Ðà Lạt xưa hiện lên qua những kỷ vật

Nhà sưu tầm Nguyễn Văn Tuấn cùng anh Nguyễn Xuân Dũng (phải) trong không gian trưng bày

Đưa “miền ký ức” Đà Lạt đến công chúng

Bắt đầu sưu tầm hiện vật về Đà Lạt từ năm 1992, món đồ đầu tiên nhà sưu tầm Nguyễn Văn Tuấn có được là 2 viên gạch cũ ông mua trên đường Hoàng Diệu (đường Lò Gạch trước đây) với giá 2.000 đồng (tương đương 2 ly cà phê đen lúc bấy giờ). 2 viên gạch theo ông như một kỷ niệm mở đầu cho hành trình sưu tầm suốt gần 35 năm “Quên ăn ngon, quên mặc đẹp, quên lấy vợ. Được cha mẹ nuôi ăn học, có nhiều bằng đại học nhưng làm gì cũng bỏ vì mê đồ cổ. Từ chối những nợ đời, tôi chỉ mong gìn giữ giá trị quá khứ cho Đà Lạt”, ông Tuấn tâm sự.

Đồng hồ quả quýt một thời là cả gia tài, chỉ có giới thượng lưu mới có

Bao nhiêu tiền kiếm được đều được ông dành cho niềm đam mê ấy. Đến khi cảm thấy “nếu cứ tiếp tục để mãi trong nhà là có tội với Đà Lạt”, ông Tuấn quyết định đưa hiện vật ra trưng bày như một cách tri ân mảnh đất sinh ra nuôi dưỡng mình nhân dịp Festival Hoa lần thứ XI. 1.000 hiện vật thuộc 15 bộ sưu tập gồm: lò sưởi cổ, gốm sứ Pháp, máy tính tiền, máy may, cúp thể thao, máy hát đĩa dây cót, đồng hồ, đèn dầu, máy ảnh, đồ thủy tinh, máy chiếu phim, đồ bạc, nhạc cụ... được lựa chọn trong “gia tài” đồ sộ gần 70.000 hiện vật ông sưu tầm được.

Từ nhỏ, ông Tuấn đã mê văn hóa, lịch sử và những thăng trầm của từng vùng đất. Những kỷ vật nếu không được giữ lại có thể trở thành phế liệu, rồi không còn ai biết chúng từng tồn tại, ông mong muốn níu giữ những gì làm nên hồn đất, hồn người nơi đây.

Bộ sưu tầm nhạc cụ độc đáo cho thấy từ khi mới hình thành, Đà Lạt đã là nơi thưởng lãm, sáng tạo âm nhạc

Mỗi hiện vật một chuyện kể

Bước vào không gian trưng bày, đúng như tên gọi “Đà Lạt miền ký ức”, mỗi hiện vật đều có câu chuyện riêng. Chiếc máy đánh chữ của Nha Địa dư Đà Lạt được cứu lại sau một trận hỏa hoạn. Hơn 100 chiếc máy tính tiền do người Pháp mang sang từng được sử dụng trong các ngân hàng, đến máy móc hiện đại ra đời. Riêng bộ gốm sứ Pháp, ông có hơn 5.000 món, từng được sử dụng trong những biệt thự cổ. Sau 1 thế kỷ, nhiều sản phẩm vẫn giữ màu men, hoa văn và vẻ đẹp của kỹ thuật chế tác.

Ông Tuấn kể, nhiều du khách Pháp đến Đà Lạt, được ông đưa về xem bộ sưu tập, đã xúc động vì ngay tại Pháp cũng hiếm nơi lưu giữ được số lượng gốm sứ cách đây hơn 100 năm nhiều đến vậy.

Bên cạnh đó, là hiện vật gốm sứ của hãng gốm Thiên Thanh ra đời năm 1938 tại Đà Lạt đã học công nghệ Pháp để làm ra sản phẩm mang hoa văn, họa tiết dân tộc, cho thấy sự giao lưu văn hóa, kỹ thuật và tinh thần tự lực, tự cường của người Việt.

Máy chiếu phim

Đó còn là 2 máy trắc địa từng được các kỹ sư sử dụng để khảo sát, hình thành những con đường giữa vùng đồi núi Đà Lạt; cặp kèn đồng khổng lồ được ngự lâm quân thổi trong lễ đón vua Bảo Đại; những chiếc máy hát dây cót từng được mua bằng lượng, bằng chỉ; đồng hồ bỏ túi dành cho giới quý tộc, trí thức thời ấy. Hay những chiếc máy chiếu phim gia đình gợi lại thú vui của giới thượng lưu khi truyền hình chưa xuất hiện. Bộ đồ bạc cho thấy sự cầu kỳ trong từng vật dụng. Những món thủy tinh do người Pháp mang sang, trải qua khoảng 100 năm vẫn giữ được độ trong vắt như pha lê, màu sắc và hoa văn như những tác phẩm nghệ thuật.

Bộ sưu tập máy ảnh có những thương hiệu nổi tiếng, trong đó máy Colex từng có giá tới 12 lượng vàng; nhiều máy ảnh Đức đã hơn 100 tuổi. Máy hát đĩa từng có giá tương đương một chiếc xe Honda. Những chiếc máy may quay tay có thể mang theo khi đi xa.

Hàng trăm chiếc cúp thể thao cũng gợi lại một thời: cúp vua Bảo Đại tài trợ giải bóng đá, cúp đua xe đạp, bắn súng toàn Việt Nam, đua xe đạp xuyên Đông Dương... Bộ sưu tập phong cầm gợi nhớ những buổi khiêu vũ trong các biệt thự, khi chỉ một cây đàn cùng vài người chơi đã có thể làm nên những điệu vals, tango.

Hiện vật có giá trị, gợi ký ức Đà Lạt xưa thu hút người xem.

Gìn giữ hiện vật bằng tình yêu Đà Lạt

Anh Nguyễn Xuân Dũng, người có chuyên môn về công tác bảo tồn cho rằng, không gian trưng bày rất ấn tượng bởi số lượng hiện vật lớn, nhiều kỷ vật có giá trị, mang “hồn” của Đà Lạt. Theo anh, cần có thêm những không gian như này để các hiện vật được công chúng biết đến, cùng trân trọng, gìn giữ.

Để đưa được bộ sưu tập đến công chúng, ông Lê Nam đã tài trợ hỗ trợ mặt bằng, cơ sở vật chất và đồng hành cùng ông Tuấn vì cảm phục trước tình yêu lớn của nhà sưu tầm dành cho văn hóa, lịch sử và dành cho Đà Lạt.

Nhà sưu tầm Nguyễn Văn Tuấn cho biết, mình hạnh phúc vì được sinh ra, lớn lên ở Đà Lạt và xem việc gìn giữ kỷ vật là cách trả ơn mảnh đất xinh đẹp đã cưu mang, nuôi dưỡng mình nên vóc nên hình. Không gian trưng bày “Đà Lạt miền ký ức” mở cửa miễn phí, đón tiếp tất cả mọi người.

Ngắm nhìn những hiện vật, đời sống vật chất, tinh thần của cư dân Đà Lạt, những ngày xa xưa như hiện ra trước mắt. Những kỷ vật ấy giữ lại ký ức đã qua, để Đà Lạt của ngày xưa vẫn còn hiện diện trong Đà Lạt hôm nay.

Bộ sưu tầm nhạc cụ độc đáo cho thấy từ khi mới hình thành, Đà Lạt đã là nơi thưởng lãm, sáng tạo âm nhạc