7 sai sót dễ vi phạm khi quản lý thuốc chứa etomidate và carisoprodol sau 1/6/2026

Etomidate là thuốc gây mê tác dụng nhanh, được sử dụng trong y khoa để an thần và khởi mê. Tuy nhiên, hoạt chất này đang bị lạm dụng trong thuốc lá điện tử, gây nguy cơ hôn mê, suy hô hấp, rối loạn tâm thần và nghiện, đặt ra yêu cầu siết chặt quản lý thuốc chứa etomidate.

Trong khi đó, carisoprodol là thuốc giãn cơ tác động lên hệ thần kinh trung ương, giúp giảm đau và co cứng cơ. Sau khi vào cơ thể, thuốc chuyển hóa thành meprobamate, chất có tác dụng an thần, giải lo âu và tiềm ẩn nguy cơ gây nghiện. Việc dùng kéo dài hoặc lạm dụng carisoprodol có thể dẫn tới lệ thuộc thuốc, tăng dung nạp và xuất hiện triệu chứng cai khi ngừng đột ngột.

Từ ngày 1/6/2026, theo Nghị định 28/2026/NĐ-CP, etomidate và carisoprodol chính thức được đưa vào danh mục thuốc hướng thần nhóm IIB và III do nguy cơ lạm dụng, lệ thuộc cao. Tuy nhiên, nhiều bệnh viện, nhà thuốc và doanh nghiệp dược có thể vô tình vi phạm quy định nếu chưa kịp cập nhật việc quản lý, kê đơn và lưu hành hai hoạt chất này.

Dưới đây là 7 sai sót có thể gặp:

1. Sai sót 1: Vẫn kê đơn theo thói quen cũ

Một trong những lỗi phổ biến nhất là bác sĩ vẫn kê đơn etomidate hoặc carisoprodol như thuốc thông thường, không cập nhật quy định mới. Khi đã thuộc nhóm chất hướng thần, việc kê đơn phải:

- Có chỉ định rõ ràng.

- Đúng chuyên môn.

- Lưu trữ hồ sơ đầy đủ.

Kê đơn thiếu căn cứ hoặc không đúng quy trình có thể bị xem là vi phạm trong sử dụng thuốc kiểm soát đặc biệt.

Một trong những lỗi phổ biến nhất là bác sĩ vẫn kê đơn etomidate hoặc carisoprodol như thuốc thông thường, không cập nhật quy định mới.

2. Sai sót 2: Bán thuốc không có đơn hợp lệ

Nhiều nhà thuốc có thói quen "linh hoạt" với thuốc giãn cơ hoặc thuốc an thần nhẹ. Tuy nhiên, sau 1/6/2026, việc bán thuốc chứa carisoprodol hoặc etomidate không có đơn sẽ là hành vi vi phạm rõ ràng. Đây là lỗi có nguy cơ bị xử phạt cao vì liên quan trực tiếp đến kiểm soát thuốc hướng thần.

3. Sai sót 3: Không ghi chép, theo dõi đầy đủ

Quy định mới yêu cầu các cơ sở phải theo dõi chặt chẽ hoạt động: Nhập - xuất - tồn; cấp phát cho bệnh nhân; lưu trữ đơn thuốc. Việc ghi chép thiếu, sai hoặc không đồng nhất là lỗi rất dễ gặp, đặc biệt tại các cơ sở có quy mô nhỏ.

4. Sai sót 4: Quản lý thuốc, bảo quản thuốc chưa đúng quy định

Thuốc hướng thần phải được bảo quản trong điều kiện kiểm soát chặt chẽ, bao gồm: Khu vực riêng biệt, hạn chế người tiếp cận, đảm bảo an ninh. Nếu vẫn để chung với các thuốc thông thường, cơ sở có thể bị đánh giá là không đáp ứng yêu cầu quản lý.

Thuốc hướng thần phải được bảo quản trong điều kiện kiểm soát chặt chẽ.

5. Sai sót 5: Không đào tạo nhân viên kịp thời

Một thực tế đáng lo ngại là nhiều cơ sở chỉ cập nhật quy định ở cấp quản lý, nhưng nhân viên trực tiếp bán thuốc hoặc cấp phát lại không nắm rõ. Điều này dẫn đến bán sai quy định, ghi chép thiếu, xử lý tình huống không đúng, đào tạo nội bộ là bước quan trọng nhưng thường bị xem nhẹ.

6. Sai sót 6: Doanh nghiệp chưa kịp điều chỉnh quy trình

Đối với doanh nghiệp dược, việc chậm cập nhật quy định có thể gây ra hàng loạt rủi ro: Nhập khẩu, phân phối không đúng quy định mới; thiếu hồ sơ kiểm soát; không đáp ứng yêu cầu báo cáo. Đây là lỗi mang tính hệ thống, có thể ảnh hưởng đến toàn bộ hoạt động kinh doanh.

7. Sai sót 7: Hiểu sai rằng "bị kiểm soát = bị cấm"

Một sai lầm khác là nhiều cơ sở lo ngại quá mức, dẫn đến ngừng sử dụng hoàn toàn hai hoạt chất này. Thực tế, etomidate và carisoprodol không bị cấm, mà vẫn được sử dụng hợp pháp trong điều trị. Việc ngừng sử dụng không cần thiết có thể ảnh hưởng đến chất lượng điều trị cho bệnh nhân.

Làm gì để tránh vi phạm?

Các sai sót trên không chỉ dẫn đến nguy cơ bị xử phạt hành chính, mà còn có thể ảnh hưởng uy tín cơ sở y tế, gây gián đoạn hoạt động kinh doanh, tăng rủi ro trong quản lý thuốc. Trong bối cảnh quản lý ngày càng chặt, việc tuân thủ không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc.

Để hạn chế rủi ro, các cơ sở cần:

- Cập nhật ngay quy định từ Nghị định 28/2026/NĐ-CP.

- Chuẩn hóa quy trình kê đơn, cấp phát.

- Thiết lập hệ thống theo dõi rõ ràng.

- Đào tạo toàn bộ nhân sự liên quan.

- Chủ động kiểm tra nội bộ trước khi cơ quan chức năng thanh tra.

- Việc chuẩn bị sớm sẽ giúp giảm thiểu sai sót và đảm bảo hoạt động ổn định.

Việc bổ sung etomidate và carisoprodol vào danh mục chất hướng thần là bước đi cần thiết nhằm kiểm soát nguy cơ lạm dụng thuốc. Tuy nhiên, chính những sai sót nhỏ trong quá trình triển khai lại có thể trở thành "điểm yếu" khiến nhiều cơ sở vi phạm. Chủ động cập nhật và tuân thủ quy định không chỉ giúp tránh rủi ro pháp lý mà còn góp phần xây dựng môi trường sử dụng thuốc an toàn và chuyên nghiệp hơn.