Anh hùng LLVT nhân dân Trần Công Đoàn - Bản lĩnh người chiến sĩ trên chiến trường Quảng Trị

Từ người chiến sĩ trẻ đến những trận đánh ác liệt

Trong ngôi nhà khang trang ở vùng ven biển xã Hoằng Thanh, tỉnh Thanh Hóa, chúng tôi gặp Anh hùng LLVT nhân dân Trần Công Đoàn vào một chiều mưa đầu thu. Ở tuổi gần 80, mái tóc ông đã bạc trắng, nhưng dáng người vẫn nhanh nhẹn. Những năm tháng chiến đấu trên chiến trường Quảng Trị vẫn hiện lên trong ký ức người cựu chiến binh qua từng trận đánh, từng địa danh và những đồng đội đã cùng ông vượt qua bom đạn.

Sinh năm 1947, tại xã Hoằng Thanh, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa (nay là xã Hoằng Thanh, tỉnh Thanh Hóa), tháng 3-1967, Trần Công Đoàn nhập ngũ. Từ năm 1968 đến năm 1972, ông tham gia chiến đấu tại chiến trường Quảng Trị, thuộc Trung đoàn 66, Sư đoàn 304. Trong môi trường chiến đấu ác liệt, từ người chiến sĩ, ông từng bước trưởng thành, đảm nhiệm những cương vị cao hơn, trong đó có cán bộ chỉ huy cấp đại đội, tiểu đoàn.

Chân dung Anh hùng Trần Công Đoàn trong những năm chiến đấu tại chiến trường Quảng Trị.

Điều đáng chú ý trong quá trình chiến đấu của Trần Công Đoàn là tinh thần chủ động, dũng cảm và sự bình tĩnh trước tình huống khó khăn. Ngay trong trận đánh đầu tiên tại điểm cao 622, phía Bắc Quảng Trị, ngày 4-4-1968, khi còn là chiến sĩ mới, chưa được giao nhiệm vụ chiến đấu, ông đã xin đơn vị cho tham gia đánh địch. Đợi địch tiến vào thật gần, ông mới sử dụng lựu đạn và súng, sau đó nhanh chóng truy kích khi đối phương bỏ chạy. Trận đánh ấy, ông diệt 6 tên địch.

Chỉ một tháng sau, ngày 4-5-1968, tại điểm cao 300, phía Tây Tân Lâm, Trần Công Đoàn phụ trách khẩu đội súng cối 60mm. Khi địch tổ chức tiến công vào chốt, ông vừa chỉ huy khẩu đội, vừa trực tiếp sử dụng súng bộ binh đánh trả. Trong trận này, đơn vị diệt 67 tên Mỹ, riêng ông diệt 9 tên.

Những trận đánh nối tiếp nhau, mức độ ác liệt ngày càng tăng, đòi hỏi người cán bộ không chỉ gan dạ mà còn phải biết tổ chức lực lượng, phán đoán tình hình và đưa ra quyết định kịp thời. Đặc biệt, trong trận đánh điểm cao 35, phía Bắc Mỹ Chánh, ngày 24-6-1972, sau khi chỉ huy đại đội tiêu diệt một trung đội địch, ông nhận định đối phương sẽ tổ chức phản kích. Vì vậy, ông nhanh chóng động viên bộ đội củng cố trận địa, chuẩn bị đánh địch, quyết tâm giữ vững chốt. Diễn biến trận đánh đúng như dự đoán. Địch liên tiếp tổ chức nhiều đợt tiến công, nhưng cán bộ, chiến sĩ vẫn kiên cường chiến đấu. Vừa chỉ huy đơn vị, Trần Công Đoàn vừa trực tiếp sử dụng nhiều vũ khí như súng AK, trung liên, B40 đánh trả. Kết thúc trận đánh, đơn vị diệt gần 100 tên địch; riêng ông diệt 13 tên, thu 3 khẩu súng.

Qua những trận đánh ấy, có thể thấy phẩm chất nổi bật của Trần Công Đoàn không chỉ là lòng dũng cảm, mà còn là sự chủ động trong chuẩn bị, khả năng nắm bắt tình hình và tinh thần trách nhiệm của người chỉ huy. Trong hoàn cảnh chiến trường luôn biến động, việc dự kiến đúng hành động của địch, củng cố trận địa kịp thời và giữ vững quyết tâm chiến đấu có ý nghĩa quan trọng đối với sự an toàn của đơn vị và kết quả thực hiện nhiệm vụ.

Ngày 20-12-1973, Trần Công Đoàn được Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân giải phóng. 

