AI làm thay đổi cán cân quyền lực của các 'ông lớn' Internet
Sự phát triển nhanh chóng của các tác nhân trí tuệ nhân tạo (AI agent) có thể làm thay đổi căn bản cách người dùng tương tác với Internet, qua đó định hình lại lợi thế cạnh tranh của những tập đoàn công nghệ lớn như Google, Amazon, Booking hay Airbnb. Thay vì trực tiếp tìm kiếm, so sánh và mua hàng, người dùng có thể giao toàn bộ quá trình này cho AI thực hiện.
Theo bài phân tích đăng trên chuyên trang công nghệ Ctech của Israel, trong khoảng hai thập niên qua, nhiều doanh nghiệp Internet xây dựng sức mạnh dựa trên việc kiểm soát điểm tương tác giữa người dùng và sản phẩm. Tuy nhiên, nếu AI trở thành bên trực tiếp tìm kiếm thông tin, so sánh giá, đặt vé máy bay, khách sạn hoặc mua hàng thay con người, lợi thế từ việc sở hữu website hay ứng dụng có lượng truy cập lớn có thể suy giảm.
Trong môi trường mới, những doanh nghiệp sở hữu hạ tầng, nguồn cung hoặc dữ liệu khó thay thế có thể được hưởng lợi. Amazon là ví dụ điển hình. Ngay cả khi AI lựa chọn sản phẩm thay khách hàng, giao dịch vẫn cần hệ thống kho hàng, hậu cần và vận chuyển. Vì vậy, Amazon có thể chuyển từ vai trò một nền tảng mà người tiêu dùng trực tiếp truy cập thành một phần hạ tầng phía sau phục vụ các AI agent. Tương tự, những doanh nghiệp sở hữu nguồn cung độc quyền, dữ liệu đặc thù hoặc năng lực xử lý giao dịch quy mô lớn có thể trở thành mắt xích quan trọng của Internet vận hành bằng AI.
Biểu tượng của công ty trí tuệ nhân tạo OpenAI trên màn hình điện thoại, máy tính. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN
Ngược lại, các doanh nghiệp chủ yếu dựa vào vai trò trung gian có thể chịu sức ép lớn hơn. Google hiện thu được giá trị đáng kể từ việc đóng vai trò cửa ngõ tìm kiếm thông tin, hàng hóa và dịch vụ. Nếu người dùng chỉ yêu cầu AI tìm khách sạn, luật sư hay sản phẩm phù hợp và nhận kết quả trực tiếp, một phần quá trình tìm kiếm truyền thống có thể bị bỏ qua. Booking, Expedia và Airbnb cũng đối mặt với nguy cơ tương tự nếu AI có thể tự tìm kiếm, so sánh và thực hiện đặt chỗ.
Trong khi đó, các nền tảng như Facebook, Instagram, TikTok hay YouTube có một lợi thế khác là kiểm soát sự chú ý của con người. AI có thể thay người dùng thực hiện nhiều công việc, nhưng con người vẫn trực tiếp xem video, giải trí và sử dụng mạng xã hội. Thậm chí, thời gian tiết kiệm được nhờ AI có thể làm tăng thời gian dành cho nội dung số.
Theo CTech, thay đổi quan trọng trong giai đoạn tới vì thế không đơn thuần là doanh nghiệp nào mất hay tăng lượng truy cập, mà là ai kiểm soát những tài sản mà AI không thể bỏ qua. Internet có thể chuyển từ mô hình “người dùng tìm đến nền tảng” sang “AI tìm đến nền tảng”, buộc các tập đoàn công nghệ phải cạnh tranh không chỉ để giành người dùng mà còn để trở thành hạ tầng và nhà cung cấp mà các tác nhân AI lựa chọn.
