Ẩm thực Huế hướng đến thương hiệu toàn cầu

Tinh tế ẩm thực xứ Huế. Ảnh: Hoàng Hải - Hoàng Lê 

Nếu như ở Việt Nam lĩnh vực điện ảnh, thiết kế, âm nhạc… đã có thành phố triển khai thì ẩm thực vẫn chưa có thành phố nào đủ tiềm năng để theo đuổi. Nếu thành công, Huế sẽ là thành phố đầu tiên của Việt Nam tham gia UCCN ở lĩnh vực ẩm thực.

Từ kinh nghiệm các thành phố châu Á

Sau một thời gian dài xúc tiến, mới đây Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP. Huế đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác với Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam nhằm thúc đẩy hoạt động hợp tác của hai bên trong việc xây dựng hồ sơ thành phố Huế tham gia Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UCCN.

Việc tham gia UCCN trong lĩnh vực ẩm thực là bước đi cần thiết, không chỉ là cơ hội mà còn là trách nhiệm của thành phố Huế trong việc vinh danh ẩm thực Cố đô trên bản đồ thế giới.

Trước Huế, nhiều thành phố ở châu Á đã trở thành thành viên UCCN về lĩnh vực ẩm thực. Nổi bật là Jeonju (Hàn Quốc), Phuket (Thái Lan).

Theo TS Lê Anh Tuấn - Phó Phân viện trưởng Phân viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch miền Trung, Jeonju là một mô hình đáng tham khảo khi hai thành phố có nhiều nét tương đồng, đều là trung tâm văn hóa lớn, sở hữu nền ẩm thực có chiều sâu lịch sử, kết hợp giữa yếu tố cung đình và dân gian.

Jeonju tập trung “quốc tế hóa” và “chuẩn hóa” ẩm thực thông qua giáo dục, thành lập các học viện sáng tạo ẩm thực và quỹ toàn cầu hóa cho các món ăn đặc trưng theo phương thức xã hội hóa.

Trong khi đó, Phuket chú trọng việc biến di sản thành động lực kinh tế trực tiếp thông qua các “Lễ hội phố cổ”, chương trình an toàn thực phẩm nghiêm ngặt, đào tạo nghề cho giới trẻ để duy trì các công thức nấu ăn cổ xưa trong bối cảnh hiện đại.

Chương trình “Huế - Kinh đô Ẩm thực 2026” với chủ đề “Ngày Bún bò Huế”. 

Nhìn về Huế, TS Tuấn cho rằng, đây là nơi ẩm thực truyền thống vẫn đang được lưu giữ đậm nét và đa dạng, do vậy việc nhận diện đúng giá trị di sản và tài sản trong hệ sinh thái công nghiệp văn hóa là cần thiết và quan trọng. Điều này giúp nhận diện nguồn lực nội sinh và mô hình vận hành để giải bài toán bảo tồn di sản trong bối cảnh đương đại, giúp xây dựng mô hình “hệ sinh thái ẩm thực” khi tham gia UCCN.

“Trước yêu cầu phát triển công nghiệp văn hóa, tham gia UCCN là một trong những cách tiếp cận giải quyết cho vấn đề giữa bảo tồn di sản và phát triển đô thị, để biến di sản ẩm thực từ một “niềm tự hào” thành “động lực nội sinh”. Di sản ẩm thực sẽ là “đòn bẩy” mạnh mẽ nhất để chuyển hóa nguồn nội lực di sản thành sức mạnh kinh tế trong bối cảnh mới, và mô hình thành phố sáng tạo ẩm thực là phương thức để hiện thực hóa chiến lược đưa Huế trở thành trung tâm văn hóa - du lịch của khu vực, châu lục”, TS Tuấn nhìn nhận.

Nhận diện lợi thế của Huế

PGS.TS Nguyễn Thị Thu Phương - Viện trưởng Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam cho hay, qua nghiên cứu, khảo sát kinh nghiệm tại một số thành phố lớn ở các nước, có thể thấy rõ Huế không chỉ có tiềm năng trở thành một điểm đến ẩm thực nổi bật của Đông Nam Á, mà còn có đủ điều kiện để hướng tới vị thế một trong những trung tâm ẩm thực hàng đầu của châu Á.

Việc lựa chọn ẩm thực làm lĩnh vực tham gia UCCN không đơn thuần dựa trên những thế mạnh sẵn có, mà còn thể hiện rõ bản sắc của Huế trong đời sống văn hóa, kinh tế - xã hội, đóng góp vào mục tiêu phát triển bền vững của thành phố.

Có thể khẳng định ẩm thực Huế có sự đa dạng, phong phú với nhiều loại hình. Trong đó nổi bật là ẩm thực dân gian, ẩm thực cung đình và ẩm thực chay. Mỗi loại hình đều gắn với những giá trị văn hóa, lịch sử và đời sống của cộng đồng, tạo nên một hệ thống di sản ẩm thực đặc sắc.

 Món ăn “Nem công chả phượng” của Huế.

Không dừng lại đó, ẩm thực Huế còn sở hữu hệ sinh thái phong phú về nguồn nguyên liệu, đội ngũ nghệ nhân, lực lượng lao động. Đó là những yếu tố quan trọng để xây dựng hồ sơ có chiều sâu, chứng minh những giá trị hiện hữu cũng như thể hiện năng lực sáng tạo và khả năng phát triển trong tương lai.

Điều quan trọng trong quá trình thực hiện hồ sơ cần xác định được vị trí, vai trò của ẩm thực trong đời sống văn hóa, kinh tế - xã hội và quá trình phát triển bền vững của Huế. Ngoài ra, thể hiện rõ năng lực sáng tạo, khả năng phát triển những giá trị mới trên nền tảng di sản ẩm thực của thành phố. Chính điều đó là cơ sở để Huế kết nối, định vị hình ảnh của mình trên bản đồ sáng tạo của Việt Nam và thế giới.

PGS.TS Nguyễn Thị Thu Phương cho rằng, trong quá trình xây dựng hồ sơ, Huế cần tham khảo kinh nghiệm của một số thành phố đi trước trong việc thành lập nhóm tư vấn, hoặc ủy ban tư vấn, với sự tham gia của các đại diện chính quyền, các chuyên gia, các nhà sáng tạo trong lĩnh vực ẩm thực và các doanh nghiệp. Việc này nhằm rà soát lại toàn bộ hệ thống dữ liệu của thành phố có đáp ứng các tiêu chí nghiêm ngặt của mạng lưới thành phố ẩm thực hay không. Việc rà soát cũng sẽ cho thấy điểm mạnh cần phát huy hoặc điểm yếu cần có giải pháp khắc phục trước khi thành phố gia nhập mạng lưới.