Theo hồ sơ thành tích, trong những năm chiến đấu tại Quảng Trị, Trần Công Đoàn tham gia 23 trận, diệt 62 tên địch, trong đó có 17 tên Mỹ; bắt 2 tên, phá hủy 3 khẩu đại liên, thu 10 khẩu súng. Với những thành tích xuất sắc, ngày 20-12-1973, ông được Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân giải phóng. Ông còn được tặng thưởng một Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Nhì, hai Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Ba, ba lần đạt danh hiệu Chiến sĩ Quyết thắng và bốn lần được tặng danh hiệu Dũng sĩ.

Trở về quê hương, giữ trọn nghĩa tình người lính

Sau những năm tháng chiến đấu, Trần Công Đoàn tiếp tục gắn bó với Quân đội, đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ khác nhau. Tháng 5-1990, ông xuất ngũ với quân hàm Thiếu tá, từng là cán bộ thuộc Mặt trận 979, Quân khu 9. Năm 1991, ông tiếp tục công tác tại Phòng hành chính, Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ. Mãi đến năm 2022, ông mới trở về quê hương Thanh Hóa sinh sống.

Anh hùng Trần Công Đoàn trao đổi cùng phóng viên Báo Quân đội nhân dân.

Quãng thời gian dài công tác xa nhà khiến cuộc sống gia đình ông có những cách trở riêng. Ba người con của ông cách nhau nhiều tuổi; con trai cả sinh năm 1966, trước khi ông nhập ngũ, còn con gái út sinh năm 1985, khi ông vẫn đang phục vụ trong Quân đội. Những năm tháng quân ngũ, những lần xa nhà và trách nhiệm với nhiệm vụ được giao là một phần trong hành trình cuộc đời của người lính trưởng thành từ chiến trường.

Trong câu chuyện với chúng tôi, khi nhắc đến người bạn đời vừa mất hơn một năm trước, ánh mắt người anh hùng chùng xuống. Đằng sau những chiến công được ghi vào hồ sơ thành tích là một cuộc đời có những nỗi niềm riêng, những tháng ngày xa cách và sự hy sinh thầm lặng của gia đình. Với người lính, hậu phương không chỉ là nơi để trở về, mà còn là điểm tựa tinh thần để yên tâm chiến đấu, hoàn thành nhiệm vụ. Những điều ấy, có lẽ không cần nói thành lời, vẫn hiện lên trong nỗi nhớ của người cựu chiến binh khi nhắc về người vợ đã đồng hành cùng mình qua năm tháng.

Trở về địa phương, Anh hùng LLVT nhân dân Trần Công Đoàn sống chan hòa, gần gũi với bà con lối xóm. Dù đã rời quân ngũ nhiều năm, ông vẫn quan tâm đến công việc quân sự, quốc phòng ở cơ sở. Gia đình ông trở thành địa chỉ để cán bộ, nhân viên Ban CHQS xã Hoằng Thanh tìm đến trao đổi, học hỏi kinh nghiệm của thế hệ đi trước, nhất là trong quá trình tổ chức thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, quân sự địa phương theo chính quyền địa phương hai cấp và đưa sĩ quan chính quy về xã, phường.

Đối với những cán bộ trẻ, câu chuyện của người đi trước không chỉ là ký ức về chiến trường, mà còn là những bài học về tinh thần trách nhiệm, tính gương mẫu và cách ứng xử với đồng chí, đồng đội, nhân dân. Từ những trận đánh ở Quảng Trị đến cuộc sống bình dị hôm nay, Trần Công Đoàn vẫn giữ phẩm chất của người quân nhân: Giản dị, khiêm tốn, chân thành và luôn đặt trách nhiệm lên trên lợi ích riêng.

Những trận đánh gắn với những huân, huy chương được kể lại với thế hệ trẻ hôm nay. 

Danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân là sự ghi nhận những cống hiến đặc biệt xuất sắc của ông trong chiến đấu. Nhưng khi trở về đời thường, điều khiến người dân địa phương và cán bộ quân sự cơ sở trân trọng còn là cách sống gần gũi, nghĩa tình của người lính năm xưa. Những câu chuyện ông kể, những kinh nghiệm ông chia sẻ góp phần nối liền ký ức chiến tranh với trách nhiệm xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay.

Thời gian có thể làm mái tóc người chiến sĩ bạc trắng, nhưng không thể xóa đi những năm tháng đã sống, chiến đấu và trưởng thành trong quân ngũ. Với Anh hùng LLVT nhân dân Trần Công Đoàn, những chiến công trên chiến trường Quảng Trị là một phần không thể tách rời của cuộc đời. Còn ở quê hương Hoằng Thanh hôm nay, ông tiếp tục sống bình dị, giữ trọn nghĩa tình đồng đội, tình làng xóm và truyền lại những bài học từ cuộc đời mình cho thế hệ sau.