An toàn lao động - vấn đề quan trọng của ngành than

Đưa công nghệ xuống hầm lò

Lãnh đạo TKV và đoàn công tác kiểm tra sản xuất hầm lò, công tác kỹ thuật, an toàn, thi công đào lò. Ảnh: TKV

Ông Nguyễn Huy Nam, Phó Tổng Giám đốc TKV cho biết, với ngành than - khoáng sản, bài toán ATVSLĐ càng khắt khe hơn khi điều kiện khai thác ngày càng phức tạp. ATVSLĐ không chỉ là yêu cầu pháp lý mà là yếu tố sống còn, quyết định sự phát triển bền vững của Tập đoàn. “An toàn phải đi trước một bước, xuyên suốt mọi khâu sản xuất”- ông nói.

Từ định hướng đó, đơn vị đã có các quy định được cụ thể hóa thành quy trình vận hành, kiểm soát trực tiếp tại hiện trường sản xuất.

Điểm đáng chú ý là TKV không tiếp cận an toàn theo cách “đối phó sự cố” mà chuyển dần sang “phòng ngừa rủi ro”. Điều này thể hiện rõ qua việc đầu tư mạnh cho công nghệ và thay đổi phương thức quản trị.

Những năm gần đây, nhiều mỏ than của TKV đã được trang bị hệ thống quan trắc khí tự động, camera giám sát thông minh, thiết bị định vị người lao động và máy móc cơ giới hóa. Những công nghệ này giúp nhận diện sớm nguy cơ, cảnh báo theo thời gian thực và hạn chế tối đa phụ thuộc vào yếu tố chủ quan.

Cùng với đó, các dây chuyền sản xuất từng bước được tự động hóa, giúp giảm lao động thủ công, cải thiện điều kiện làm việc và đặc biệt là giảm thiểu rủi ro tai nạn. Người thợ mỏ không còn “đơn độc” trước nguy hiểm mà được hỗ trợ bởi hệ thống kỹ thuật hiện đại.

Công tác quản trị an toàn cũng được siết chặt hơn. Những nguy cơ lớn như khí mỏ, áp lực mỏ, bục nước hay sự cố thiết bị đều được kiểm soát theo quy trình nghiêm ngặt. Nhờ đó, số vụ tai nạn lao động nghiêm trọng, đặc biệt là tai nạn chết người, đã giảm so với cùng kỳ năm trước.

Năm 2025, dù điều kiện khai thác khó khăn hơn khi các diện sản xuất xuống sâu và đi xa, TKV vẫn đạt doanh thu trên 161.000 tỉ đồng; thu nhập bình quân người lao động đạt 19,5 triệu đồng/tháng. Đáng chú ý, hơn 1.600 tỷ đồng đã được dành riêng cho công tác ATVSLĐ và cải thiện điều kiện làm việc.

Theo ông Nam, đây không phải là chi phí mà là “khoản đầu tư bắt buộc cho tương lai”, bởi một môi trường làm việc an toàn sẽ tạo nền tảng ổn định lâu dài cho sản xuất. Tuy vậy, lãnh đạo TKV thừa nhận rủi ro trong ngành vẫn luôn hiện hữu. Việc khai thác ngày càng xuống sâu khiến áp lực địa chất, nguy cơ khí độc, bục nước… gia tăng, buộc Tập đoàn phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hơn nữa.

Siết kỷ luật, dựng “pháo đài an toàn” từ tổ sản xuất

Hưởng ứng Tháng hành động về ATVSLĐ - Tháng Công nhân năm 2026, TKV đặt mục tiêu rõ ràng: giảm tối đa tai nạn lao động chết người và không để xảy ra sự cố kỹ thuật loại I.

Để đạt mục tiêu này, một loạt giải pháp được triển khai đồng bộ. Trọng tâm là chuyển đổi số trong quản trị an toàn, từ nhận diện nguy cơ đến điều hành sản xuất. Các phần mềm chuyên dụng, hệ thống giám sát thông minh được đưa vào vận hành tại những vị trí có nguy cơ cao.

Song song đó là siết chặt kỷ luật điều hành với nguyên tắc “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ kết quả, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền. Người đứng đầu chịu trách nhiệm trực tiếp; những vị trí không bảo đảm an toàn sẽ bị đình chỉ ngay, không có ngoại lệ.

Một điểm nhấn khác là xây dựng văn hóa an toàn, lấy con người làm trung tâm. Theo ông Nam, công nghệ có thể hỗ trợ, nhưng yếu tố quyết định vẫn là ý thức của người lao động. Vì vậy, công tác tuyên truyền, huấn luyện được đổi mới theo hướng dễ hiểu, dễ nhớ, sát thực tế.

Mạng lưới an toàn vệ sinh viên tiếp tục được củng cố, trở thành lực lượng “gác cổng” tại hiện trường. Mỗi công nhân không chỉ bảo vệ bản thân mà còn có trách nhiệm với đồng nghiệp.

TKV cũng tập trung kiểm soát 5 nhóm nguy cơ lớn: cháy nổ khí mê-tan, bục nước mỏ, áp lực mỏ, tai nạn vận tải và sự cố thiết bị. Các hoạt động khoan thăm dò, diễn tập cứu nạn, xây dựng trạm cứu hộ chuyên nghiệp được tăng cường nhằm nâng cao khả năng ứng phó.

Trong Tháng hành động, hàng loạt hoạt động cụ thể được triển khai: kiểm tra đột xuất vào ca 2, ca 3; tổ chức diễn tập thực tế về cháy nổ khí và bụi than; phát động phong trào “Mỗi tổ sản xuất là một pháo đài an toàn”. Đáng chú ý, trách nhiệm an toàn được gắn trực tiếp với thu nhập và thi đua khen thưởng, tạo động lực rõ ràng cho người lao động.

Bên cạnh đó, Tập đoàn tiếp tục chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho công nhân mỏ, lực lượng làm việc trong môi trường đặc thù, nhiều áp lực. Theo lãnh đạo TKV, một người lao động yên tâm về đời sống sẽ có xu hướng tuân thủ tốt hơn các quy định an toàn. Theo hướng đi này, trong hành trình phát triển, ngành than luôn gắn với hình ảnh “Kỷ luật và Đồng tâm”.

Trong giai đoạn hiện nay, tinh thần ấy được nối dài bằng một yêu cầu mới: An toàn phải trở thành văn hóa. Bảo đảm an toàn không chỉ để hoàn thành chỉ tiêu sản xuất, mà còn là cách giữ “mạch sống” cho hầm lò - nơi mỗi quyết định, mỗi thao tác đều gắn với sinh mệnh con người.