7 món ăn – bài thuốc giúp kiểm soát acid uric, hỗ trợ phòng ngừa gout

Acid uric tăng cao trong máu là yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến bệnh gout. Bên cạnh việc dùng thuốc và điều chỉnh lối sống, chế độ ăn hợp lý có vai trò quan trọng trong kiểm soát acid uric.

1. Acid uric tăng cao ảnh hưởng thế nào đến sức khỏe?

Acid uric là sản phẩm chuyển hóa purin trong cơ thể. Khi acid uric tăng quá mức hoặc khả năng đào thải qua thận suy giảm, các tinh thể urat có thể lắng đọng tại khớp, gây viêm đau, sưng nóng đỏ – đặc trưng của bệnh gout.

Theo bác sĩ nội trú Nguyễn Thị Trà, Khoa Y học cổ truyền, Trường Đại học Y Hà Nội, gout thuộc chứng "thống phong", "chứng Tý". Nguyên nhân chủ yếu do chức năng tạng Tỳ, Thận suy yếu, công năng vận hóa thủy thấp và bài tiết chất thải bị rối loạn, từ đó ngoại tà như phong – thấp – nhiệt thừa cơ xâm nhập, kinh lạc bế tắc, thấp trọc và đàm ứ tích tụ tại khớp gây sưng nóng đỏ đau.

Ngoài việc hạn chế thực phẩm giàu purin như phủ tạng động vật, thịt đỏ, bia rượu… người có acid uric cao nên ưu tiên nhiều rau xanh, các món ăn thanh đạm có tác dụng thanh nhiệt, lợi thủy thẩm thấp và kiện tỳ vị để tăng cường khả năng đào thải acid uric ra khỏi cơ thể.

Cháo đậu xanh hạt sen thanh nhiệt, giải độc phù hợp cho người bệnh gout.

2. Một số món ăn bài thuốc phòng ngừa gout

Bác sĩ nội trú Nguyễn Thị Trà giới thiệu một số món ăn – bài thuốc hỗ trợ đào thải acid uric, phòng ngừa gout như sau:

2.1. Canh bí xanh nấu ý dĩ: Bí xanh có vị ngọt nhạt, tính mát, tác dụng thanh nhiệt, lợi thủy, hỗ trợ đào thải chất cặn qua đường tiết niệu. Ý dĩ vị ngọt, tính hơi hàn, giúp kiện tỳ, lợi thấp, hỗ trợ giảm tình trạng tích tụ thấp nhiệt trong cơ thể. Hai nguyên liệu này giúp tăng cường vận hóa của tỳ và tăng đào thải thủy thấp qua đường tiết niệu.

Nguyên liệu: Bí xanh 300 g, ý dĩ 30 g, một ít thịt nạc hoặc nấm hương, gia vị vừa đủ.

Cách làm: Ý dĩ ngâm mềm, nấu trước cho chín. Thêm bí xanh và các nguyên liệu còn lại vào nấu canh. Ăn khi còn ấm.

2.2. Cháo đậu xanh hạt sen: Đậu xanh là một trong những thực phẩm có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, tiêu thử lợi thủy; hạt sen có tác dụng an thần, kiện tỳ vị. Món ăn phù hợp với người acid uric cao thường kèm nóng trong, tâm phiền mất ngủ.

Nguyên liệu: Gạo tẻ 50 g, đậu xanh 30 g, hạt sen 20 g.

Cách làm: Ninh nhừ thành cháo, ăn nóng.

Rau cần tây xào nấm hỗ trợ đào thải acid uric.

2.3. Rau cần tây xào nấm: Cần tây chứa nhiều nước, kali và chất chống oxy hóa, hỗ trợ lợi tiểu và giảm viêm. Nấm giúp bổ sung chất xơ, tạo cảm giác no mà không làm tăng gánh nặng purin quá mức nếu dùng vừa phải. Món ăn hỗ trợ đào thải acid uric, giảm ngấy, phù hợp cho người cần kiểm soát cân nặng.

Nguyên liệu: Cần tây 200 g, nấm tươi 100 g, tỏi, dầu thực vật.

Cách làm: Phi thơm tỏi, xào nấm rồi cho cần tây vào đảo nhanh.

2.4. Nước râu ngô – mã đề: Đây là loại nước uống dân gian quen thuộc trong ngày hè. Râu ngô vị ngọt tính bình, quy vào kinh Can, Đởm, Bàng quang; có tác dụng lợi thủy tiết nhiệt, bình can lợi đởm. Mã đề (xa tiền thảo) có tác dụng thanh nhiệt lợi niệu, thông lâm. Đây là thức uống có tác dụng như bài thuốc giúp lợi tiểu, hỗ trợ tăng đào thải acid uric qua nước tiểu.

Nguyên liệu: Râu ngô 30 g, mã đề 20 g, 1 lít nước.

Cách dùng: Đun sôi các dược liệu với nước khoảng 15 – 20 phút, uống trong ngày.

Lưu ý: Người huyết áp thấp hoặc đang dùng thuốc lợi tiểu nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng thường xuyên.

Cá hấp gừng hành tốt cho người bệnh gout.

2.5. Cá hấp gừng hành: Người acid uric cao không cần kiêng khem quá mức dẫn đến tỳ vị hư nhược, khí huyết suy kém; có thể bổ sung đạm động vật nhưng nên ưu tiên lượng vừa phải đạm động vật và chế biến lành mạnh. Cá hấp có tác dụng kiện tỳ vị, lợi thủy; kết hợp gừng, hành (vị cay, tính ấm) giúp thông dương, tán hàn, hành khí hoạt huyết, giảm bớt tính nê trệ của đạm.

Nguyên liệu: Cá quả hoặc cá diêu hồng 300 g, gừng, hành, thì là.

Cách làm: Hấp cách thủy cùng gừng và hành.

2.6. Salad dưa chuột – cà chua: Dưa chuột và cà chua chứa nhiều nước, vitamin C và chất chống oxy hóa, giúp tăng đào thải acid uric và hỗ trợ kiểm soát cân nặng.

Nguyên liệu: Dưa chuột, cà chua, rau xà lách, dầu ô liu lượng nhỏ.

Cách dùng: Ăn kèm trong bữa chính.

Salad dưa chuột cà chua giúp tăng đào thải acid uric.

2.7. Cháo yến mạch rau củ: Yến mạch giàu chất xơ hòa tan, giúp kiểm soát cân nặng và hỗ trợ chuyển hóa. Kết hợp rau củ giúp tăng vitamin và khoáng chất. Món ăn phù hợp cho người thừa cân, béo phì kèm tăng acid uric.

Nguyên liệu: Yến mạch 50 g, cà rốt, bí đỏ, súp lơ.

Cách làm: Nấu mềm thành cháo loãng.

3. Người acid uric cao cần lưu ý gì trong ăn uống?

Bác sĩ nội trú Nguyễn Thị Trà khuyến cáo, bên cạnh chế độ ăn, người acid uric cao nên:

Uống đủ nước mỗi ngày để hỗ trợ thận đào thải acid uric.
Hạn chế bia rượu, nước ngọt có fructose.
Giảm nội tạng động vật, thịt đỏ, nước dùng đậm đặc.
Không nhịn đói hoặc giảm cân quá nhanh vì có thể làm tăng acid uric.
Duy trì cân nặng hợp lý, tăng vận động thể lực.

Các món ăn – bài thuốc chỉ có vai trò hỗ trợ, không thay thế thuốc điều trị. Người có acid uric tăng cao kéo dài hoặc đã mắc gout cần theo dõi định kỳ và điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ để phòng biến chứng tại khớp và thận.