Áp lực sạt lở và bài toán di dời dân cư tại Cà Mau

Quang cảnh hội thảo tại Cà Mau. (Ảnh: HOÀN THÀNH)

Ngày 24/10, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử cho biết, vừa tổ chức Hội thảo triển khai Đề án sắp xếp dân cư ven sông, dân cư vùng thiên tai và đề xuất giải pháp phòng, chống sạt lở bờ sông trên địa bàn tỉnh.

Theo báo cáo của các cơ quan chuyên trách tỉnh Cà Mau, toàn tỉnh hiện có hơn 200km bờ biển bị sạt lở và gần 1.100km bờ sông bị sạt lở hoặc có nguy cơ sạt lở.

Tình trạng sạt lở diễn ra nghiêm trọng tại hầu hết các địa phương trong tỉnh, ảnh hưởng trực tiếp đến kết cấu hạ tầng giao thông, công trình công cộng và đời sống của hàng nghìn hộ dân sinh sống ven sông và các vùng dễ bị tổn thương.

Một khu vực bị sạt lở nghiêm trọng vùng ven sông xã Gành Hào, tỉnh Cà Mau. (Ảnh: HOÀN THÀNH)

Nhằm chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu và giảm thiểu thiệt hại, Cà Mau đã xây dựng Đề án sắp xếp dân cư ven sông, dân cư vùng thiên tai giai đoạn 2026-2030.

Toàn tỉnh Cà Mau hiện có gần 1.100km bờ sông bị sạt lở hoặc có nguy cơ sạt lở. (Ảnh: HOÀN THÀNH)

Đề án đặt mục tiêu di dời, bố trí lại chỗ ở an toàn cho khoảng hơn 3.200 hộ dân đang sống trong các khu vực có nguy cơ cao về sạt lở, lốc xoáy và ngập lụt. Tổng kinh phí dự kiến để thực hiện đề án khoảng 884 tỷ đồng, huy động từ nguồn ngân sách Trung ương, ngân sách địa phương và các nguồn vốn hợp pháp khác.

Đề án tại Cà Mau đặt mục tiêu di dời, bố trí lại chỗ ở an toàn cho khoảng hơn 3.200 hộ dân đang sống trong các khu vực có nguy cơ cao về sạt lở, lốc xoáy và ngập lụt. (Ảnh: HOÀN THÀNH)

Đóng góp ý kiến tại hội thảo, các chuyên gia đến từ Viện Mekong thuộc Đại học Cần Thơ cho rằng, giải pháp ứng phó với sạt lở bờ sông tại Cà Mau không thể chỉ dừng lại ở các công trình kè cứng tốn kém.

Thạc sĩ Trần Văn Hừng, đến từ Đại học Cần Thơ tham gia ý kiến tại hội thảo. (Ảnh: HOÀN THÀNH)

Theo Tiến sĩ Hồng Minh Hoàng thuộc Viện Mekong, Cà Mau cần tiếp cận vấn đề theo hướng tổng thể và tích hợp: phối hợp chặt chẽ giữa giải pháp công trình và phi công trình. Trong đó, việc quy hoạch không gian bờ sông, kiểm soát hoạt động giao thông thủy, quản lý khai thác cát và phục hồi hệ sinh thái thực vật ven sông (như trồng mắm, bần, dừa nước) đóng vai trò then chốt trong việc giữ đất.

Tiến sĩ Hồng Minh Hoàng thuộc Viện Mekong phát biểu phân tích nguyên nhân và đề xuất các giải pháp căn cơ, sinh kế bền vững cho vùng sạt lở tại Cà Mau. (Ảnh: HOÀN THÀNH)

Đối với di dời dân cư vùng ven biển, cần thực hiện theo lộ trình gắn liền việc bố trí tái định cư với kế hoạch sinh kế bền vững, bảo đảm người dân an cư mới có thể lạc nghiệp. “Chúng ta thoái lui có kiểm soát theo vùng rủi ro và ngưỡng kích hoạt, ưu tiên giữ sinh kế”, Tiến sĩ Hồng Minh Hoàng chia sẻ.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử phát biểu kết luận tại hội thảo. (Ảnh: HOÀN THÀNH)

Phát biểu tại hội thảo, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử ghi nhận và đánh giá cao các ý kiến đóng góp tâm huyết, khoa học từ Viện Mekong và các cơ quan, đơn vị chuyên môn.

Theo ông Lê Văn Sử, nhiệm vụ phòng, chống ngập úng, sạt lở cần được triển khai đồng bộ với việc bố trí, sắp xếp tái định cư cho người dân. Để thực hiện hiệu quả, Cà Mau sẽ tập trung giải quyết ba vấn đề trọng tâm, gồm: huy động nguồn lực, khai thác nguồn lực đất đai và hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ người dân.

Trong bối cảnh nguồn lực ngân sách Cà Mau còn hạn chế, việc huy động nguồn lực xã hội, đặc biệt là thu hút doanh nghiệp tham gia đầu tư có ý nghĩa quan trọng. Vì vậy, Cà Mau có thể nghiên cứu lồng ghép chương trình tái định cư với các chính sách khuyến khích phát triển nhà ở xã hội.

Cà Mau cũng đồng thời đặt ra yêu cầu về khả năng khai thác nguồn lực từ đất đai nhằm bổ sung nguồn vốn thực hiện các chương trình, dự án, cũng như hỗ trợ để người dân có điều kiện di dời đến nơi ở an toàn.

“Muốn người dân di dời với chi phí thấp thì phải có chính sách hỗ trợ. Việc Nhà nước hỗ trợ người dân cần được thực hiện thông qua cơ chế, chính sách phù hợp”, ông Sử nhấn mạnh và cho rằng, việc di dời phải gắn với sinh kế cho người dân, tức là “định cư nhưng phải có đất canh tác”.