Áp lực bủa vây ngành lúa gạo

GIÁ LÚA GIẢM, NÔNG DÂN GẶP KHÓ

Thời điểm này, nông dân vùng Ngọt hóa Gò Công đang tập trung thu hoạch vụ lúa đông xuân nhưng không khí kém vui vì giá lúa thấp.

Vụ đông xuân năm nay, gia đình anh Phạm Xuân Quang (ấp Nghĩa Chí, xã Tân Hòa, tỉnh Đồng Tháp) trồng 7 công lúa Nàng hoa 9 (trong đó có 3 công ruộng mướn). Anh Quang thu hoạch được 6,7 tấn lúa, bán với giá 6.400 đồng/kg.

Nông dân xã Tân Phước 2 thu hoạch lúa đông xuân.

“Hôm trước, tôi lấy cọc với giá 6.800 đồng/kg, nhưng do giá thị trường nên phải bán giảm khoảng 400 đồng/kg. Với giá bán này, gia đình tôi lời gần 3 triệu đồng/công đối với ruộng nhà, phần ruộng mướn thì ít hơn (chưa tính công nhà). Giá lúa thấp mà chi phí đầu vào tăng cao nên không có lời nhiều” anh Quang chia sẻ.

Còn tại xã Long Bình, tỉnh Đồng Tháp, vụ đông xuân này, 5 công đất của gia đình ông Nguyễn Văn Tám (ấp Hòa Thạnh) gieo sạ giống lúa Nàng Hoa 9.

Lúa được các thương lái thu mua với giá 6.200 đồng/kg. Ông Tám bày tỏ: “Vụ này lúa trúng mà giá thấp quá. Đầu vụ, ở đây người ta bán lúa Nàng Hoa 9 với giá 6.800 đồng/kg, nhưng hiện đã giảm khoảng 600 đồng/kg.

Giá xăng, dầu tăng làm chi phí thuê máy gặt đập liên hợp tăng 300.000 đồng/ha, chi phí nhân công bốc vác cũng lên. Do đó, vụ lúa này gia đình tôi lời không nhiều. Lúa phải có giá từ 7.000 đồng/kg trở lên thì nông dân mới phấn khởi”.

Còn tại các địa phương phía Tây của tỉnh, nông dân cũng đang khẩn trương thu hoạch lúa đông xuân để chuẩn bị gieo sạ lại vụ hè thu.

Gia đình bà Trần Mỹ Loan (ấp Tân Hưng Tây, xã Tân Phước 2) canh tác 1 ha lúa. Vụ đông xuân này, gia đình bà gieo sạ giống lúa OM 18. Lúa được các thương lái thu mua với giá 5.800 đồng/kg.

Bà Loan chia sẻ: “So với đầu vụ, lúa OM 18 đã giảm khoảng 5.800 đồng/kg. Vụ này, ruộng lúa của tôi đạt năng suất hơn 9 tấn/ha.

Tuy nhiên, do giá lúa rẻ quá, chi phí đầu vào lại tăng nên lợi nhuận ít. Nếu trừ công nhà nữa thì đâu có lời bao nhiêu. Nông dân giờ chỉ mong giá lúa tăng mới yên tâm bám ruộng”.

DOANH NGHIỆP XUẤT KHẨU GẠO GẶP NHIỀU ÁP LỰC

Cùng với việc giá lúa vẫn ở mức thấp, tình hình xuất khẩu gạo cũng đang chậm và giá không cao. Thị trường xuất khẩu khó khăn khiến lượng gạo tồn đọng tại các doanh nghiệp (DN) nhiều, gây áp lực lớn cho ngành hàng.

Dù trúng mùa, nhưng anh Phạm Xuân Quang không vui vì bán lúa với giá thấp.

Bà Trần Thị Thanh Kiều, chủ Cơ sở kinh doanh lúa gạo Dũng Kiều (xã Mỹ Đức Tây, tỉnh Đồng Tháp) cho biết, từ năm trước đến nay, ngành hàng lúa gạo rất bấp bênh.

Hiện cơ sở vẫn còn tồn hơn 100 tấn gạo từ vụ đông xuân năm trước. Thời điểm này, nhà máy chỉ hoạt động cầm chừng do gặp nhiều khó khăn “Bây giờ, DN gặp khó khăn nhất là vấn đề tài chính.

Ngân hàng cho vay, nhưng cứ 6 tháng buộc phải đáo hạn. Vừa rồi, tôi tạm trữ mấy ngàn tấn lúa. Dù không có lãi vẫn phải bán ra để lấy tiền trả đáo hạn rồi mới vay lại.

Đầu ra của gạo khó khăn. Nhiều DN lớn không xuất khẩu được nên chuyển sang bán lẻ. Trong khi đó, máy móc của họ hiện đại, gạo bóng đẹp, còn mình là nhà máy nhỏ nên không cạnh tranh được. Hiện nay, chúng tôi vẫn phải thu mua lúa, bán cầm chừng để duy trì việc làm cho công nhân”, bà Kiều chia sẻ.

Thực tế cho thấy, các DN kinh doanh lúa gạo tại tỉnh Đồng Tháp cũng đang chịu áp lực từ giá xăng, dầu tăng.

