AK-12 phiên bản 2015 - tham vọng hiện đại hóa chưa trọn vẹn của Nga

Trong nỗ lực hiện đại hóa vũ khí bộ binh, Nga đã giới thiệu mẫu súng trường tấn công AK-12 phiên bản đầu tiên vào năm 2015. Đây là sản phẩm thuộc chương trình Ratnik - hệ thống trang bị chiến đấu thế hệ mới cho binh sĩ Nga, với mục tiêu thay thế các dòng AK-74 đã phục vụ từ thời Liên Xô.

Quá trình phát triển AK-12 bắt đầu từ đầu thập niên 2010 tại nhà máy Izhevsk, với định hướng tạo ra một nền tảng súng trường hoàn toàn mới, thay vì chỉ nâng cấp từ Kalashnikov truyền thống.

Phiên bản công bố năm 2015 mang nhiều thay đổi đáng kể, từ cơ chế vận hành đến thiết kế công thái học và khả năng tích hợp phụ kiện.

Về cấu hình, AK-12 năm 2015 sử dụng đạn 5,45 x 39 mm, có chiều dài tổng thể 94 cm, chiều dài nòng 41,5 cm, trọng lượng 3,5 kg khi chưa lắp đạn.

Súng sử dụng cơ chế trích khí với khóa nòng xoay, tương tự Kalashnikov, nhưng được bổ sung nhiều chế độ bắn, bao gồm phát một, loạt 2 viên, loạt 3 viên và liên thanh.

Tốc độ bắn đạt khoảng 700- 800 viên/phút, vận tốc đầu đạn 900 m/giây, tầm bắn hiệu quả 500 m.

Một điểm nổi bật của AK-12 phiên bản 2015 là thiết kế hiện đại với nhiều thanh ray tiêu chuẩn Picatinny, cho phép gắn ống ngắm quang học, kính nhìn đêm, thiết bị chỉ thị laser và các phụ kiện khác.

Báng súng có thể điều chỉnh độ dài và gập lại, tay cầm được thiết kế lại để tăng độ thoải mái cho người sử dụng.

Tuy nhiên, chính những thay đổi mang tính “cách mạng” này lại trở thành nguyên nhân khiến AK-12 năm 2015 không đạt được kỳ vọng.

Trong quá trình thử nghiệm thực tế, quân đội Nga phát hiện nhiều vấn đề liên quan đến độ tin cậy và độ bền, đặc biệt trong điều kiện khắc nghiệt như bụi, bùn và nhiệt độ thấp.

Cơ chế chọn chế độ bắn phức tạp với nhiều tùy chọn khiến việc thao tác trở nên khó khăn hơn đối với binh sĩ.

Ngoài ra, các chi tiết mới như cụm cò cải tiến và hệ thống thanh ray tích hợp làm tăng số lượng bộ phận, kéo theo nguy cơ hỏng hóc và chi phí bảo trì cao hơn so với các dòng AK truyền thống.

Một vấn đề quan trọng khác là chi phí sản xuất. So với AK-74M, AK-12 phiên bản 2015 có giá thành cao hơn đáng kể do sử dụng nhiều vật liệu và công nghệ mới.

Điều này đi ngược lại triết lý sản xuất vũ khí của Nga - ưu tiên đơn giản, bền bỉ và dễ sản xuất hàng loạt.

Trước những hạn chế đó, quân đội Nga đã không chấp nhận phiên bản AK-12 năm 2015 ở quy mô lớn, buộc nhà sản xuất phải tiến hành cải tiến sâu. Kết quả là phiên bản AK-12 được điều chỉnh vào năm 2018, với nhiều thay đổi theo hướng đơn giản hóa.

Ở phiên bản cải tiến, Nga loại bỏ bớt các chế độ bắn phức tạp, tối ưu lại cơ cấu cò và tăng cường độ bền của các chi tiết quan trọng.

Thiết kế tổng thể được điều chỉnh để gần hơn với Kalashnikov truyền thống, nhằm đảm bảo độ tin cậy trong điều kiện chiến trường.

Về mặt chiến lược, thất bại của AK-12 năm 2015 cho thấy giới hạn của việc thay đổi quá nhiều trên một nền tảng đã được kiểm chứng.

Trong khi các quân đội phương Tây chấp nhận sự phức tạp để đổi lấy hiệu năng, Nga vẫn duy trì triết lý cân bằng giữa hiệu quả chiến đấu và khả năng vận hành trong điều kiện khắc nghiệt.

Việc buộc phải cải tiến AK-12 cũng phản ánh thực tế rằng quá trình hiện đại hóa vũ khí không thể tách rời kinh nghiệm thực chiến. Những bài học từ phiên bản 2015 đã giúp Nga định hình lại hướng phát triển, tạo ra một mẫu súng phù hợp hơn với nhu cầu thực tế của quân đội.

Dù không thành công như kỳ vọng, AK-12 phiên bản 2015 vẫn là một bước thử nghiệm quan trọng, mở đường cho các cải tiến sau này và cho thấy Nga sẵn sàng điều chỉnh chiến lược khi đối mặt với những hạn chế trong quá trình phát triển vũ khí.

Việt Hùng