An ninh mạng yếu, 98% doanh nghiệp Việt đối diện nguy cơ bị tấn công

4 nhóm thách thức với doanh nghiệp vừa và nhỏ

Diễn đàn "Tương lai số an toàn cho doanh nghiệp vừa và nhỏ "tổ chức ngày 15/4 đặt ra một vấn đề không mới nhưng ngày càng cấp thiết. Trong khi khi chuyển đổi số đang mở ra cơ hội tăng trưởng, rủi ro an toàn thông tin cũng gia tăng, đặc biệt với khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME).

Đây là nhóm chiếm tỷ trọng rất lớn trong nền kinh tế, với khoảng 1,1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, tương đương gần 98% tổng số doanh nghiệp tại Việt Nam tính đến hết năm 2025.

Phát biểu tại diễn đàn, ông Nguyễn Hoa Cương, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược, Ban Chính sách Chiến lược Trung ương, nhấn mạnh khu vực SME đang phải đối mặt với nhiều sức ép trong bối cảnh kinh tế số phát triển nhanh.

Ông Nguyễn Hoa Cương, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược.

Theo ông, doanh nghiệp hiện chịu tác động kép từ chi phí đầu vào gia tăng, căng thẳng địa chính trị làm tăng giá năng lượng kéo theo nhiều chi phí khác, trong khi thị trường ngày càng khắt khe với các tiêu chuẩn, đặc biệt là các yêu cầu liên quan đến phát triển xanh, chứng nhận môi trường và cơ chế điều chỉnh carbon.

Song song với đó là áp lực chuyển đổi số và ứng dụng khoa học công nghệ ngày càng lớn, buộc doanh nghiệp phải thích ứng nhanh với các yêu cầu mới từ thị trường cũng như từ cơ quan quản lý và các tổ chức quốc tế, trong khi nguồn lực còn hạn chế.

“Nhận thức và định hướng chiến lược của doanh nghiệp đã cải thiện rõ rệt, thể hiện qua việc ngày càng hiểu rõ tầm quan trọng của chuyển đổi số. Tuy nhiên, các rào cản vẫn còn lớn, bao gồm hạn chế về tài chính, công nghệ, nhân lực, hệ sinh thái hỗ trợ, cũng như khoảng cách giữa chính sách và thực thi”, ông Cương nói.

Tạp chí điện tử An ninh mạng Việt Nam, dưới sự chỉ đạo của Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA) đã phối hợp phát động sáng kiến hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Đáng chú ý, về an ninh mạng, ông chỉ ra 4 nhóm thách thức chính mà SME đang phải đối mặt.

Thứ nhất là các mối đe dọa hiện hữu khi số lượng thiết bị bị tấn công và nhiễm mã độc ngày càng gia tăng. Khi sự cố xảy ra, SME thường bị động và chịu tác động nghiêm trọng.

Thứ hai là rủi ro từ chuỗi cung ứng. SME không hoạt động độc lập mà liên kết với nhiều đối tác, vì vậy chỉ cần một “mắt xích yếu” về bảo mật cũng có thể ảnh hưởng tới toàn bộ hệ thống. Trong khi đó, phần lớn SME có mức đầu tư cho an ninh mạng còn hạn chế và thường chỉ phản ứng sau khi sự cố đã xảy ra.

Thứ ba là hạn chế trong chiến lược dài hạn. Nhiều SME mới chỉ dừng ở mức số hóa từng phần, chưa thực hiện chuyển đổi số toàn diện. Việc đồng thời vừa chuyển đổi số, vừa đảm bảo an ninh mạng là thách thức lớn, đặc biệt với doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ. Bên cạnh đó, sự phụ thuộc vào các nền tảng số như mạng xã hội cũng khiến hoạt động kinh doanh dễ bị ảnh hưởng khi thuật toán thay đổi.

Thứ tư là rào cản về nguồn lực. Hạn chế về tài chính, nhân lực và hạ tầng vẫn là vấn đề mang tính nền tảng, không chỉ với doanh nghiệp Việt Nam mà còn với SME trên toàn thế giới. Nếu không được giải quyết, những điểm nghẽn này sẽ tiếp tục cản trở quá trình chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh trong kỷ nguyên số.

Theo ông Cương, nếu trước đây an toàn thông tin thường được xem là một yếu tố hỗ trợ, thì nay đã trở thành điều kiện nền tảng. Một doanh nghiệp có thể đầu tư công nghệ, mở rộng kênh bán hàng trực tuyến hay số hóa vận hành, nhưng nếu không đảm bảo an toàn dữ liệu, mọi thành quả đều có thể bị phá vỡ chỉ sau một sự cố tấn công mạng.

Đối với SME, vốn hạn chế về nguồn lực, nhân sự và kinh nghiệm quản trị rủi ro, nguy cơ này càng trở nên hiện hữu.

Nguy cơ trở thành “mắt xích yếu” trong an ninh mạng

Đại tá, TS Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục an ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an nhận định SME thường hạn chế về nguồn lực, thiếu nhân sự công nghệ và kinh nghiệm ứng phó. Điều này dẫn đến nguy cơ trở thành mắt xích yếu trong hệ sinh thái số, làm gián đoạn hoạt động kinh doanh, ảnh hưởng đến đối tác, khách hàng và toàn bộ chuỗi giá trị.

Đại tá Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng A05, Bộ Công an

Bên cạnh đó, SME gặp phải nhiều sự cố về an ninh mạng, từ mất dữ liệu khách hàng, gián đoạn hợp đồng quan trọng cho đến các hình thức tấn công và lừa đảo trực tuyến, gây ảnh hưởng lâu dài đến uy tín và niềm tin của thị trường.

Những tình huống này cho thấy việc bảo đảm an ninh mạng không còn là vấn đề kỹ thuật đơn thuần mà là bài toán chiến lược, liên quan trực tiếp đến sự ổn định và phát triển bền vững của doanh nghiệp và nền kinh tế quốc gia.

Theo ông Vũ Duy Hiền, Phó Tổng Thư ký kiêm Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia nhiều doanh nghiệp đang bước vào môi trường số trong tình trạng thiếu hụt nguồn lực cả về tài chính nhân sự công nghệ lẫn công cụ phù hợp và kinh nghiệm ứng phó rủi ro trong khi các mối đe dọa trên không gian mạng ngày càng tinh vi và phức tạp.

Ông Hiền nhấn mạnh với SME mỗi sự cố như lừa đảo rò rỉ dữ liệu nhiễm mã độc hay giả mạo thương hiệu không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà có thể tác động trực tiếp đến uy tín khách hàng và thậm chí là sự tồn tại của doanh nghiệp.

Từ thực tế đó ông cho rằng cần thống nhất nhận thức an toàn an ninh mạng không phải là yếu tố đứng ngoài mà chính là nền tảng của quá trình chuyển đổi số bảo đảm cho quá trình này diễn ra hiệu quả và bền vững.

Theo ông nếu SME chuyển đổi số thành công thì chuyển đổi số quốc gia mới có thể đi vào chiều sâu và tạo ra tác động thực chất. Tuy nhiên trong bối cảnh nguồn lực tài chính nhân sự công nghệ và năng lực bảo mật còn hạn chế nhiều doanh nghiệp đang đứng trước nguy cơ trở thành vùng lõm về an toàn số.

Vì vậy điều doanh nghiệp cần không chỉ là các khẩu hiệu hay lời kêu gọi mà là tri thức thực tiễn sự hướng dẫn kịp thời cùng một hệ sinh thái đủ mạnh để đồng hành trong phòng ngừa ứng phó và phục hồi sau các sự cố an ninh mạng.