối hoặc ban đêm được cho là không còn giữ trọn ý nghĩa của ngày Tết Đoan Ngọ.

Không đặt chân xuống đất ngay sau khi thức dậy

Đây là một phong tục khá thú vị từng phổ biến ở nhiều địa phương.

Người xưa quan niệm rằng sáng sớm ngày mùng 5 tháng 5 Âm lịch là thời điểm thích hợp nhất để "diệt sâu bọ" trong cơ thể. Vì vậy, ngay sau khi thức dậy, nhiều người sẽ súc miệng, ăn cơm rượu nếp hoặc một số loại trái cây đầu mùa trước khi bước xuống giường.

Theo quan niệm dân gian, việc này giúp loại bỏ những điều không tốt, bảo vệ sức khỏe trong những tháng tiếp theo.

Tránh để giày dép bừa bộn

Một kiêng kỵ khác ít người trẻ biết đến là không nên để giày dép lộn xộn trong ngày Tết Đoan Ngọ.

Theo cách lý giải của người xưa, trong tiếng Hán, từ chỉ giày dép có cách phát âm gần với những từ mang ý nghĩa không may mắn. Vì vậy, việc sắp xếp giày dép gọn gàng được xem là cách giữ gìn trật tự, tránh những điều không tốt đến với gia đình.

Dù mang màu sắc tín ngưỡng, đây cũng là thói quen tích cực giúp nhà cửa sạch sẽ, ngăn nắp hơn.

Hạn chế soi gương lúc nửa đêm

Trong dân gian còn lưu truyền quan niệm không nên soi gương vào thời điểm nửa đêm ngày mùng 5 tháng 5 Âm lịch.

Người xưa cho rằng đây là khoảng thời gian âm khí mạnh, việc soi gương có thể mang lại cảm giác bất an hoặc gặp những điều không mong muốn.

Tuy nhiên, đây hoàn toàn là quan niệm dân gian và không có cơ sở khoa học chứng minh.

Tránh lui tới những nơi được cho là nhiều âm khí

Nhiều địa phương còn có quan niệm hạn chế ở lâu tại các khu vực như nghĩa trang, nhà tang lễ hoặc những nơi vắng vẻ trong ngày Tết Đoan Ngọ.

Thực tế, trong điều kiện thời tiết đầu hè nóng ẩm, những nơi tập trung đông người hoặc có nguy cơ mất vệ sinh luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với sức khỏe. Vì thế, một số chuyên gia văn hóa cho rằng các kiêng kỵ này phần nào phản ánh kinh nghiệm sống và cách phòng tránh bệnh tật của người xưa.

Tránh cãi vã, làm mất hòa khí trong gia đình

Cũng giống nhiều ngày lễ truyền thống khác, người Việt thường tránh tranh cãi, xung đột hoặc nói những điều không vui trong ngày Tết Đoan Ngọ.

Ông bà xưa quan niệm rằng một ngày lễ diễn ra trong không khí hòa thuận sẽ mang lại may mắn và bình an cho cả gia đình trong thời gian dài.

Vì thế, nhiều người cố gắng giữ tâm trạng vui vẻ, dành thời gian quây quần bên người thân, cùng thưởng thức những món ăn truyền thống và trò chuyện nhiều hơn.

Nên hiểu kiêng kỵ dưới góc độ văn hóa

Các chuyên gia văn hóa cho rằng những điều kiêng kỵ trong ngày Tết Đoan Ngọ chủ yếu xuất phát từ tín ngưỡng dân gian, phản ánh mong muốn hướng đến những điều tốt đẹp của người Việt xưa.

Ngày nay, đa số mọi người xem đây là những nét văn hóa truyền thống để tham khảo và tìm hiểu, thay vì áp dụng một cách cứng nhắc. Điều quan trọng nhất trong ngày Tết Đoan Ngọ vẫn là sự sum họp gia đình, lòng thành kính với tổ tiên và ý thức chăm sóc sức khỏe cho bản thân cũng như những người thân yêu.

Bởi hơn cả những điều kiêng kỵ, giá trị lớn nhất mà Tết Đoan Ngọ mang lại chính là sự gắn kết gia đình và việc gìn giữ những phong tục đẹp đã được truyền qua nhiều thế hệ.