Bên trong gói trừng phạt sâu rộng chưa từng có của EU với Liên bang Nga

Cờ Liên minh châu Âu (EU) tại Brussels, Bỉ. Ảnh: THX/TTXVN

Ngày 23/4, Hội đồng châu Âu đã thông qua gói biện pháp hạn chế sâu rộng thứ 20, bao gồm 120 cá nhân và tổ chức mới bị đưa vào danh sách trừng phạt.

Đây là gói trừng phạt có số lượng liệt kê lớn nhất trong hai năm qua cùng với các biện pháp trừng phạt kinh tế nghiêm khắc, đa tầng, nhắm vào những lĩnh vực then chốt đang tiếp sức cho cuộc chiến của Liên bang Nga ở Ukraine.

Gói biện pháp này, theo thông cáo báo chí của Hội đồng châu Âu, nhằm tiếp tục làm suy yếu nền kinh tế và cỗ máy chiến tranh của Liên bang Nga, đồng thời khẳng định sự ủng hộ kiên định của EU đối với Ukraine và người dân nước này trong việc chống lại hành động của Moskva với Kiev.

EU vẫn quyết tâm duy trì và gia tăng sức ép lên Liên bang Nga nhằm buộc nước này chấm dứt cuộc chiến tàn khốc ở Ukraine và tham gia các cuộc đàm phán thực chất hướng tới một nền hòa bình công bằng và bền vững.

Kiềm chế nguồn thu năng lượng của Liên bang Nga

Gói trừng phạt thứ 20 bao gồm cơ sở cho một lệnh cấm trong tương lai đối với các dịch vụ hàng hải liên quan đến dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ của Liên bang Nga.

Các biện pháp này sẽ được triển khai với sự phối hợp và thảo luận đầy đủ cùng Nhóm G7 và Liên minh Áp trần giá dầu Nga, bao gồm các nước G7 và các quốc gia tham gia khác.

Gói trừng phạt thứ 20 đưa ra một loạt 36 đối tượng bị chỉ định, bao trùm cả các khâu thượng nguồn và hạ nguồn của ngành năng lượng Liên bang Nga, bao gồm thăm dò, khai thác, lọc hóa và vận chuyển dầu.

Gói này nhắm chiến lược vào các tác nhân mới nổi gần đây đã gia tăng thị phần xuất khẩu.

Doanh thu từ xuất khẩu dầu của Liên bang Nga tiếp tục bị kìm hãm thông qua việc nhắm vào hệ sinh thái “hạm đội bóng tối”, bao gồm các thực thể hoạt động tại nước thứ ba, cũng như một công ty bảo hiểm hàng hải lớn.

Có thêm 46 tàu bị áp lệnh cấm tiếp cận cảng và cấm cung cấp nhiều loại dịch vụ liên quan đến vận tải biển, nâng tổng số tàu bị trừng phạt lên 632 chiếc.

Các biện pháp này nhắm vào các tàu chở dầu ngoài EU thuộc “hạm đội bóng tối” nhằm né tránh cơ chế áp trần giá dầu, vốn hỗ trợ ngành năng lượng của Liên bang Nga hoặc vận chuyển thiết bị quân sự cho Liên bang Nga...

Gói trừng phạt cũng đưa ra yêu cầu kiểm tra thẩm định bắt buộc đối với việc bán tàu chở dầu, khiến Moskva khó mở rộng “hạm đội bóng tối”, đồng thời cấm cung cấp dịch vụ bảo trì và các dịch vụ khác cho tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và tàu phá băng của Liên bang Nga.

Hơn nữa, kể từ tháng 1/2027, việc cung cấp dịch vụ tại các cảng LNG cho các thực thể của Liên bang Nga hoặc do công dân hay nhà vận hành Liên bang Nga sở hữu hoặc kiểm soát sẽ trở thành bất hợp pháp.

Cuối cùng, gói này cấm các giao dịch với hai cảng của Liên bang Nga là Murmansk và Tuapse, cũng như với cảng dầu Karimun tại Indonesia - những địa điểm được sử dụng để né tránh cơ chế áp trần giá dầu.

Hệ thống đường ống dẫn khí đốt của Tập đoàn Gazprom (Liên bang Nga). Ảnh: EPA/TTXVN

Dịch vụ tài chính và tiền mã hóa

EU áp đặt lệnh cấm giao dịch đối với 20 ngân hàng của Liên bang Nga.

Ngoài ra, EU cũng nhắm vào bốn tổ chức tài chính tại các nước thứ ba bằng lệnh cấm giao dịch do né tránh trừng phạt của EU hoặc có liên hệ với Hệ thống chuyển tin tài chính của Liên bang Nga.

Do chịu các lệnh trừng phạt sâu rộng đối với lĩnh vực tài chính, Liên bang Nga ngày càng phụ thuộc vào tiền mã hóa cho các giao dịch quốc tế.

Trước xu hướng này, EU đã đưa vào danh sách trừng phạt một thực thể tại Kyrgyzstan vận hành sàn giao dịch nơi có khối lượng lớn đồng tiền ổn định (stablecoin) A7A5 được giao dịch.

