Ambuyat – món ăn truyền thống độc đáo của Brunei

Ambuyat là một trong những món ăn truyền thống đặc trưng của Brunei, được chế biến từ tinh bột lấy bên trong thân cây cọ sago, hay còn gọi là cây Rumbia.

Loại tinh bột này có màu trong, khá giống tinh bột sắn, khi hòa với nước nóng sẽ tạo thành hỗn hợp dẻo, dai và dính.

Ambuyat gần như không có hương vị riêng, vì vậy món ăn thường được dùng kèm nước chấm đậm đà để tạo nên hương vị đặc trưng.

Ảnh: Sunahsakura

Ambuyat thường được ăn cùng cacah, loại nước chấm có vị chua cay được chế biến từ tôm, ớt, chanh và một số nguyên liệu khác tùy công thức.

Phổ biến trong đó có binjai cacah(một loại nước chấm), trong đó kết hợp hành tây, tỏi và binjai – một loại trái cây địa phương có vị chua ngọt.

Ngoài nước chấm, ambuyat còn được dùng cùng các món ăn mặn như Hati Buyah, món phổi bò tẩm ướp rồi xào, và Ikan Goreng, cá chiên.

Món ăn gắn với thời kỳ khó khăn

Ambuyat được cho là trở nên phổ biến trong thời kỳ Thế chiến II, khi tình trạng thiếu lương thực khiến người dân địa phương phải tận dụng những nguồn thực phẩm sẵn có.

Tinh bột từ cây sago khi đó trở thành một nguồn cung cấp năng lượng quan trọng và được chế biến thành món ăn dẻo đặc trưng này.

Cách chế biến đòi hỏi sự khéo léo và dụng cụ ăn độc đáo

Để làm ambuyat, người ta trộn tinh bột lấy từ thân cây Rumbia với nước. Những người có kinh nghiệm thường không đổ toàn bộ lượng nước ngay từ đầu mà trước tiên cho một lượng nhỏ nước vào bột, khuấy đều để tạo thành hỗn hợp sệt, mịn và không bị vón cục. Sau đó, nước nóng được thêm dần cho đến khi hỗn hợp đạt độ dẻo, trong và sánh như thạch.

Theo quan niệm truyền thống được truyền lại trong cộng đồng địa phương, người chế biến còn cần giữ tâm trạng thoải mái trong quá trình khuấy bột.

Người ta tin rằng tâm trạng không tốt có thể khiến hỗn hợp dễ bị vón cục. Nó cũng cho thấy sự gắn bó giữa món ăn với đời sống văn hóa của người Brunei.

Ảnh: nationalfoods.org

Khi hoàn thành, ambuyat có kết cấu mềm, dai và mịn nhưng gần như không có vị riêng. Chính đặc điểm này khiến nó trở thành một “chất dẫn” lý tưởng để thưởng thức cùng các loại nước chấm đậm đà.

Điểm thú vị của ambuyat không chỉ nằm ở nguyên liệu mà còn ở cách thưởng thức. Người Brunei thường ăn ambuyat bằng một dụng cụ bằng tre gọi là candas hay chanda, có hình chữ V, tương tự một đôi đũa nhưng hai đầu được nối với nhau.

Người ăn dùng dụng cụ này để xoay những phần ambuyat nhỏ cho đến khi chúng bám quanh thanh tre, sau đó nhúng vào cacah và đưa thẳng vào miệng.

Ambuyat nên được thưởng thức khi còn nóng. Khi nguội, phần tinh bột trở nên đặc và dính hơn, khiến việc lấy và ăn món này trở nên khó khăn.

Bữa ăn để mọi người cùng chia sẻ

Ambuyat thường được dọn trong một chiếc bát lớn, dùng chung cho cả gia đình hoặc nhóm bạn.

Bên cạnh đó là những thanh chanda, các loại cacah và ulam-ulaman, tức những loại rau sống hoặc rau ăn kèm giúp bổ sung độ ngon cho bữa ăn.

Ảnh: Cyclonmaster/CC BY-SA 3.0

Thưởng thức ambuyat cũng là một trải nghiệm mang tính cộng đồng. Mọi người quây quần quanh chiếc bát, dùng chanda xoay lấy từng phần tinh bột dẻo, nhúng vào nước chấm rồi ăn cùng các món ăn kèm.

Vị chua, cay, mặn, ngọt của cacah tạo nên sự tương phản thú vị với phần ambuyat gần như không có hương vị.

Với những người lần đầu thưởng thức, cách ăn bằng chanda có thể khá lạ lẫm. Tuy nhiên, khi đã quen với việc xoay phần tinh bột quanh dụng cụ, nhúng vào nước chấm rồi thưởng thức, trải nghiệm này trở thành một phần thú vị của món ăn truyền thống Brunei.

Không chỉ đơn thuần là một món ăn làm từ tinh bột sago, ambuyat còn phản ánh cách người Brunei tận dụng nguồn nguyên liệu bản địa và duy trì văn hóa ẩm thực cộng đồng.

Từ cách chế biến, dụng cụ ăn uống cho đến những bát nước chấm đi kèm, món ăn này mang đến cho du khách một trải nghiệm ẩm thực rất khác biệt khi khám phá Brunei.