Công ty TNHH Việt Hưng (xã Hội Cư, tỉnh Đồng Tháp) là một trong những DN xuất khẩu gạo hàng đầu ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

DN cũng gặp nhiều khó khăn khi giá xăng, dầu tăng đẩy chi phí logistics tăng, khách hàng giảm thu mua. Từ đầu năm đến nay, công ty chỉ xuất khẩu gần 20.000 tấn gạo với giá thấp hơn cùng kỳ năm trước.

Ông Nguyễn Văn Đôn, Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty TNHH Việt Hưng cho biết: “Hiện nay, chúng tôi vẫn xuất khẩu sang các thị trường truyền thống như: Trung Quốc, Hồng Kông, châu Phi. Song, do chi phí logistics quá cao nên khách hàng mua chậm hơn trước. Giá lúa hiện cũng thấp hơn năm ngoái. Năm 2026, dự kiến xuất khẩu khoảng 150.000 tấn, đạt giá trị từ 80-90 triệu USD”.

Cùng chung khó khăn với nhiều DN trong ngành, ông Võ Hữu Trung, Giám đốc Công ty TNHH Trung An (xã Mỹ Thành, tỉnh Đồng Tháp) cho biết: “Hiện tại, DN gặp nhiều khó khăn, chỉ hoạt động cầm chừng. Nguyên nhân là lãi suất ngân hàng; giá xăng, dầu tăng cao ảnh hưởng lớn đến chi phí. Chúng tôi kiến nghị Nhà nước bình ổn giá xăng, dầu, tạo điều kiện cho DN hoạt động. Đồng thời, có chính sách hỗ trợ lãi suất vay cho DN ngành lúa, gạo”.

ĐẨY MẠNH HỖ TRỢ

Để nâng tầm sản phẩm gạo của tỉnh, đặc biệt trong vụ đông xuân, thời gian qua, Sở Công thương tỉnh Đồng Tháp đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm nâng cao giá trị gia tăng và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Các doanh nghiệp xuất khẩu gạo đang nỗ lực vượt qua khó khăn.

Theo đó, Sở Công thương đã tham mưu UBND tỉnh ban hành và triển khai các kế hoạch về hội nhập quốc tế và xúc tiến thương mại năm 2026.

Qua đó, tạo điều kiện hỗ trợ DN nâng cao năng lực sản xuất, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Bên cạnh đó, ngành cũng thường xuyên cập nhật, cung cấp thông tin về thuế quan, rào cản thương mại, tiêu chuẩn kỹ thuật của từng thị trường, giúp DN tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do để đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, nhất là các thị trường tiềm năng và thị trường có yêu cầu cao.

Công tác xúc tiến thương mại được đẩy mạnh thông qua việc hỗ trợ DN tham gia các chương trình xúc tiến thương mại quốc gia theo ngành hàng và thị trường trọng điểm; trong đó tập trung vào các sản phẩm chủ lực, có lợi thế cạnh tranh của tỉnh như gạo.

Phó Giám đốc Sở Công thương Đồng Tháp Đặng Văn Tuấn cho biết: “Sở đã phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn nông dân, hợp tác xã và DN thực hiện truy xuất nguồn gốc, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP.

Đồng thời, kết nối với các đơn vị kiểm định, đánh giá chất lượng nhằm đảm bảo sản phẩm đáp ứng yêu cầu nhập khẩu của các thị trường khó tính.

Ngoài ra, các ngành còn hỗ trợ DN ứng dụng công nghệ số trong xây dựng thương hiệu và thúc đẩy xuất khẩu qua thương mại điện tử xuyên biên giới; giới thiệu sản phẩm trên các sàn thương mại điện tử lớn nhằm tìm kiếm thêm đối tác và mở rộng thị trường…”.

Trong thời gian tới, Sở Công thương sẽ xây dựng và phát triển thương hiệu gạo của tỉnh.

Trong đó, tập trung hỗ trợ DN xây dựng thương hiệu, đăng ký nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu địa lý, phát triển các sản phẩm gạo đặc sản, gạo đóng gói thương mại, gạo dinh dưỡng phục vụ phân khúc trung và cao cấp. Qua đó nâng cao giá trị gia tăng và vị thế của gạo tỉnh trên thị trường quốc tế.

Đồng chí Đặng Văn Tuấn cho biết thêm: “Ngành Công thương tiếp tục đẩy mạnh thương mại điện tử xuyên biên giới; triển khai các nền tảng hội chợ, triển lãm trực tuyến, hỗ trợ DN giới thiệu sản phẩm và tìm kiếm đối tác quốc tế.

Điều này nhằm mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao khả năng cạnh tranh cho sản phẩm gạo của tỉnh.

Một trong những nội dung quan trọng là khuyến khích DN đầu tư máy móc, công nghệ chế biến hiện đại, hệ thống sấy và bảo quản sau thu hoạch nhằm giảm hao hụt và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Đồng thời, từng bước phát triển hệ thống kho chứa và logistics lúa gạo quy mô lớn, giúp nâng cao khả năng dự trữ và điều tiết thị trường…”.

ANH THƯ - NHẬT KHÁNH