Đồng thời, EU áp dụng lệnh cấm toàn ngành đối với các nhà cung cấp và nền tảng tại Liên bang Nga cho phép chuyển giao và trao đổi tài sản tiền mã hóa.

EU cũng cấm giao dịch với một loại tiền mã hóa khác (RUBx) và mọi hỗ trợ của EU đối với việc phát triển đồng rúp kỹ thuật số.

Cuối cùng, các giao dịch bù trừ với các tác nhân của Liên bang Nga cũng bị cấm nhằm ngăn chặn việc lách lệnh trừng phạt.

Tổ hợp công nghiệp - quân sự của Liên bang Nga

Gói trừng phạt thứ 20 tiếp tục siết chặt tổ hợp công nghiệp - quân sự của Liên bang Nga bằng cách đưa 58 công ty và cá nhân liên quan vào danh sách, những đối tượng tham gia phát triển và sản xuất hàng hóa quân sự như thiết bị bay không người lái (UAV).

Bên cạnh việc ngăn chặn các doanh nghiệp quân sự của Liên bang Nga tiếp cận công nghệ có giá trị của EU, gói này còn xử lý sự phụ thuộc của Liên bang Nga vào các nước thứ ba trong việc cung cấp các mặt hàng công nghệ cao quan trọng.

Cụ thể, EU đã đưa vào danh sách 16 thực thể có trụ sở tại Trung Quốc, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Uzbekistan, Kazakhstan và Belarus, vốn đã cung cấp hàng hóa lưỡng dụng hoặc hệ thống vũ khí cho tổ hợp công nghiệp - quân sự của Liên bang Nga.

Ngoài ra, 60 thực thể mới sẽ chịu các hạn chế xuất khẩu chặt chẽ hơn đối với các mặt hàng góp phần nâng cao năng lực công nghệ của ngành quốc phòng của Liên bang Nga.

Một số thực thể này cũng nằm tại các quốc gia khác ngoài Nga như Trung Quốc (bao gồm Hong Kong), Thổ Nhĩ Kỳ và UAE.

Thương mại

Lần đầu tiên, EU kích hoạt công cụ chống né tránh trừng phạt bằng cách cấm xuất khẩu các máy công cụ điều khiển số bằng máy tính và thiết bị vô tuyến tới Kyrgyzstan, nơi có nguy cơ cao các sản phẩm này sẽ được tái xuất sang Liên bang Nga.

Quyết định này dựa trên phân tích dữ liệu thương mại cho thấy sự gia tăng đáng kể việc tái xuất các mặt hàng ưu tiên cao qua Kyrgyzstan sang Liên bang Nga.

EU cũng mở rộng lệnh cấm xuất khẩu hiện có để bao gồm thủy tinh phòng thí nghiệm, một số chất bôi trơn hiệu suất cao và phụ gia, vật liệu năng lượng, hóa chất, cao su và các sản phẩm từ cao su lưu hóa, các sản phẩm thép, công cụ sản xuất kim loại và máy kéo công nghiệp, với tổng trị giá hơn 360 triệu euro.

Ngoài ra, EU áp dụng thêm các hạn chế đối với nhập khẩu các mặt hàng tạo ra nguồn thu lớn cho Liên bang Nga, bao gồm một số nguyên liệu thô, kim loại, khoáng sản, phế liệu thép và kim loại khác, hóa chất, sản phẩm từ cao su lưu hóa và da lông đã qua xử lý, với tổng trị giá hơn 570 triệu euro.

Tất cả các biện pháp này sẽ được bổ sung bằng việc tăng cường lệnh cấm trung chuyển qua lãnh thổ Liên bang Nga.

Cuối cùng, EU áp dụng hạn ngạch đối với nhập khẩu amoniac.

Các biện pháp khác

EU đưa ra các biện pháp bảo vệ pháp lý mạnh hơn nhằm bảo vệ các công ty EU khỏi việc vi phạm quyền sở hữu trí tuệ hoặc bị tước đoạt tài sản một cách không công bằng tại Liên bang Nga do các phán quyết tòa án mang tính lạm dụng liên quan đến trừng phạt.

EU cũng cấm cung cấp dịch vụ an ninh mạng cho Liên bang Nga.

Hội đồng châu Âu quyết định mở rộng lệnh cấm phát sóng hiện có để bao gồm các trang web “bản sao” của các thực thể bị cấm, vốn được sử dụng để lách các biện pháp của EU.

Phù hợp với Hiến chương Quyền cơ bản, các biện pháp này sẽ không ngăn cản các cơ quan truyền thông bị nhắm mục tiêu và nhân viên của họ thực hiện các hoạt động khác tại EU ngoài phát sóng, như nghiên cứu hay phỏng vấn.

Các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc đối với kim cương cũng được siết chặt, buộc các nhà nhập khẩu kim cương đã chế tác phải cung cấp tuyên bố thẩm định xác nhận rằng kim cương không được khai thác, chế biến hoặc sản xuất tại Liên bang Nga.